ماده ۲۰ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اصلاحی ۱۴۰۰/۱۱/۱۰

وسایل نقلیه مورد استفاده در حمل کالا یا ارز قاچاق موضوع ماده (۱۸) این قانون اعم از آبی، زمینی و هوایی توقیف و علاوه بر مجازات های مقرر در ماده مذکور، معادل ارزش وسیله نقلیه به جریمه نقدی حامل اضافه می‌شود. اگر ارزش وسیله نقلیه بیش از ارزش کالا یا ارز قاچاق باشد، به جای معادل ارزش وسیله نقلیه، معادل ارزش کالا یا ارز قاچاق به جریمه نقدی حامل اضافه می‌شود. اعمال مجازات موضوع این ماده و تبصره (۳) آن، در صورتی است که راننده و حامل عالماً و عامداً مرتکب حمل کالا یا ارز قاچاق شده باشد و همچنین امکان مخالفت با انجام آن را داشته باشد.

تبصره ۱

در صورتی که محکومٌ علیه ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ احضاریه اجرای احکام، جریمه نقدی مورد حکم موضوع این قانون را نپردازد، وسیله نقلیه ضبط و جریمه نقدی از محل فروش وسیله نقلیه برداشت و مابقی به مالک مسترد می‌شود.

تبصره ۲

چنانچه متهم پس از توقیف خودروی موضوع این ماده، وثیقه نقدی معادل حداکثر جزای نقدی این قانون را تودیع نماید، از وسیله نقلیه رفع توقیف می‌شود.

تبصره ۳

در صورتی که وسیله نقلیه، متعلق به شخصی غیر از مرتکب حمل کالا یا ارز قاچاق باشد و از قرائنی از قبیل سابقه مرتکب یا جاسازی ثابت شود با علم و اطلاع مالک وسیله نقلیه برای ارتکاب حمل کالا یا ارز قاچاق در اختیار حامل قرار گرفته است یا مالک پس از علم و اطلاع و داشتن امکان اقدام بازدارنده به عمل نیاورده باشد، مالک به عنوان معاون در حمل محسوب و جریمه نقدی موضوع این ماده به جریمه نقدی مالک نیز اضافه می‌شود.

تبصره ۴

در صورتی که وسیله نقلیه بلاصاحب، مجهول المالک یا صاحب آن به دلیل ارتکاب حمل کالا یا ارز قاچاق متواری باشد، عین وسیله نقلیه به نهاد مأذون از سوی ولی فقیه تحویل میشود و یا با هماهنگی و أخذ مجوز فروش از نهاد مأذون توسط سازمان جمع آوری و فروش اموال تملیکی به فروش می‌رسد و وجوه حاصل از آن به حساب نهاد مأذون از سوی ولی فقیه واریز میشود.

تبصره ۵

بارگنج(کانتینر) جزء وسیله نقلیه محسوب نمی شود.

تبصره ۶

به وسایل نقلیه عمومی حامل مسافر که برای حمل کالا یا ارز قاچاق مورد استفاده قرار گرفته اند، پس از تنظیم صورتجلسه مبتنی بر کشف قاچاق، توقیف کالا و یا ارز قاچاق و أخذ مدارک وسیله نقلیه و راننده، اجازه ادامه مسیر داده می‌شود و وسیله نقلیه پس از رسیدن به مقصد توقیف می‌شود. دستورالعمل مربوط به این تبصره ظرف سه ماه از تاریخ لازم الاجراء شدن این قانون، توسط ستاد تهیه و ابلاغ می‌شود.

تبصره ۷

تغییر وسیله نقلیه به صورت نامتعارف جهت قاچاق کالا یا حمل کالای قاچاق مانند افزایش ارتفاع یا تعبیه جاساز و همچنین استفاده و یا نگهداری وسایل نقلیه مذکور به هر نحو، صرف نظر از اینکه در زمان استفاده و یا نگهداری، محتوی کالای قاچاق باشد یا نباشد، مستوجب جزای نقدی درجه پنج موضوع ماده (۱۹) قانون مجازات اسلامی خواهد بود. علاوه بر آن، مرتکب در مرتبه اول به اصلاح وسیله نقلیه و در صورت تکرار، به ضبط وسیله نقلیه محکوم خواهد شد. در صورتی که وسیله نقلیه متعلق به شخصی غیر از مرتکب بوده و عدم علم و اطلاع مالک و یا اقدام بازدارنده وی پس از علم و اطلاع احراز شود، وسیله پس از اصلاح توسط مرتکب به مالک مسترد و در موارد تکرار، علاوه بر محکومیت مرتکب به اصلاح وسیله نقلیه و استرداد به مالک، معادل قیمت آن به جزای نقدی مرتکب اضافه می‌شود. مجازات های موضوع این تبصره با مجازات های مقرر در این قانون یا سایر قوانین جمع شده و مانع از اجرای آنها نیست.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ وسایل نقلیه‌ای است که برای حمل کالا یا ارز قاچاق (همان موضوع ماده ۱۸ این قانون) استفاده شده‌اند؛ متن فقط به ماده ۱۸ ارجاع می‌دهد و محتوای آن را توضیح نمی‌دهد. بر اساس این ماده، چنین وسیله‌ای — چه آبی، چه زمینی و چه هوایی — توقیف می‌شود و علاوه بر مجازات‌های گفته‌شده در ماده ۱۸، جریمه‌ای نقدی معادل ارزش خود وسیله نقلیه به جریمه حامل اضافه می‌شود. اما اگر ارزش وسیله نقلیه از ارزش کالا یا ارز قاچاق بیشتر باشد، به جای معادل ارزش وسیله، معادل ارزش همان کالا یا ارز به جریمه حامل اضافه می‌شود. این مجازات (و تبصره ۳ آن) فقط وقتی اعمال می‌شود که راننده و حامل آگاهانه و عمداً مرتکب حمل قاچاق شده باشند و امکان مخالفت با انجام آن را هم داشته باشند.

تبصره‌ها جزئیات اجرا را بیان می‌کنند: اگر محکوم ظرف ده روز از ابلاغ احضاریه اجرای احکام جریمه را نپردازد، وسیله نقلیه ضبط و جریمه از محل فروش آن برداشت و باقی به مالک برگردانده می‌شود (تبصره ۱). اگر متهم پس از توقیف خودرو وثیقه نقدی معادل حداکثر جزای نقدی این قانون بگذارد، خودرو آزاد می‌شود (تبصره ۲). اگر وسیله نقلیه مالِ کسی غیر از مرتکب باشد و با قرائنی مثل سابقه مرتکب یا جاسازی ثابت شود مالک با علم و اطلاع وسیله را در اختیار حامل گذاشته، یا پس از اطلاع و با داشتن امکان بازدارندگی اقدامی نکرده، مالک به عنوان معاون شناخته می‌شود و جریمه نقدی این ماده به جریمه او هم اضافه می‌شود (تبصره ۳).

تبصره‌های بعدی هم تکلیف روشن‌تری دارند: وسیله بلاصاحب، مجهول‌المالک یا متعلق به فرد متواری، به نهاد مأذون از سوی ولی فقیه تحویل یا با مجوز آن نهاد توسط سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیکی فروخته می‌شود و پولش به حساب همان نهاد می‌رود (تبصره ۴). بارگنج یا کانتینر جزء وسیله نقلیه حساب نمی‌شود (تبصره ۵). وسایل نقلیه عمومی مسافربری پس از تنظیم صورت‌جلسه کشف قاچاق، توقیف کالا یا ارز و گرفتن مدارک، اجازه ادامه مسیر می‌گیرند و در مقصد توقیف می‌شوند؛ دستورالعمل این تبصره هم ظرف سه ماه توسط ستاد تهیه و ابلاغ می‌شود (تبصره ۶). تبصره ۷ به تغییر نامتعارف وسیله نقلیه برای قاچاق (مثل افزایش ارتفاع یا ساختن جاساز) مربوط است و برای آن جزای نقدی درجه پنج موضوع ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی، و در مرتبه اول اصلاح وسیله و در صورت تکرار ضبط آن را مقرر می‌کند؛ دربارهٔ مالک غیرمرتکب هم شرط‌هایی گذاشته است.

مصادیق واقعی

علی با یک کامیون کالای قاچاق حمل می‌کند و آگاهانه و عمداً این کار را کرده و می‌توانسته انجامش ندهد. کامیون توقیف می‌شود و علاوه بر مجازات ماده ۱۸، جریمه‌ای معادل ارزش کامیون به جریمه او اضافه می‌شود؛ ولی اگر ارزش کامیون از ارزش کالای قاچاق بیشتر باشد، به جای ارزش کامیون، معادل ارزش همان کالا به جریمه‌اش اضافه می‌شود.
مریم مالک خودرویی است که شخص دیگری با آن کالای قاچاق حمل کرده است. اگر با قرائنی مثل جاسازی در خودرو ثابت شود مریم می‌دانسته و خودرو را در اختیار حامل گذاشته، او به عنوان معاون در حمل شناخته می‌شود و جریمه نقدی این ماده به جریمه او هم اضافه می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر وسیله نقلیه‌ای که برای حمل قاچاق استفاده شده مال خود راننده نباشد، چه اتفاقی می‌افتد؟

بر اساس تبصره ۳، اگر وسیله مالِ کسی غیر از مرتکب باشد و با قرائنی مثل سابقه مرتکب یا جاسازی ثابت شود مالک با علم و اطلاع، وسیله را برای ارتکاب حمل قاچاق در اختیار حامل گذاشته، یا پس از علم و اطلاع و داشتن امکان اقدام بازدارنده کاری نکرده باشد، مالک به عنوان معاون در حمل محسوب می‌شود و جریمه نقدی این ماده به جریمه او هم اضافه می‌شود.

آیا برای اعمال جریمه معادل ارزش وسیله نقلیه، نیت راننده مهم است؟

بله. طبق خود این ماده، اعمال مجازات موضوع این ماده و تبصره ۳ آن فقط در صورتی است که راننده و حامل عالماً و عامداً (آگاهانه و عمداً) مرتکب حمل کالا یا ارز قاچاق شده باشند و همچنین امکان مخالفت با انجام آن را داشته باشند.

اگر جریمه نقدی پرداخت نشود یا متهم وثیقه بگذارد چه می‌شود؟

طبق تبصره ۱، اگر محکومٌ علیه ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ احضاریه اجرای احکام جریمه را نپردازد، وسیله نقلیه ضبط و جریمه از محل فروش آن برداشت و مابقی به مالک مسترد می‌شود. طبق تبصره ۲، اگر متهم پس از توقیف خودرو وثیقه نقدی معادل حداکثر جزای نقدی این قانون تودیع کند، از وسیله نقلیه رفع توقیف می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز ←