این ماده دربارهٔ «خانه خالی» است. بر اساس متن، هر واحد مسکونی در شهرهای بالای یکصد هزار نفر جمعیت و شهرهای جدید که بر پایهٔ سامانه ملی املاک و اسکان کشور در یک سال مالیاتی در مجموع بیش از ۱۲۰ روز ساکن یا کاربر نداشته باشد، «خانه خالی» شناخته میشود. برای هر ماه بیش از این مدت، بدون در نظر گرفتن معافیتهای تبصره (۱۱) ماده (۵۳) همین قانون، مالیاتی بر پایهٔ مالیات بر درآمد اجاره گرفته میشود: سال اول شش برابر، سال دوم دوازده برابر و سال سوم به بعد هجده برابر مالیات متعلقه. اگر شخصی بیش از پنج خانه خالی در یک سال مالیاتی داشته باشد، این ضرایب برای کل واحدهایش دو برابر میشود. واحدهای نوساز پس از دوازده ماه و در پروژههای انبوهسازی پس از هجده ماه از صدور گواهی اتمام عملیات ساختمانی مشمول این مالیات میشوند.
تبصرهها هم نکاتی اضافه میکنند: با تغییر رسمی مالکیت، مهلت ۱۲۰ روز برای مالک جدید از نو جاری است؛ سازمان امور مالیاتی تا پایان تیرماه هر سال مالیات را اعلام میکند و پرداخت باید تا یک ماه بعد انجام شود، وگرنه مالیات از طریق برگ مطالبه وصول و جریمهٔ ماده (۱۹۰) برای پرداختهای پس از مرداد اعمال میشود؛ دفاتر اسناد رسمی پس از گرفتن گواهی پرداخت این مالیات سند انتقال قطعی را ثبت میکنند. اگر مالک واحد خود را در سامانه معاملات املاک برای فروش یا اجاره عرضه کند، مشمول این مالیات نمیشود، اما اگر بیش از دو بار از اجاره یا فروش به آن قیمتها خودداری کند، مشمول مالیات این ماده یا جریمهٔ بند (۵) تبصره (۸) ماده (۱۶۹ مکرر) میشود.
همچنین واحدهای مسکونی موقوفهای که بر پایهٔ استعلام از سازمان اوقاف امکان اجارهشان نیست مشمول این مالیات نیستند. شهرداریهای شهرهای بالای یکصد هزار نفر باید واحدهای خالی را شناسایی و اطلاعات را به وزارت راه و شهرسازی بدهند و آن وزارت پس از صحتسنجی با سامانه ملی املاک و اسکان، آنها را به سازمان امور مالیاتی معرفی کند. درآمد این مالیات (صددرصد) به حساب شهرداری شهر محل اخذ مالیات در قالب بودجه سنواتی و فقط برای احیای بافتهای فرسوده و ساخت خانههای ارزانقیمت برای افراد بیبضاعت واریز میشود. متن در جاهایی مبهم است؛ مثلاً دقیقاً روش محاسبهٔ «هر ماه بیش از زمان مذکور» بهسادگی از خود متن روشن نمیشود و این ماده به مواد و تبصرههای دیگری (مثل ماده ۵۳، ۵۴، ۶۴، ۱۰۰ قانون شهرداری، ۱۶۹ مکرر و ۱۹۰) ارجاع داده، ولی محتوای آنها در این متن نیامده است.