ماده ۱۸ فصل اول قانون مجازات اسلامی

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

تعزیر مجازاتی است که مشمول عنوان حد، قصاص یا دیه نیست و به موجب قانون در موارد ارتکاب محرمات شرعی یا نقض مقررات حکومتی تعیین و اعمال می‌گردد. نوع، مقدار، کیفیت اجراء و مقررات مربوط به تخفیف، تعلیق، سقوط و سایر احکام تعزیر به موجب قانون تعیین می‌شود. دادگاه در صدور حکم تعزیری، با رعایت مقررات قانونی، موارد زیر را مورد توجه قرار میدهد: الف- انگیزه مرتکب و وضعیت ذهنی و روانی وی حین ارتکاب جرم ب- شیوه ارتکاب جرم، گستره نقض وظیفه و نتایج زیانبار آن پ- اقدامات مرتکب پس از ارتکاب جرم ت- سوابق و وضعیت فردی، خانوادگی و اجتماعی مرتکب و تاثیر تعزیر بر وی

تبصرهالحاقی ۱۳۹۹/۲/۲۳

چنانچه دادگاه در حکم صادره مجازات حبس را بیش از حداقل مجازات مقرر در قانون تعیین کند، باید مبتنی ‌بر بندهای مقرر در این ماده و یا سایر جهات قانونی، علت صدور حکم به بیش از حداقل مجازات مقرر قانونی را ذکر کند. عدم رعایت مفاد این تبصره موجب مجازات انتظامی درجه چهار می‌باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده توضیح می‌دهد «تعزیر» چیست. طبق این متن، تعزیر مجازاتی است که زیر عنوان حد، قصاص یا دیه قرار نمی‌گیرد و قانون آن را برای کارهای حرام شرعی یا زیر پا گذاشتن مقررات حکومتی تعیین و اجرا می‌کند. اینکه تعزیر چه نوع و چه اندازه‌ای داشته باشد، چطور اجرا شود و چه قواعدی برای تخفیف، تعلیق، سقوط و دیگر احکام آن وجود دارد، همه به موجب قانون مشخص می‌شود.

متن می‌گوید وقتی دادگاه می‌خواهد حکم تعزیری بدهد، با رعایت مقررات قانونی باید چهار چیز را در نظر بگیرد: انگیزه و وضعیت ذهنی و روانی فرد هنگام جرم، شیوه انجام جرم و دامنه نقض وظیفه و نتایج زیان‌بار آن، کارهایی که فرد پس از جرم انجام داده، و سوابق و وضعیت فردی، خانوادگی و اجتماعی او و اینکه تعزیر چه تأثیری بر او می‌گذارد.

تبصره ماده هم می‌گوید اگر دادگاه بخواهد مجازات حبس را بیشتر از کمترین مقدار حبسِ تعیین‌شده در قانون بگذارد، باید دلیل این کار را بر پایه همین بندها یا دیگر جهات قانونی در حکم بنویسد. در متن آمده که رعایت نکردن این تبصره، مجازات انتظامی درجه چهار را در پی دارد؛ اما خودِ متن مقدار یا جزئیات این مجازات انتظامی را بیان نکرده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید دادگاه برای علی به خاطر یک جرم، مجازات حبس تعیین می‌کند. اگر بخواهد حبس را بیشتر از کمترین مقدار مقرر در قانون بگذارد، باید در حکم بنویسد که این تصمیم بر پایه کدام‌یک از بندهای این ماده یا کدام جهت قانونی دیگر گرفته شده است.
فرض کنید مریم بابت جرمی محکوم به مجازات تعزیری می‌شود. دادگاه باید هنگام تعیین این مجازات به انگیزه و وضعیت روانی او، شیوه ارتکاب جرم و زیان‌های آن، کارهای او بعد از جرم، و سوابق و وضعیت خانوادگی و اجتماعی‌اش توجه کند.

سؤالات پرتکرار

تعزیر چه فرقی با مجازات‌های دیگر دارد؟

بر اساس همین متن، تعزیر مجازاتی است که زیر عنوان حد، قصاص یا دیه قرار نمی‌گیرد و برای کارهای حرام شرعی یا نقض مقررات حکومتی تعیین و اعمال می‌شود.

دادگاه هنگام تعیین مجازات تعزیری به چه چیزهایی نگاه می‌کند؟

به این موارد: انگیزه و وضعیت ذهنی و روانی فرد هنگام جرم، شیوه ارتکاب جرم و گستره نقض وظیفه و نتایج زیان‌بار، اقدامات فرد پس از جرم، و سوابق و وضعیت فردی و خانوادگی و اجتماعی او و تأثیر تعزیر بر او.

اگر دادگاه حبس را بیشتر از کمترین مقدار قانونی بدهد چه اتفاقی می‌افتد؟

طبق تبصره این ماده، باید علت این کار را بر پایه بندهای این ماده یا سایر جهات قانونی در حکم ذکر کند. متن می‌گوید رعایت نکردن این موضوع مجازات انتظامی درجه چهار دارد، اما مقدار و جزئیات آن را در همین متن بیان نکرده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←