قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور ‌

قانون عادیمصوب ۱۳۶۹/۰۹/۱۹۲ مادهآخرین به‌روزرسانی: ۶ مهر ۱۴۰۵

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

خلاصهٔ قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور ‌

این متن قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور مصوب ۱۳۶۹/۰۹/۱۹ است. ماده ۱ انجام کارهای یادشده در بندهای الف تا ز را جرم می‌داند؛ از جمله اخلال در نظام پولی یا ارزی از راه قاچاق عمده ارز، ضرب سکه قلب، جعل یا وارد کردن و توزیع عمده اسکناس، اخلال در توزیع مایحتاج عمومی از راه گران‌فروشی کلان یا احتکار عمده، اخلال در نظام تولیدی، اقدام به قصد خارج کردن میراث فرهنگی یا ثروت‌های ملی، وصول وجوه کلان با عنوان مضاربه و مانند آن که موجب حیف و میل اموال مردم یا اخلال اقتصادی شود، اقدام باندی و تشکیلاتی برای اخلال در نظام صادراتی، و تأسیس یا عضوگیری در بنگاه و شرکت برای کسب درآمد از افزایش اعضا.

ماده ۲ می‌گوید اگر کسی از اعمال بندهای ماده ۱ را به قصد ضربه زدن به نظام جمهوری اسلامی ایران، یا مقابله با آن، یا با علم به مؤثر بودن اقدامش در مقابله با نظام انجام دهد، مجازاتش بستگی دارد: اگر در حد فساد فی‌الارض باشد اعدام، و در غیر این صورت حبس از پنج سال تا بیست سال. در هر دو حالت دادگاه به جزای مالی حکم می‌کند که کلیه اموال به‌دست‌آمده از طریق خلاف قانون ضبط شود و می‌تواند ۲۰ تا ۷۴ ضربه شلاق در انظار عمومی نیز تعیین کند. معیار «در حد فساد فی‌الارض» در همین متن توضیح داده نشده است.

تبصره ۱: اگر اخلال موضوع یکی از موارد بندهای هفتگانه ماده ۱ عمده یا کلان یا فراوان نباشد، مرتکب علاوه بر رد مال به حبس شش ماه تا سه سال و جزای نقدی معادل دو برابر اموال به‌دست‌آمده محکوم می‌شود. تبصره ۲: اشخاص حقوقی خصوصی یا دولتی، نهادها، تعاونی‌ها و غیر آنها نیز در صورت مباشرت، شراکت یا دخالت عالمانه و عامدانه، بر حسب انطباق با قسمت اول یا دوم ماده ۲ مجازات می‌شوند؛ مدیران، بازرسان و مسئولان ذی‌ربط در صورت اطلاع مکلفند فوراً و مؤثر برای جلوگیری یا آگاه‌کردن افراد یا مقامات توانا اقدام کنند و خودداری یا سکوت به کمک به تحقق جرم، معاون جرم محسوب می‌شود. تبصره ۳ برای شروع به جرم موضوع قسمت اول یک تا سه سال حبس و ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۲۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال جزای نقدی، برای شروع به جرم موضوع قسمت اخیر شش ماه تا دو سال حبس و ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۱۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال جزای نقدی، و برای شروع به جرم موضوع تبصره ۱ شش ماه تا یک سال و نیم حبس و ۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال جزای نقدی تعیین کرده است.

تبصره ۴ مقرر می‌کند مرتکبان این جرائم و تبصره‌های ۱ تا ۳ و همه شرکا و معاونان، علاوه بر مجازات‌های مقرر، حسب مورد به محرومیت از هر گونه خدمات دولتی یا انفصال ابد از آنها محکوم می‌شوند. تبصره ۵ می‌گوید هیچ‌یک از مجازات‌های این قانون قابل تعلیق نیست و اعدام، جزاهای مالی، محرومیت و انفصال دائم از خدمات دولتی و نهادها از طریق محاکم قابل تخفیف یا تقلیل نیست. تبصره ۶ صلاحیت رسیدگی به این جرائم را در دادسراها و دادگاه‌های انقلاب اسلامی قرار داده و آن‌ها را مکلف کرده فوراً و خارج از نوبت رسیدگی کنند. تبصره ۷ می‌گوید از زمان لازم‌الاجرا شدن این قانون، همه قوانین مغایر با آن، به جز قوانینی که مجازات شدیدتری از مجازات‌های این قانون دارند، ملغی است.

ماده ۱

ارتکاب هر یک از اعمال مذکور در بندهای ذیل جرم محسوب می‌شود و مرتکب به مجازاتهای مقرر در این قانون محکوم می‌شود: الف - اخلال در نظام پولی یا ارزی کشور از طریق قاچاق عمده ارز یا ضرب سکه قلب یا جعل اسکناس یا وارد کردن یا توزیع نمودن عمده آنها اعم‌ از داخلی و خارجی و امثال آن. ب - اخلال در امر توزیع مایحتاج عمومی از طریق گرانفروشی کلان ارزاق یا سایر نیازمندیهای عمومی و احتکار عمده ارزاق یا نیازمندیهای مزبور‌و پیش‌ خرید فراوان تولیدات کشاورزی و سایر تولیدات مورد نیاز عامه و امثال آنها بمنظور ایجاد انحصار یا کمبود در عرضه آنها. ج - اخلال در نظام تولیدی کشور از طریق سوء استفاده عمده از فروش غیر مجاز تجهیزات فنی و مواد اولیه در بازار آزاد یا تخلف از تعهدات ‌مربوط در مورد آن و یا رشاء و ارتشاء عمده در امر تولید یا اخذ مجوزهای تولیدی در مواردی که موجب اختلال در سیاستهای تولیدی کشور شود و‌امثال آنها. ‌ د - هر گونه اقدامی به قصد خارج کردن میراث فرهنگی یا ثروتهای ملی اگرچه به خارج کردن آن نیانجامد قاچاق محسوب و کلیه اموالی که برای ‌خارج کردن از کشور در نظر گرفته شده است مال موضوع قاچاق تلقی و به سود دولت ضبط می‌گردد. ه - - وصول وجوه کلان به صورت قبول سپرده اشخاص حقیقی یا حقوقی تحت عنوان مضاربه و نظائر آن که موجب حیف و میل اموال مردم یا‌اخلال در نظام اقتصادی شود. ‌و - اقدام باندی و تشکیلاتی جهت اخلال در نظام صادراتی کشور به هر صورت از قبیل تقلب در سپردن پیمان ارزی یا تأدیه آن و تقلب در‌قیمت‌گذاری کالاهای صادراتی و...... ز (الحاقی ۱۳۸۴/۱۰/۱۴)- تأسیس، قبول نمایندگی و عضوگیری در بنگاه، موسسه، شرکت یا گروه به ‌منظور کسب درآمد ناشی از افزایش اعضاء به نحوی که اعضاء جدید جهت منفعت، افراد دیگری را جذب نموده و توسعه زنجیره یا شبکه انسانی تداوم یابد.

تبصره

قاضی ذیصلاح برای تشخیص عمده یا کلان و یا فراوان بودن موارد مذکور در هر یک از بندهای فوق‌الذکر علاوه بر ملحوظ نظر قرار دادن‌میزان خسارات وارده و مبالغ مورد سوء استفاده و آثار فساد دیگر مترتب بر آن می‌تواند حسب مورد، نظر مرجع ذیربط را نیز جلب نماید.

تبصرهالحاقی ۱۳۸۴/۱۰/۱۴

پرونده‌هایی که قبل از تصویب این قانون تشکیل شده است برابر قوانین قبلی رسیدگی می‌شود.

ماده ۲

هر یک از اعمال مذکور در بندهای ماده ۱ چنانچه به قصد ضربه زدن به نظام جمهوری اسلامی ایران و یا به قصد مقابله با آن و یا با علم به‌موثر بودن اقدام در مقابله با نظام مزبور چنانچه در حد فساد فی‌الارض باشد مرتکب به اعدام و در غیر اینصورت به حبس از پنجسال تا بیست سال‌محکوم می‌شود و در هر دو صورت دادگاه به عنوان جزای مالی به ضبط کلیه اموالی که از طریق خلاف قانون به دست آمده باشد حکم خواهد داد. ‌ دادگاه می‌تواند علاوه بر جریمه مالی و حبس، مرتکب را به ۲۰ تا ۷۴ ضربه شلاق در انظار عمومی محکوم نماید. ‌

تبصره ۱اصلاحی ۱۳۸۴/۱۰/۱۴

درمواردی که اخلال موضوع هر یک از موارد مذکور در بندهای هفتگانه ماده (۱)عمده یا کلان یا فراوان نباشد، مرتکب حسب موردعلاوه بر رد مال به حبس از شش ماه تا سه سال و جزای نقدی معادل دو برابر اموالی که از طریق مذکور به دست آورده محکوم می‌ شود.

تبصره ۲

در مواردی که اقدامات مذکور در بندهای ماده ۱ این قانون از طرف شخص یا اشخاص حقوقی اعم از خصوصی یا دولتی یا نهادها و یا‌تعاونیها و غیر آنها انجام گیرد فرد یا افرادی که در انجام این اقدامات عالماً و عامداً مباشرت و یا شرکت و یا به گونه‌ای دخالت داشته‌اند بر حسب اینکه ‌اقدام آنها با قسمت اول یا دوم ماده ۲ این قانون منطبق باشد به مجازات مقرر در این ماده محکوم خواهند شد و در این موارد، مدیر یا مدیران و بازرس یا‌بازرسان و بطور کلی مسئول یا مسئولین ذیربط که به گونه‌ای از انجام تمام یا قسمتی از اقدامات مزبور مطلع شوند مکلفند در زمینه جلوگیری از آن یا‌آگاه ساختن افراد یا مقاماتی که قادر به جلوگیری از این اقدامات هستند اقدام فوری و موثری انجام دهند و کسانی که از انجام تکلیف مقرر در این تبصره‌خودداری کرده یا با سکوت خود به تحقق جرم کمک کنند معاون جرم محسوب و حسب مورد به مجازات مقرر برای معاون جرم محکوم می‌شوند.

تبصره ۳اصلاحی ۱۳۹۹/۱۱/۰۸

مجازات شروع به جرم موضوع قسمت اول این ماده یک سال تا سه سال حبس و ۱۰۰/۰۰۰/۰۰۰ تا ۲۵۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال جزای نقدی و مجازات‌ شروع به جرم موضوع قسمت اخیر این ماده شش ماه تا دو سال حبس و ۵۰/۰۰۰/۰۰۰ تا ۱۵۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال جزای نقدی و‌مجازات شروع به جرم موضوع تبصره ۱ این ماده شش ماه تا یکسال و نیم حبس و ۲۵/۰۰۰/۰۰۰ تا ۱۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال جزای نقدی است.

تبصره ۴

مرتکبین جرائم موضوع این ماده و تبصره‌های ۱ تا ۳ آن و کلیه شرکاء و معاونین هر یک از جرائم مزبور علاوه بر مجازاتهای مقرر حسب‌مورد به محرومیت از هر گونه خدمات دولتی یا انفصال ابد از آنها محکوم خواهند شد. ‌

تبصره ۵

هیچیک از مجازاتهای مقرر در این قانون قابل تعلیق نبوده و همچنین اعدام و جزاهای مالی و محرومیت و انفصال دائم از خدمات‌دولتی و نهادها از طریق محاکم قابل تخفیف یا تقلیل نمی‌باشد.

تبصره ۶

رسیدگی به کلیه جرائم مذکور در این قانون در صلاحیت دادسراها و دادگاه‌های انقلاب اسلامی است و دادسراها و دادگاه‌های مزبور در‌مورد جرائم موضوع ماده ۱ این قانون مکلفند فوراً و خارج از نوبت رسیدگی نمایند.

تبصره ۷

از زمان لازم‌الاجرا شدن این قانون کلیه قوانین مغایر با آن به جز قوانینی که دارای مجازات شدیدتری از مجازاتهای مقرر در این قانون‌ می‌باشند ملغی است.