ماده ۲۳ فصل دوم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اصلاحی ۱۳۹۹/۰۲/۲۳

دادگاه می‌تواند فردی را که به حد، قصاص یا مجازات تعزیری محکوم کرده است، با رعایت شرایط مقرر در این قانون، متناسب با جرم ارتکابی و خصوصیات وی به یک یا چند مجازات از مجازات‌ های تکمیلی بندها و تبصره‌ های این ماده محکوم نماید: الف- اقامت اجباری در محل معین ب- منع از اقامت در محل یا محلهای معین پ- منع از اشتغال به شغل، حرفه یا کار معین ت- انفصال از خدمات دولتی و عمومی ث- منع از رانندگی با وسایل نقلیه موتوری و یا تصدی وسایل موتوری ج- منع از داشتن دسته چک ویا اصدار اسناد تجارتی چ- منع از حمل سلاح ح- منع از خروج اتباع ایران از کشور خ- اخراج بیگانگان از کشور د- الزام به خدمات عمومی ذ- منع از عضویت در احزاب، گروهها و دستجات سیاسی یا اجتماعی ر- توقیف وسایل ارتکاب جرم یا رسانه یا موسسه دخیل در ارتکاب جرم ز- الزام به یادگیری حرفه، شغل یا کار معین ژ- الزام به تحصیل س- انتشار حکم محکومیت قطعی

تبصره ۱

مدت مجازات تکمیلی بیش از دو سال نیست مگر در مواردی که قانون به نحو دیگری مقرر نماید.

تبصره ۲

چنانچه مجازات تکمیلی و مجازات اصلی از یک نوع باشد، فقط مجازات اصلی مورد حکم قرار میگیرد.

تبصره ۳

آیین‌نامه راجع به کیفیت اجرای مجازات تکمیلی ظرف شش ماه از تاریخ لازم الاجراء شدن این قانون توسط وزیر دادگستری تهیه می‌شود و به تصویب رئیس قوه قضائیه میرسد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده به دادگاه اجازه می‌دهد کسی را که به حد، قصاص یا مجازات تعزیری محکوم کرده است، علاوه بر آن، به یک یا چند «مجازات تکمیلی» از فهرست بندهای همین ماده هم محکوم کند. این کار باید متناسب با جرم ارتکابی و خصوصیات خود فرد باشد و با رعایت شرایطی انجام شود که ماده گفته در «این قانون» مقرر شده است؛ خودِ این ماده آن شرایط را توضیح نمی‌دهد.

فهرست مجازات‌های تکمیلی در پانزده بند آمده است: اقامت اجباری در محل معین، منع از اقامت در محل یا محل‌های معین، منع از اشتغال به شغل، حرفه یا کار معین، انفصال از خدمات دولتی و عمومی، منع از رانندگی با وسایل نقلیه موتوری یا تصدی آن‌ها، منع از داشتن دسته چک یا صدور اسناد تجارتی، منع از حمل سلاح، منع از خروج اتباع ایران از کشور، اخراج بیگانگان از کشور، الزام به خدمات عمومی، منع از عضویت در احزاب و گروه‌ها و دستجات سیاسی یا اجتماعی، توقیف وسایل ارتکاب جرم یا رسانه یا موسسه دخیل در ارتکاب جرم، الزام به یادگیری حرفه، شغل یا کار معین، الزام به تحصیل، و انتشار حکم محکومیت قطعی.

سه تبصره هم دارد: بر پایه تبصره ۱ مدت مجازات تکمیلی بیش از دو سال نیست، مگر در مواردی که قانون به نحو دیگری مقرر کرده باشد. تبصره ۲ می‌گوید اگر مجازات تکمیلی و مجازات اصلی از یک نوع باشند، فقط مجازات اصلی مورد حکم قرار می‌گیرد. تبصره ۳ هم مقرر می‌کند آیین‌نامه مربوط به چگونگی اجرای مجازات تکمیلی، ظرف شش ماه از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این قانون، توسط وزیر دادگستری تهیه و به تصویب رئیس قوه قضائیه می‌رسد.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی به یک جرم تعزیری محکوم شده است؛ دادگاه با توجه به جرم و وضعیت او، علاوه بر مجازات اصلی، او را از رانندگی با وسایل نقلیه موتوری منع می‌کند.
فرض کنید مریم در پرونده‌ای محکوم شده است؛ دادگاه متناسب با جرم و خصوصیات او، اقامت اجباری در محل معین را به عنوان مجازات تکمیلی تعیین می‌کند.

سؤالات پرتکرار

مجازات تکمیلی حداکثر چقدر می‌تواند باشد؟

طبق تبصره ۱، مدت مجازات تکمیلی بیش از دو سال نیست، مگر در مواردی که قانون به نحو دیگری مقرر کرده باشد.

اگر مجازات تکمیلی و مجازات اصلی از یک نوع باشند چه می‌شود؟

طبق تبصره ۲، در این صورت فقط مجازات اصلی مورد حکم قرار می‌گیرد.

چند نوع مجازات تکمیلی وجود دارد و چه کسی آن‌ها را تعیین می‌کند؟

در این ماده پانزده بند از مجازات‌های تکمیلی نام برده شده است (از بند الف تا بند س) و دادگاه می‌تواند فرد محکوم به حد، قصاص یا مجازات تعزیری را متناسب با جرم ارتکابی و خصوصیات وی به یک یا چند مورد از آن‌ها محکوم کند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←