ماده ۹۱ فصل دهم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در جرائم موجب حد یا قصاص هرگاه افراد بالغ کمتر از هجده سال، ماهیت جرم انجام شده و یا حرمت آن را درک نکنند و یا در رشد و کمال عقل آنان شبهه وجود داشته باشد، حسب مورد با توجه به سن آنها به مجازاتهای پیشبینی شده در این فصل محکوم می‌شوند.

تبصره

دادگاه برای تشخیص رشد و کمال عقل می‌تواند نظر پزشکی قانونی را استعلام یا از هر طریق دیگر که مقتضی بداند، استفاده کند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده به جرائمی می‌پردازد که مجازات آن‌ها «حد» یا «قصاص» است. اگر فرد بالغی که کمتر از هجده سال دارد، ماهیت کاری که انجام داده یا زشت و حرام بودن آن را درک نکند، یا دربارهٔ رشد و کمال عقل او تردید وجود داشته باشد، دادگاه بر اساس سن او، مجازات‌های پیش‌بینی‌شده در همین فصل (فصل دهم دربارهٔ مجازات‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی اطفال و نوجوانان) را تعیین می‌کند. این ماده خودش مجازاتی تعیین نکرده و فقط به مجازات‌های همان فصل ارجاع داده است.

بر اساس تبصره این ماده، دادگاه برای اینکه بفهمد رشد و کمال عقل فرد چگونه است، می‌تواند نظر پزشکی قانونی را بخواهد یا از هر راه دیگری که مناسب بداند استفاده کند. متن ماده توضیح نمی‌دهد که «شبهه در رشد و کمال عقل» دقیقاً بر چه اساسی احراز می‌شود و این بخش از متن مبهم است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی پانزده ساله است و مرتکب کاری شده که مجازات آن قصاص است، اما دادگاه با توجه به شواهد و نظر پزشکی قانونی تردید دارد که او ماهیت یا حرمت آن کار را درک کرده باشد؛ در این صورت دادگاه او را بر اساس سنش به یکی از مجازات‌های فصل دهم محکوم می‌کند.
فرض کنید مریم کمتر از هجده سال دارد و مرتکب جرمی موجب حد شده است؛ اگر برای دادگاه روشن نشود که او رشد و کمال عقل داشته، طبق این ماده مجازات او از میان مجازات‌های همین فصل و با توجه به سنش انتخاب می‌شود.

سؤالات پرتکرار

این ماده چه مجازاتی برای فرد زیر هجده سال تعیین کرده است؟

خودِ این ماده مجازات مشخصی تعیین نکرده؛ فقط گفته است که فرد در این شرایط با توجه به سنش به مجازات‌های پیش‌بینی‌شده در همین فصل محکوم می‌شود.

دادگاه از چه راهی می‌فهمد که فرد رشد و کمال عقل دارد یا نه؟

طبق تبصره، دادگاه می‌تواند نظر پزشکی قانونی را بخواهد یا از هر طریق دیگری که مناسب بداند استفاده کند.

این ماده شامل همهٔ جرائم می‌شود؟

نه؛ متن ماده فقط از جرائم موجب حد یا قصاص صحبت کرده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←