ماده ۸۸ فصل دهم قانون مجازات اسلامی

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

درباره اطفال و نوجوانانی که مرتکب جرائم تعزیری می‌شوند و سن آنها در زمان ارتکاب، نه تا پانزده سال تمام شمسی است حسب مورد، دادگاه یکی از تصمیمات زیر را اتخاذ می کند: الف- تسلیم به والدین یا اولیاء یا سرپرست قانونی با اخذ تعهد به تادیب و تربیت و مواظبت در حسن اخلاق طفل یا نوجوان

تبصره

هرگاه دادگاه مصلحت بداند می‌تواند حسب مورد از اشخاص مذکور در این بند تعهد به انجام اموری از قبیل موارد ذیل و اعلام نتیجه به دادگاه در مهلت مقرر را نیز اخذ نماید: ۱- معرفی طفل یا نوجوان به مددکار اجتماعی یا روانشناس و دیگر متخصصان و همکاری با آنان ۲- فرستادن طفل یا نوجوان به یک موسسه آموزشی و فرهنگی به منظور تحصیل یا حرفه آموزی ۳- اقدام لازم جهت درمان یا ترک اعتیاد طفل یا نوجوان تحت نظر پزشک ۴- جلوگیری از معاشرت و ارتباط مضر طفل یا نوجوان با اشخاص به تشخیص دادگاه ۵- جلوگیری از رفت و آمد طفل یا نوجوان به محلهای معین ب- تسلیم به اشخاص حقیقی یا حقوقی دیگری که دادگاه به مصلحت طفل یا نوجوان بداند با الزام به انجام دستورهای مذکور دربند(الف) در صورت عدم صلاحیت والدین، اولیاء یا سرپرست قانونی طفل یا نوجوان و یا عدم دسترسی به آنها با رعایت مقررات ماده (۱۱۷۳) قانون مدنی

تبصره

تسلیم طفل به اشخاص واجد صلاحیت منوط به قبول آنان است. پ- نصیحت به وسیله قاضی دادگاه ت- اخطار و تذکر و یا اخذ تعهد کتبی به عدم تکرار جرم ث- نگهداری در کانون اصلاح و تربیت از سه ماه تا یک سال در مورد جرائم تعزیری درجه یک تا پنج

تبصره ۱

تصمیمات مذکور در بندهای(ت) و(ث) فقط درباره اطفال و نوجوانان دوازده تا پانزده سال قابل اجراء است. اعمال مقررات بند(ث) در مورد اطفال و نوجوانانی که جرائم موجب تعزیر درجه یک تا پنج را مرتکب شده‌اند، الزامی است.

تبصره ۲

هرگاه نابالغ مرتکب یکی از جرائم موجب حد یا قصاص گردد در صورتی که از دوازده تا پانزده سال قمری داشته باشد به یکی از اقدامات مقرر در بندهای(ت)و یا (ث) محکوم می‌شود و در غیر این صورت یکی از اقدامات مقرر در بندهای(الف) تا (پ) این ماده در مورد آنها اتخاذ می‌گردد.

تبصره ۳

در مورد تصمیمات مورد اشاره در بندهای(الف) و(ب) این ماده، دادگاه اطفال و نوجوانان می‌تواند با توجه به تحقیقات به عمل آمده و همچنین گزارشهای مددکاران اجتماعی از وضع طفل یا نوجوان و رفتار او، هر چند بار که مصلحت طفل یا نوجوان اقتضاء کند در تصمیم خود تجدیدنظر نماید.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره کودکان و نوجوانانی است که جرم تعزیری مرتکب شده‌اند و سنشان در زمان ارتکاب، نه تا پانزده سال تمام شمسی است. دادگاه در چنین حالتی، بسته به مورد، یکی از این تصمیم‌ها را می‌گیرد: سپردن طفل یا نوجوان به والدین، اولیاء یا سرپرست قانونی با گرفتن تعهد به تأدیب، تربیت و مواظبت در حسن اخلاق؛ سپردن به شخص حقیقی یا حقوقی دیگر که دادگاه مصلحت بداند، با الزام به رعایت دستورهای بند الف و در صورت عدم صلاحیت یا عدم دسترسی والدین، اولیاء یا سرپرست قانونی و با رعایت ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی (فقط به این ماده ارجاع داده شده است)؛ نصیحت توسط قاضی؛ اخطار، تذکر یا گرفتن تعهد کتبی به عدم تکرار جرم؛ و نگهداری در کانون اصلاح و تربیت از سه ماه تا یک سال برای جرائم تعزیری درجه یک تا پنج.

تبصره‌ها چند نکته اضافه می‌کنند: دادگاه می‌تواند از والدین یا سرپرست تعهد بگیرد که کارهایی مانند معرفی طفل به مددکار اجتماعی یا روانشناس، فرستادن او به موسسه آموزشی و فرهنگی، اقدام برای درمان یا ترک اعتیاد تحت نظر پزشک، جلوگیری از معاشرت مضر با اشخاص معین، و جلوگیری از رفتن به محل‌های معین را انجام دهند و نتیجه را در مهلت مقرر به دادگاه اعلام کنند. سپردن طفل به اشخاص واجد صلاحیت هم منوط به قبول آنان است.

در مورد بندهای ت و ث، این تصمیم‌ها فقط درباره اطفال و نوجوانان دوازده تا پانزده سال قابل اجراست و برای جرائم تعزیری درجه یک تا پنج، اعمال بند ث الزامی است. اگر نابالغ مرتکب جرم موجب حد یا قصاص شود و دوازده تا پانزده سال قمری داشته باشد، به یکی از اقدامات بند ت یا ث محکوم می‌شود و در غیر این صورت یکی از اقدامات بندهای الف تا پ در مورد او اتخاذ می‌شود. درباره تصمیم‌های بند الف و ب، دادگاه اطفال و نوجوانان می‌تواند با توجه به تحقیقات و گزارش‌های مددکاران اجتماعی، هر چند بار که مصلحت طفل یا نوجوان اقتضا کند، در تصمیم خود تجدیدنظر کند.

مصادیق واقعی

علی ۱۴ ساله مرتکب یک جرم تعزیری درجه سه می‌شود. دادگاه می‌تواند او را با گرفتن تعهد به تربیت و مواظبت به والدینش بسپارد، یا اگر مصلحت بداند به مددکار اجتماعی معرفی کند یا به موسسه آموزشی بفرستد. چون سن او بین ۱۲ تا ۱۵ سال است، اخطار و تعهد کتبی یا نگهداری در کانون اصلاح و تربیت از سه ماه تا یک سال هم قابل اعمال است و برای جرائم تعزیری درجه یک تا پنج، اعمال بند ث الزامی است.
مریم ۱۱ ساله مرتکب جرم تعزیری می‌شود. طبق این ماده، دادگاه می‌تواند از تصمیم‌های بندهای الف تا پ استفاده کند، اما بندهای ت و ث فقط برای ۱۲ تا ۱۵ سال است و برای او قابل اجرا نیست.

سؤالات پرتکرار

اگر نوجوانی ۱۳ ساله باشد و جرم تعزیری درجه دو مرتکب شود، دادگاه چه تصمیمی می‌تواند بگیرد؟

بر اساس این ماده، چون سن او بین ۱۲ تا ۱۵ سال است، تصمیم‌های بندهای ت و ث هم قابل اجراست. برای جرائم تعزیری درجه یک تا پنج، اعمال بند ث یعنی نگهداری در کانون اصلاح و تربیت از سه ماه تا یک سال الزامی است. دادگاه همچنین می‌تواند حسب مورد یکی از تصمیم‌های بندهای الف تا ث را بگیرد.

آیا اگر پدر و مادر صلاحیت نداشته باشند، دادگاه می‌تواند کودک را به شخص دیگری بسپارد؟

بله، در بند ب آمده اگر والدین، اولیاء یا سرپرست قانونی صلاحیت نداشته باشند یا در دسترس نباشند، دادگاه می‌تواند با رعایت مقررات ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی، کودک را به اشخاص حقیقی یا حقوقی دیگر که مصلحت بداند بسپارد. این سپردن منوط به قبول آن شخص است.

آیا دادگاه می‌تواند در تصمیم خود درباره سپردن کودک به والدین یا شخص دیگر تجدیدنظر کند؟

در مورد تصمیم‌های بند الف و ب، دادگاه اطفال و نوجوانان می‌تواند با توجه به تحقیقات و گزارش‌های مددکاران اجتماعی از وضع و رفتار طفل یا نوجوان، هر چند بار که مصلحت اقتضا کند، تصمیم خود را تغییر دهد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←