ماده ۴۸ فصل اول قانون مالیاتهای مستقیم

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

الحاقی ۱۴۰۴/۰۴/۰۸

در محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه حاصل از انتقال دارایی های موضوع ماده (۴۶) این قانون احکام زیر جاری است: الف - در صورت عدم وجود صورتحساب الکترونیکی خرید: ۱- تاریخ تملک دارایی های موضوع بندهای (۱) و (۲) ماده (۴۶) این قانون که بر اساس اسناد رسمی، تاریخ تملک آنها پیش از استقرار بستر اجرایی باشد، تاریخ درج شده در سند مذکور است و در غیر این صورت، تاریخ استقرار بستر اجرایی است. همچنین قیمت خرید دارایی های مذکور، ارزش روز دارایی مطابق تبصره (۱) این ماده در تاریخ استقرار بستر اجرایی است. ۲- قیمت خرید دارایی های موضوع بندهای (۳) و (۴) ماده (۴۶) این قانون ارزش روز موضوع تبصره (۱) این ماده برای دارایی های مذکور در پنج سال قبل از تاریخ صدور صورتحساب الکترونیکی فروش است. همچنین دوره تملک دارایی های مذکور پنج سال در نظر گرفته می‌شود. ب - در صورت وجود صورتحساب الکترونیکی خرید: ۱- آخرین صورتحساب های الکترونیکی خرید بر اساس تاریخ صدور (کمترین دوره تملک) مبنای تعیین قیمت خرید و دوره تملک دارایی های موضوع بندهای (۳)، (۴) و (۵) خواهد بود. صورتحساب الکترونیکی خرید برای معاوضه دارایی های موضوع بندهای (۳)، (۴) و (۵) ماده (۴۶) این قانون که مطابق بند «چ» ماده (۱۶ مکرر) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان صادر شده، به عنوان آخرین صورتحساب الکترونیکی خرید موضوع این جزء در نظر گرفته نمی شود. ۲- در صورتی که دوره تملک دارایی های موضوع بندهای (۳) و (۴) ماده (۴۶) این قانون بیش از سه سال باشد، ارزش روز موضوع تبصره (۱) این ماده در خصوص دارایی های مذکور در سه سال قبل یا مبلغ مندرج در صورتحساب الکترونیکی خرید، هر کدام بیشتر باشد، مبنای محاسبه عایدی سرمایه است. ۳- معاوضه دارایی های موضوع بندهای (۳)، (۴) و (۵) ماده (۴۶) این قانون متعلق به هر «شخص غیرتجاری بالای هجده سال» با دارایی دیگری از مصادیق همان بند با رعایت موازین شرعی، در صورت صدور صورتحساب الکترونیکی مشمول مالیات بر عایدی سرمایه نمی‌باشد. ج- در صورتی که بیش اظهاری طرفین معامله در خصوص قیمت فروش بر اساس اسناد مثبته از قبیل ارزش روز دارایی موضوع تبصره (۱) این ماده، برای سازمان محرز شود و انتقال دهنده در خصوص دارایی مذکور مشمول مالیات بر عایدی سرمایه نباشد، مبنای تعیین قیمت خرید برای محاسبه عایدی سرمایه در انتقال بعدی، حسب مورد ارزش روز دارایی موضوع تبصره (۱) این ماده است. د- در صورتی که کم اظهاری طرفین معامله در خصوص قیمت فروش بر اساس اسناد مثبته از قبیل ارزش روز دارایی موضوع تبصره (۱) این ماده، برای سازمان محرز شود یا انتقال به صورت محاباتی انجام شده باشد، مبنای تعیین قیمت خرید برای محاسبه عایدی سرمایه در انتقال بعدی، حسب مورد ارزش روز دارایی موضوع تبصره (۱) این ماده است. ه- در صورتی که دوره تملک دارایی های موضوع ماده (۴۶) این قانون، کمتر از دو سال باشد، تخفیف موضوع

تبصره

(۲) ماده (۴۹) این قانون لحاظ نمی شود و در صورتی که دوره تملک دارایی های این بند بیشتر از دو و کمتر از پنج سال باشد، صرفاً نیمی از تخفیف فوق از عایدی سرمایه مشمول مالیات کسر می‌شود. و - مبنای محاسبه «درآمد اتفاقی» دارایی های موضوع بندهای (۱) و (۲) ماده (۴۶) این قانون که به صورت بلاعوض منتقل شده اند و دارایی های موضوع بندهای (۳) و (۴) ماده (۴۶) این قانون که به صورت بلاعوض به سایر اشخاص غیرتجاری منتقل شده اند، حسب مورد ارزش روز موضوع تبصره (۱) این ماده است؛ ارزش مذکور در حکم قیمت خرید برای محاسبه «عایدی سرمایه» در انتقال بعدی است. ز - در مواردی نظیر انتقال به صورت ارث که قیمت انتقال توسط طرفین اظهار و تایید نشده باشد، مبنای تعیین قیمت خرید برای محاسبه عایدی سرمایه در انتقال بعدی، حسب مورد ارزش روز دارایی موضوع تبصره (۱) این ماده است. این حکم در خصوص املاکی از قبیل واحدهای مسکونی تملک شده اعضای تعاونی های مسکن که قبل از دریافت گواهی اتمام عملیات ساختمانی پیش خرید و پس از دریافت گواهی اتمام عملیات ساختمانی تملک شده اند نیز جاری است.

تبصره ۱

ارزش روز دارایی های موضوع ماده (۴۶) این قانون به شرح زیر تعیین می‌شود: ۱- ارزش روز دارایی های موضوع بند (۱) ماده (۴۶) این قانون، حسب مورد بر اساس قیمت روز دارایی موضوع ماده (۶۴) این قانون یا ارزش روز تعیین شده مطابق تبصره (۵) ماده (۹۳) این قانون تعیین می‌شود. قیمت روز دارایی موضوع ماده (۶۴) این قانون بر اساس مواردی از قبیل قیمت اظهاری در صورتحساب الکترونیکی خرید یا فروش و تغییرات شاخص قیمت مصرف کننده در طول دوره تملک تعیین می‌شود. ۲- ارزش روز دارایی های موضوع بند (۲) ماده (۴۶) این قانون، بر مبنای مواردی از قبیل قیمت مندرج در صورتحساب های الکترونیکی دارایی های مشابه، قیمت اظهاری در صورتحساب الکترونیکی خرید یا فروش، تغییرات شاخص قیمت مصرف کننده در طول دوره تملک و ماخذ موضوع ماده (۲۸) قانون مالیات بر ارزش افزوده تعیین می‌شود. ۳- ارزش روز دارایی های موضوع بندهای (۳) و (۴) ماده (۴۶) این قانون، بر اساس قیمت هر گرم طلای هجده عیار و قیمت هر یورو که توسط بانک مرکزی اعلام می‌گردد، تعیین می‌شود. قیمت هر یورو بر اساس نرخ موضوع -بند «الف» ماده (۴۴) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌شود. آیین‌نامه اجرایی این تبصره حداکثر ظرف شش ماه توسط سازمان تهیه می‌شود و به تصویب هیات وزیران می‌رسد.

تبصره ۲

در صورت عدم وجود صورتحساب الکترونیکی خرید دارایی های موضوع بندهای (۳) و (۴) ماده (۴۶) این قانون، تاریخ تملک دارایی های مذکور در پنج سال ابتدایی پس از استقرار بستر اجرایی، تاریخ استقرار بستر اجرایی است و قیمت خرید دارایی های فوق ارزش روز دارایی در تاریخ استقرار بستر اجرایی می‌باشد.

تبصره ۳

مبنای تعیین قیمت فروش برای محاسبه عایدی سرمایه حاصل از انتقال دارایی مشمول حکم بند «د» این ماده، ارزش اظهاری طرفین در صورتحساب الکترونیکی مذکور خواهد بود. در این حالت زیان سرمایه حاصل از انتقال دارایی مذکور موضوع تبصره (۸) ماده (۴۹) این قانون، قابل استهلاک نیست.

تبصره ۴

مبنای محاسبه درآمد موضوع ماده (۱۲۴) این قانون در موارد تعیین شده در بندهای «ج»، «د» و «ه-» این ماده، حسب مورد ارزش روز دارایی موضوع تبصره (۱) این ماده است.

تبصره ۵

در محاسبه عایدی سرمایه انتقال دارایی های موضوع بندهای (۳) و (۴) ماده (۴۶) این قانون، به ترتیب معادل گرمی طلای هجده عیار و معادل یورویی دارایی های مذکور بر اساس ارزش روز دارایی موضوع تبصره (۱) این ماده ملاک عمل قرار می‏گیرد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره نحوه محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه هنگام انتقال دارایی‌های موضوع ماده (۴۶) است. اگر صورتحساب الکترونیکی خرید نباشد، برای دارایی‌های بندهای (۱) و (۲) ماده (۴۶)، تاریخ تملک در سند رسمی اگر پیش از استقرار بستر اجرایی باشد همان تاریخ است، وگرنه تاریخ استقرار بستر اجرایی؛ قیمت خرید هم ارزش روز طبق تبصره (۱) در تاریخ استقرار بستر اجرایی است. برای دارایی‌های بندهای (۳) و (۴) ماده (۴۶)، قیمت خرید ارزش روز طبق تبصره (۱) در پنج سال قبل از تاریخ صدور صورتحساب الکترونیکی فروش است و دوره تملک پنج سال در نظر گرفته می‌شود.

اگر صورتحساب الکترونیکی خرید باشد، آخرین صورتحساب‌ها بر اساس تاریخ صدور (کمترین دوره تملک) مبنای قیمت خرید و دوره تملک دارایی‌های بندهای (۳)، (۴) و (۵) است. برای معاوضه دارایی‌های بندهای (۳)، (۴) و (۵) که مطابق بند «چ» ماده (۱۶ مکرر) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان صادر شده، آن صورتحساب به عنوان آخرین صورتحساب خرید در این جزء در نظر گرفته نمی‌شود. اگر دوره تملک دارایی‌های بندهای (۳) و (۴) بیش از سه سال باشد، ارزش روز سه سال قبل یا مبلغ صورتحساب الکترونیکی خرید، هر کدام بیشتر باشد، مبنای محاسبه است. معاوضه دارایی‌های بندهای (۳)، (۴) و (۵) بین شخص غیرتجاری بالای هجده سال با دارایی دیگری از همان بند، با رعایت موازین شرعی، در صورت صدور صورتحساب الکترونیکی مشمول مالیات بر عایدی سرمایه نیست.

بندهای ج تا ز احکامی درباره بیش‌اظهاری، کم‌اظهاری، انتقال محاباتی، انتقال بلاعوض، ارث و مواردی که قیمت انتقال اظهار و تأیید نشده دارد. در این موارد، برای انتقال بعدی، مبنای قیمت خرید معمولاً ارزش روز دارایی طبق تبصره (۱) است. تبصره‌ها نیز تعیین ارزش روز دارایی‌ها، تخفیف دوره تملک کمتر از دو سال و بیشتر از دو و کمتر از پنج سال، نحوه تعیین قیمت فروش در فرض بند «د»، مبنای درآمد موضوع ماده (۱۲۴)، و نحوه محاسبه برای دارایی‌های بندهای (۳) و (۴) بر اساس معادل طلای هجده عیار و یورو را بیان می‌کنند. این متن به مواد (۴۶)، (۴۹)، (۶۴)، (۹۳)، (۱۲۴) و مقررات دیگری ارجاع داده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی دارایی‌ای از دارایی‌های موضوع بندهای (۳) و (۴) ماده (۴۶) دارد و صورتحساب الکترونیکی خرید ندارد. طبق این متن، قیمت خرید برای محاسبه عایدی سرمایه، ارزش روز طبق تبصره (۱) در پنج سال قبل از تاریخ صدور صورتحساب الکترونیکی فروش است و دوره تملک پنج سال در نظر گرفته می‌شود.
فرض کنید مریم دارایی‌ای از دارایی‌های موضوع بندهای (۳) و (۴) ماده (۴۶) را با صورتحساب الکترونیکی خرید فروخته است و دوره تملک آن بیش از سه سال بوده. طبق بند ب-۲، ارزش روز طبق تبصره (۱) در سه سال قبل یا مبلغ مندرج در صورتحساب الکترونیکی خرید، هر کدام بیشتر باشد، مبنای محاسبه عایدی سرمایه است.

سؤالات پرتکرار

اگر برای دارایی موضوع بندهای (۱) و (۲) ماده (۴۶) صورتحساب الکترونیکی خرید نداشته باشم، تاریخ تملک و قیمت خرید چگونه تعیین می‌شود؟

طبق بند الف-۱، اگر سند رسمی تاریخ تملک پیش از استقرار بستر اجرایی را نشان دهد، تاریخ درج شده در سند ملاک است؛ در غیر این صورت تاریخ استقرار بستر اجرایی ملاک است. قیمت خرید هم ارزش روز دارایی مطابق تبصره (۱) در تاریخ استقرار بستر اجرایی است.

اگر دارایی موضوع بندهای (۳)، (۴) یا (۵) ماده (۴۶) را با دارایی دیگری از همان بند معاوضه کنم، مشمول مالیات بر عایدی سرمایه می‌شوم؟

طبق بند ب-۳، معاوضه این دارایی‌ها متعلق به شخص غیرتجاری بالای هجده سال با دارایی دیگری از مصادیق همان بند، با رعایت موازین شرعی، در صورت صدور صورتحساب الکترونیکی مشمول مالیات بر عایدی سرمایه نیست.

اگر انتقال به صورت ارث باشد و قیمت انتقال توسط طرفین اظهار و تأیید نشده باشد، قیمت خرید برای انتقال بعدی چیست؟

طبق بند ز، مبنای تعیین قیمت خرید برای محاسبه عایدی سرمایه در انتقال بعدی، حسب مورد ارزش روز دارایی موضوع تبصره (۱) است. همین حکم برای املاکی مانند واحدهای مسکونی تملک‌شده اعضای تعاونی‌های مسکن که قبل از دریافت گواهی اتمام عملیات ساختمانی پیش‌خرید و پس از دریافت گواهی اتمام عملیات ساختمانی تملک شده‌اند نیز جاری است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مالیاتهای مستقیم ←