ماده ۵۴ مکرر فصل اول قانون مالیاتهای مستقیم

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اصلاحی ۱۳۹۹/۰۹/۰۵

هر واحد مسکونی واقع در کلیه شهرهای بالای یکصدهزار نفر جمعیت و کلیه شهرهای جدید که به استناد سامانه ملی املاک و اسکان کشور موضوع تبصره‌ (۷) ماده ‌(۱۶۹ مکرر) این قانون، در هر سال مالیاتی در مجموع بیش از ۱۲۰ روز ساکن با کاربر نداشته باشد به عنوان خانه خالی شناسایی شده و به ازای هرماه بیش از زمان مذکور، بدون لحاظ معافیت­ های تبصره‌ (۱۱) ماده ‌(۵۳) این قانون، ماهانه مشمول مالیاتی برمبنای مالیات بردرآمد اجاره به شرح ضرایب زیر می ­شود: سال اول- معادل شش برابر مالیات متعلقه سال دوم- معادل دوازده برابر مالیات متعلقه سال سوم به بعد- معادل هجده برابر مالیات متعلقه واحدهای نوساز پس از دوازده ماه و در طرح (پروژه)های انبوه ­سازی پس از هجده ماه از زمان صدور گواهی اتمام عملیات ساختمانی (موضوع ماده‌ (۱۰۰) قانون شهرداری مصوب ۱۳۳۴/۰۴/۱۱ با اصلاحات و الحاقات بعدی آن) مشمول مالیات موضوع این ماده می ­شوند. وزارت راه و شهرسازی موظف است با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، یک ماه قبل از اتمام مهلت­ های مذکور، اخطار لازم را به مالک واحد مسکونی یا به کد پستی محل آن ارسال کند. ضرایب مالیاتی فوق برای کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی از جمله اشخاص موضوع ماده ‌(۲۹) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۹۵/۱۲/۱۴، که دارای بیش از پنج خانه خالی در هر سال مالیاتی باشند، نسبت به کل واحدها، دو برابر ضرایب مذکور در صدر ماده اعمال می­ شود. مالیات موضوع این ماده تا زمانی که تعداد واحد مسکونی موجود در شهرهای بالای یکصد هزار نفر جمعیت به استناد مرکز آمار ایران به یک ممیز بیست و پنج صدم (۱/۲۵) برابر تعداد خانوارهای ساکن در این شهرها برسد، قابل اجراء است.

تبصره

‌۱- در صورت تغییر مالکیت به صورت رسمی، مهلت ۱۲۰ روزه مذکور برای مالک جدید جاری است. سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است تا پایان تیرماه هر سال مالیات متعلق به مالکین واحدهای مشمول این ماده را اعلام نماید. اشخاص مشمول، مکلفند مبالغ مذکور را تا یک ماه پس از اعلام سازمان امور مالیاتی پرداخت نمایند. در صورت عدم پرداخت، مالیات متعلقه، به موجب برگ مطالبه از اشخاص، مطالبه و وصول می­ شود. جریمه موضوع ماده‌ (۱۹۰) این قانون، برای پرداخت­ های پس از مردادماه هر سال اعمال می ­شود. پس از لازم الاجرا شدن این ماده، دفاتر اسناد رسمی موظفند پس از دریافت گواهی پرداخت مالیات موضوع این ماده، سند انتقال قطعی را ثبت نمایند.

تبصره

‌۲- سازمان امور مالیاتی موظف است هر شش ماه یک بار گزارش اجرای این ماده را به کمیسیون اقتصادی مجلس ارائه نماید.

تبصره ۳

در صورتی که مالک، واحد مسکونی خود را برای فروش یا اجاره، حسب مورد به ارزش اجاری موضوع ماده‌ (۵۴) این قانون یا میانگین قیمتهای روز منطقه موضوع ماده ‌(۶۴) این قانون، از طریق سامانه معاملات املاک که وزارت راه و شهرسازی ظرف مدت حداکثر سه ماه از لازم الاجراء شدن این ماده، با استفاده از امکانات موجود، راه اندازی و اجراء می­کند، عرضه نماید، مشمول مالیات موضوع این ماده نمی­شود. اگر مالک بیش از دوبار از اجاره یا فروش ملک خود به قیمتهای مذکور خودداری کند، واحد مذکور از زمانی که به استناد سامانه ملی املاک و اسکان کشور به عنوان خانه خالی شناسایی شده است، حسب مورد مشمول مالیات موضوع این ماده یا جریمه موضوع بند (۵) تبصره ‌(۸) ماده ‌(۱۶۹ مکرر) این قانون می­شود. سامانه معاملات املاک باید به گونه‌ای طراحی شود که قابلیت ارزش گذاری واحدهای مسکونی به قیمت های مذکور، امکان ثبت درخواست متقاضی خرید یا اجاره املاک عرضه شده در آن و ثبت تحقق یا عدم تحقق معامله را داشته باشد. در صورت نیاز، وزارت راه و شهرسازی می­تواند از منابع تخصیص یافته حاصل از مالیات بر خانه­های خالی برای تامین هزینه­های ارتقاء و نگهداری این سامانه استفاده نماید که میزان آن در قوانین بودجه سنواتی مشخص می­ گردد.

تبصره

‌۴- واحدهای مسکونی موقوفه که براساس استعلام از سازمان اوقاف و امور خیریه امکان اجاره آنها حسب وقف­ نامه وجود ندارد، مشمول مالیات موضوع این ماده نخواهند بود.

تبصره ۵الحاقی ۱۴۰۳/۰۲/۱۰

شهرداری‌های شهرهای دارای بیش از یکصد هزار نفر جمعیت مکلفند واحدهای مسکونی خالی از سکنه واقع در شهرها را شناسایی کنند و اطلاعات آنها را در اختیار وزارت راه و شهرسازی قرار دهند. وزارت مزبور موظف است بر اساس اطلاعات سامانه ملی املاک و اسکان کشور اطلاعات دریافتی را صحت سنجی نماید و پس از تایید، جهت اخذ مالیات متعلقه موضوع این ماده به سازمان امور مالیاتی کشور معرفی کند. صددرصد (۱۰۰٪) درآمد حاصل از مالیات بر خانه های خالی شناسایی شده توسط شهرداری‌ها به حساب شهرداری شهرهای محل اخذ مالیات در قالب بودجه سنواتی صرفاً جهت احیای بافت‌های فرسوده و اتخاذ تدابیر لازم برای ساخت خانه های ارزان قیمت برای اشخاص بی‌بضاعت وفق ردیف (۲۱) ماده (۵۵) قانون شهرداری مصوب ۱۳۳۴/۰۴/۱۱ واریز میشود. آیین‌نامه اجرایی این تبصره توسط وزارت کشور با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی (سازمان امور مالیاتی کشور) و وزارت راه و شهرسازی ظرف یک ماه از لازم الاجرا شدن این حکم تهیه میشود و به تصویب هیات وزیران می‌رسد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ «خانه خالی» است. بر اساس متن، هر واحد مسکونی در شهرهای بالای یکصد هزار نفر جمعیت و شهرهای جدید که بر پایهٔ سامانه ملی املاک و اسکان کشور در یک سال مالیاتی در مجموع بیش از ۱۲۰ روز ساکن یا کاربر نداشته باشد، «خانه خالی» شناخته می‌شود. برای هر ماه بیش از این مدت، بدون در نظر گرفتن معافیت‌های تبصره (۱۱) ماده (۵۳) همین قانون، مالیاتی بر پایهٔ مالیات بر درآمد اجاره گرفته می‌شود: سال اول شش برابر، سال دوم دوازده برابر و سال سوم به بعد هجده برابر مالیات متعلقه. اگر شخصی بیش از پنج خانه خالی در یک سال مالیاتی داشته باشد، این ضرایب برای کل واحدهایش دو برابر می‌شود. واحدهای نوساز پس از دوازده ماه و در پروژه‌های انبوه‌سازی پس از هجده ماه از صدور گواهی اتمام عملیات ساختمانی مشمول این مالیات می‌شوند.

تبصره‌ها هم نکاتی اضافه می‌کنند: با تغییر رسمی مالکیت، مهلت ۱۲۰ روز برای مالک جدید از نو جاری است؛ سازمان امور مالیاتی تا پایان تیرماه هر سال مالیات را اعلام می‌کند و پرداخت باید تا یک ماه بعد انجام شود، وگرنه مالیات از طریق برگ مطالبه وصول و جریمهٔ ماده (۱۹۰) برای پرداخت‌های پس از مرداد اعمال می‌شود؛ دفاتر اسناد رسمی پس از گرفتن گواهی پرداخت این مالیات سند انتقال قطعی را ثبت می‌کنند. اگر مالک واحد خود را در سامانه معاملات املاک برای فروش یا اجاره عرضه کند، مشمول این مالیات نمی‌شود، اما اگر بیش از دو بار از اجاره یا فروش به آن قیمت‌ها خودداری کند، مشمول مالیات این ماده یا جریمهٔ بند (۵) تبصره (۸) ماده (۱۶۹ مکرر) می‌شود.

همچنین واحدهای مسکونی موقوفه‌ای که بر پایهٔ استعلام از سازمان اوقاف امکان اجاره‌شان نیست مشمول این مالیات نیستند. شهرداری‌های شهرهای بالای یکصد هزار نفر باید واحدهای خالی را شناسایی و اطلاعات را به وزارت راه و شهرسازی بدهند و آن وزارت پس از صحت‌سنجی با سامانه ملی املاک و اسکان، آنها را به سازمان امور مالیاتی معرفی کند. درآمد این مالیات (صددرصد) به حساب شهرداری شهر محل اخذ مالیات در قالب بودجه سنواتی و فقط برای احیای بافت‌های فرسوده و ساخت خانه‌های ارزان‌قیمت برای افراد بی‌بضاعت واریز می‌شود. متن در جاهایی مبهم است؛ مثلاً دقیقاً روش محاسبهٔ «هر ماه بیش از زمان مذکور» به‌سادگی از خود متن روشن نمی‌شود و این ماده به مواد و تبصره‌های دیگری (مثل ماده ۵۳، ۵۴، ۶۴، ۱۰۰ قانون شهرداری، ۱۶۹ مکرر و ۱۹۰) ارجاع داده، ولی محتوای آن‌ها در این متن نیامده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی در یک شهر بالای یکصد هزار نفر جمعیت یک آپارتمان دارد که بر پایهٔ سامانه ملی املاک و اسکان در آن سال مالیاتی بیش از ۱۲۰ روز ساکن یا کاربر نداشته است. بر اساس این متن، آن واحد خانه خالی شناخته می‌شود و برای ماه‌های بیش از این مدت، در سال اول شش برابر مالیات متعلقه مشمول مالیات می‌شود.
فرض کنید مریم مالک شش واحد خالی در همین شهرها باشد. چون تعداد خانه‌های خالی او بیش از پنج واحد است، بر پایهٔ این متن ضرایب مالیاتی برای کل واحدهای او دو برابر می‌شود.

سؤالات پرتکرار

خانه خالی از نظر این ماده چه خانه‌ای است؟

واحد مسکونی در شهرهای بالای یکصد هزار نفر جمعیت و شهرهای جدید که بر پایهٔ سامانه ملی املاک و اسکان کشور در یک سال مالیاتی در مجموع بیش از ۱۲۰ روز ساکن یا کاربر نداشته باشد.

اگر ملکم را در سامانه معاملات املاک برای فروش یا اجاره بگذارم، باز هم مشمول این مالیات می‌شوم؟

بر اساس تبصره ۳، اگر واحد را برای فروش یا اجاره، حسب مورد به ارزش اجاری موضوع ماده (۵۴) یا میانگین قیمت‌های روز منطقه موضوع ماده (۶۴) از طریق سامانه معاملات املاک عرضه کنید، مشمول مالیات این ماده نمی‌شوید. اما اگر بیش از دو بار از اجاره یا فروش به آن قیمت‌ها خودداری کنید، مشمول مالیات این ماده یا جریمهٔ بند (۵) تبصره (۸) ماده (۱۶۹ مکرر) می‌شوید.

اگر ملک را بفروشم، مهلت ۱۲۰ روز برای خریدار چطور است؟

تبصره ۱ می‌گوید در صورت تغییر مالکیت به صورت رسمی، مهلت ۱۲۰ روز برای مالک جدید جاری است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مالیاتهای مستقیم ←