ماده ۱۶۹ فصل چهارم قانون مالیاتهای مستقیم

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اصلاحی ۱۳۹۴/۰۴/۳۱

اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل موضوع این قانون که حسب اعلام سازمان امور مالیاتی کشور موظف به ثبت‌نام در نظام مالیاتی می‌شوند، مکلفند برای انجام معاملات خود صورتحساب صادر و شماره اقتصادی خود و طرف معامله را در صورتحساب‌ها، قراردادها و سایر اسناد مشابه درج و فهرست معاملات خود را به سازمان مذکور ارائه کنند. عدم صدور صورتحساب یا عدم درج شماره اقتصادی خود و طرف معامله یا استفاده از شماره اقتصادی خود برای دیگران و یا استفاده از شماره اقتصادی دیگران برای معاملات خود، حسب‌ مورد مشمول جریمه‌ای معادل دو درصد (۲%) مبلغ مورد معامله‌ می­‌شود. همچنین عدم ارائه فهرست معاملات انجام شده به سازمان امور مالیاتی کشور از طریق روش‌هایی که تعیین می­‌شود مشمول جریمه‌ای معادل یک درصد (۱%) معاملاتی که فهرست آنها ارائه نشده است، می‌باشد.

تبصره ۱

در صورتی که طرف معاملات اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل موضوع این ماده، اشخاص حقیقی مصرف‌کننده نهایی کالا یا خدمات و نیز اشخاص حقیقی مشمول موضوع ماده (۸۱) این قانون باشند درج شماره اقتصادی اشخاص مذکور الزامی نیست. مصرف‌کننده نهایی موضوع این تبصره شخص حقیقی است که کالاها و خدمات را متناسب با نیاز خود برای مصارف شخصی خریداری ‌کند و از آن برای عرضه کالاها و خدمات به دیگران استفاده ننماید.

تبصره ۲

مودیان مالیاتی موضوع این ماده موظفند از سامانه‌ صندوق فروش «صندوق ماشینی (مکانیزه) فروش» و تجهیزات مشابه استفاده کنند. معادل هزینه‌های انجام شده بابت خرید، نصب و راه‌اندازی تجهیزات فوق اعم از نرم‌افزاری و سخت‌افزاری از مالیات قطعی‌شده مودیان مزبور در اولین سال استفاده و یا سالهای بعد آن قابل کسر است. سازمان امور مالیاتی موظف است به تدریج و براساس اولویت، اشخاص مشمول حکم این تبصره را تعیین کند و تا شهریور ماه هر سال از طریق درج در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار و روزنامه رسمی کشور اعلام و از ابتدای فروردین ماه سال بعد از آن اعمال نماید. معادل ده­ درصد (۱۰%) از مالیات ابرازی عملکرد مودیانی که توسط سازمان امور مالیاتی ملزم به استفاده از سامانه‌ صندوق فروش و تجهیزات مشابه شده­‌اند مشروط به رعایت آیین­‌نامه اجرایی مربوط، برای مدت دو سال اول بخشوده می‌شود. عدم اجرای حکم این تبصره موجب تعلق جریمه‌ای به‌میزان دو درصد (۲%) فروش می‌باشد. نحوه استفاده از صندوق و چگونگی ارائه اطلاعات به موجب آیین‌نامه اجرایی است که حداکثر ظرف مدت شش‌ماه از تاریخ لازم‌الاجراء شدن این قانون توسط سازمان امور مالیاتی کشور و با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت و اتاق اصناف ایران تهیه می‌شود و به تصویب هیات وزیران می‌رسد.

تبصره ۳

ترتیبات اجرایی احکام این ماده و تبصره (۱) آن و تعیین مصادیق معاملات مشمول و حد آستانه (تعیین حداقل رقم گردش مالی مودی) به موجب آیین‌نامه‌ای خواهد بود که حداکثر ظرف مدت شش‌ماه از تاریخ تصویب این قانون با پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌رسد.

تبصره ۴

نحوه رسیدگی، مطالبه، حل اختلاف و وصول جرائم مذکور و ترتیبات پرداخت آن طبق مقررات در هر دوره مالیاتی طبق مقررات این قانون با رعایت مهلت مقرر در ماده (۱۵۷) انجام می‌شود.

تبصره ۵

وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است حداکثر تا مدت شش‌ماه پس از لازم‌الاجراء شدن این قانون سامانه انجام معاملات وزارتخانه‌ها و دستگاههای اجرایی را برای مدیریت انجام کلیه مراحل مناقصات و مزایده‌ها راه‌اندازی کند و امکان دسترسی برخط (آنلاین) سازمان امور مالیاتی را فراهم آورد. کلیه دستگاه‌های اجرایی موضوع بند (ب) ماده (۱) قانون برگزاری مناقصات مصوب ۱۳۸۳/۱۱/۳ موظفند حداکثر ظرف مدت سه ماه پس از راه‌اندازی سامانه مذکور کلیه معاملات خود به غیر از معاملات محرمانه را از طریق این سامانه به ثبت برسانند. تعیین موارد مربوط به محرمانه بودن معاملات مطابق تبصره (۱) بند (ب) ماده (۳) قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد مصوب ۱۳۹۰/۸/۷ مجمع تشخیص مصلحت نظام است.

تبصره ۶

جرائمی که مودیان به‌واسطه عدم اجرای احکام ماده (۱۶۹ مکرر) قانون مالیات‌های مستقیم مصوب سال ۱۳۸۰ مرتکب شده‌اند، مطابق مقررات این ماده محاسبه، مطالبه و وصول می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ تکالیف مالیاتی اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغلی است که سازمان امور مالیاتی کشور آن‌ها را موظف به ثبت‌نام در نظام مالیاتی کرده است. طبق متن، این افراد باید برای معاملات خود صورتحساب صادر کنند و شماره اقتصادی خود و طرف معامله را در صورتحساب‌ها، قراردادها و اسناد مشابه بنویسند و فهرست معاملات خود را به سازمان امور مالیاتی ارائه کنند. اگر صورتحساب صادر نشود یا شماره اقتصادی خود یا طرف معامله درج نشود، یا هرکدام شماره اقتصادی دیگری را استفاده کند، حسب مورد جریمه‌ای معادل دو درصد (۲٪) مبلغ معامله اعمال می‌شود. اگر فهرست معاملات ارائه نشود، جریمه معادل یک درصد (۱٪) معاملاتی است که فهرست آن‌ها ارائه نشده است.

تبصره‌ها جزئیات بیشتری می‌گویند. در تبصره ۱ آمده اگر طرف معامله شخص حقیقی مصرف‌کننده نهایی کالا یا خدمات، یا شخص حقیقی مشمول موضوع ماده ۸۱ این قانون باشد، درج شماره اقتصادی آن‌ها لازم نیست. تبصره ۲ دربارهٔ استفاده اجباری از سامانه صندوق فروش و تجهیزات مشابه است؛ هزینه‌های خرید، نصب و راه‌اندازی این تجهیزات از مالیات قطعی‌شده مودی در اولین سال استفاده یا سال‌های بعد قابل کسر است، بخشی از مالیات ابرازی مشمولان برای دو سال اول بخشوده می‌شود، عدم اجرا جریمه دو درصد (۲٪) فروش دارد، و سازمان باید مشمولان را به تدریج تعیین و تا شهریور هر سال اعلام کند و از ابتدای فروردین سال بعد اعمال شود. آیین‌نامه اجرایی این تبصره هم با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت و اتاق اصناف ایران تهیه و به تصویب هیات وزیران می‌رسد.

تبصره‌های دیگر به ترتیبات اجرایی و تعیین حد آستانه با آیین‌نامه، نحوه رسیدگی و وصول جرائم با رعایت مهلت ماده ۱۵۷، راه‌اندازی سامانه معاملات دستگاه‌های اجرایی و ثبت معاملات غیرمحرمانه، و محاسبه و وصول جرائم مربوط به عدم اجرای ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم مصوب ۱۳۸۰ طبق مقررات این ماده اشاره دارند.

مصادیق واقعی

علی صاحب یک مغازه است و سازمان امور مالیاتی او را موظف به ثبت‌نام در نظام مالیاتی کرده است. علی کالایی را به مریم می‌فروشد که مصرف‌کننده نهایی است. علی باید صورتحساب صادر کند و شماره اقتصادی خود را درج کند، اما طبق تبصره ۱ درج شماره اقتصادی مریم لازم نیست. اگر علی صورتحساب صادر نکند، حسب مورد جریمه‌ای معادل ۲٪ مبلغ معامله به او تعلق می‌گیرد.
یک شخص حقوقی با شخص حقوقی دیگری معامله می‌کند. طبق این متن باید صورتحساب صادر شود و شماره اقتصادی خود و طرف معامله درج شود. اگر این شخص حقوقی شماره اقتصادی خود را برای معاملات دیگران استفاده کند یا از شماره اقتصادی دیگران برای معاملات خود استفاده کند، حسب مورد جریمه ۲٪ مبلغ مورد معامله اعمال می‌شود.

سؤالات پرتکرار

چه کسانی مشمول این ماده هستند؟

اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل موضوع این قانون که حسب اعلام سازمان امور مالیاتی کشور موظف به ثبت‌نام در نظام مالیاتی می‌شوند.

اگر فهرست معاملات را به سازمان امور مالیاتی ارائه نکنم چه جریمه‌ای دارد؟

طبق این متن، جریمه‌ای معادل یک درصد (۱٪) معاملاتی که فهرست آن‌ها ارائه نشده است.

آیا همیشه باید شماره اقتصادی طرف معامله را در صورتحساب بنویسم؟

طبق تبصره ۱، اگر طرف معامله شخص حقیقی مصرف‌کننده نهایی کالا یا خدمات یا شخص حقیقی مشمول موضوع ماده ۸۱ این قانون باشد، درج شماره اقتصادی اشخاص مذکور الزامی نیست.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مالیاتهای مستقیم ←