ماده ۱۲ صلاحیتهای دادگاه صلح را فهرست میکند: دعاوی مالی تا نصاب یک میلیارد (۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال؛ دعاوی حقوقی تصرف عدوانی، مزاحمت و ممانعت از حق؛ دعاوی راجع به جهیزیه، مهریه و نفقه تا نصاب بند (۱) در صورتی که مشمول ماده (۲۹) قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱/۱۲/۱ نباشد؛ دعاوی و درخواستهای تخلیه عین مستاجره و تعدیل اجارهبها جز سرقفلی و حق کسب یا پیشه یا تجارت؛ اعسار از پرداخت محکومبه در صورتی که دادگاه صلح اصل دعوی را رسیدگی کرده باشد؛ حصر ورثه، تحریر ترکه، مهر و موم و رفع آن؛ تامین دلیل؛ تقاضای سازش موضوع ماده (۱۸۶) قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب (در امور مدنی) مصوب ۱۳۷۹/۱/۲۱؛ جنبه عمومی و خصوصی کلیه جرائم غیرعمدی ناشی از کار یا تصادفات رانندگی؛ جرائم عمدی تعزیری مستوجب مجازات درجه هفت و هشت؛ و دعاوی اصلاح شناسنامه، استرداد شناسنامه، اصلاح مشخصات مدرک تحصیلی (بهاستثنای موارد در صلاحیت دیوان عدالت اداری)، الزام به اخذ پایان کار، اثبات رشد، الزام به صدور شناسنامه، تصحیح و تغییر نام.
در تبصرههای این ماده آمده است: رئیس قوه قضائیه میتواند نصاب بند (۱) را هر سه سال یک بار با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه که از سوی بانک مرکزی اعلام میشود، تعدیل کند. به کلیه جرائم مذکور در این ماده مستقیماً و بدون نیاز به کیفرخواست در دادگاه صلح رسیدگی میشود. دادگاه صلح با حضور رئیس یا دادرس علیالبدل رسمیت مییابد و با رضایت طرفین، پرونده را برای حصول سازش به عضو یا اعضای شورا که در دادگاه مستقر میباشند یا شعبه شورا یا میانجیگری ارجاع میدهد؛ چنانچه حداکثر ظرف دو ماه موضوع منتهی به سازش شود، صورتجلسه برای تصمیم به قاضی دادگاه صلح اعلام میشود و در صورت عدم حصول سازش، قاضی مطابق قانون رسیدگی کرده و رأی میدهد.
همچنین دادگاه صلح میتواند در ساعات غیر اداری یا روزهای تعطیل به دعاوی رسیدگی کند و استقرار آن در محل شورا بلامانع است. تبصره ۴ نحوه حل اختلاف بین دادگاههای صلح و سایر مراجع قضایی و غیر قضایی را بیان میکند. تبصره ۵ میگوید آرای دادگاه صلح قطعی است مگر در موارد فهرستشده در همان تبصره که قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان است.