ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

صلاحیت‌های دادگاه صلح به شرح زیر است: ۱- دعاوی مالی تا نصاب یک میلیارد (۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال

تبصره

رئیس قوه قضائیه می‌تواند نصاب مذکور در این بند را هر سه سال یک بار با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه که از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اعلام می‌شود، تعدیل کند. ۲- دعاوی حقوقی تصرف عدوانی، مزاحمت و ممانعت از حق ۳- دعاوی راجع به جهیزیه، مهریه و نفقه تا نصاب مقرر در بند (۱) این ماده در صورتی که مشمول ماده (۲۹) قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱/۱۲/۱ نباشد ۴- دعاوی و درخواست‌های مربوط به تخلیه عین مستاجره و تعدیل اجاره‌بها به‌جز دعاوی مربوط به سرقفلی و حق کسب یا پیشه یا تجارت ۵- اعسار از پرداخت محکوم‌به در صورتی که دادگاه صلح نسبت به اصل دعوی رسیدگی کرده باشد. ۶- حصر ورثه، تحریر ترکه، مهر و موم و رفع آن ۷- تامین دلیل ۸- تقاضای سازش موضوع ماده (۱۸۶) قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) مصوب ۱۳۷۹/۱/۲۱ ۹- جنبه عمومی و خصوصی کلیه جرائم غیر عمدی ناشی از کار یا تصادفات رانندگی ۱۰- جرائم عمدی تعزیری مستوجب مجازات درجه هفت و هشت ۱۱- دعاوی اصلاح شناسنامه، استرداد شناسنامه، اصلاح مشخصات مدرک تحصیلی (به‌استثنای مواردی که در صلاحیت دیوان عدالت اداری است)، الزام به اخذ پایان کار، اثبات رشد، الزام به صدور شناسنامه، تصحیح و تغییر نام

تبصره ۱

به کلیه جرائم مذکور در این ماده مستقیماً و بدون نیاز به کیفرخواست در دادگاه صلح رسیدگی می‌شود.

تبصره ۲

دادگاه صلح با حضور رئیس یا دادرس علی‌البدل رسمیت می‌یابد. دادگاه صلح با رضایت طرفین، پرونده را برای حصول سازش به عضو یا اعضای شورا که در دادگاه مستقر می‌باشند یا شعبه شورا یا میانجی‌گری ارجاع می‌دهد. چنانچه حداکثر ظرف دو ماه موضوع منتهی به سازش شود، مراتب صورت‌جلسه و جهت اتخاذ تصمیم به قاضی دادگاه صلح اعلام می‌شود تا طبق مقررات اقدام کند. در صورت عدم حصول سازش، قاضی دادگاه صلح مطابق قانون، به موضوع رسیدگی کرده و مبادرت به صدور رای می‌نماید.

تبصره ۳

دادگاه صلح می‌تواند در ساعات غیر اداری یا در روزهای تعطیل نیز به دعاوی رسیدگی نماید و استقرار آن در محل شورا بلامانع است.

تبصره ۴

در صورت حدوث اختلاف بین دادگاه‌های صلح و همچنین سایر مراجع قضایی و غیر قضایی به ترتیب زیر اقدام می‌شود: الف- در مورد دادگاه‌های صلح واقع در حوزه‌های قضایی شهرستان‌های یک استان و نیز اختلاف بین دادگاه صلح با دادسراها یا دادگاه‌های حقوقی یا کیفری یا بخش حوزه قضایی یک استان، حل اختلاف با دادگاه تجدیدنظر آن استان است. ب- در مورد دادگاه‌های صلح واقع در حوزه‌های قضایی دو استان و نیز اختلاف بین دادگاه صلح و دادسراها یا دادگاه‌های حقوقی یا کیفری یا بخش حوزه قضایی دو استان، حل اختلاف با شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استانی است که مرجع قضایی آن استان آخرین قرار عدم صلاحیت را صادر نموده است. پ- در مواردی که دادگاه صلح به صلاحیت مراجع غیر قضائی، از خود نفی صلاحیت کند، پرونده برای تعیین صلاحیت به دادگاه تجدیدنظر استان ارسال می‌شود، تشخیص آن مرجع لازم‌الاتباع است.

تبصره ۵

آرای دادگاه صلح، قطعی است مگر در موارد زیر که قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان است: الف- دعاوی موضوع بند (۱) این ماده در صورتی که خواسته بیشتر از نصف نصاب مذکور در آن بند باشد. ب- موارد موضوع بند (۹) این ماده نسبت به دیه یا ارش، در صورتی که میزان یا جمع آن‌ها بیش از یک دهم دیه کامل یا معادل آن باشد. پ- موارد مذکور در بندهای (۲)، (۳) و (۴) این ماده. ت- موارد موضوع بند (۵) این ماده مشروط به اینکه اصل دعوا قابل اعتراض باشد. ث- جنبه عمومی جرائم غیر عمدی موضوع بند (۹) در صورتی که مجازات قانونی آن درجه شش یا بیشتر باشد. ج- جرائم عمدی تعزیری که مجازات قانونی آن‌ها حبس درجه هفت باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

ماده ۱۲ صلاحیت‌های دادگاه صلح را فهرست می‌کند: دعاوی مالی تا نصاب یک میلیارد (۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال؛ دعاوی حقوقی تصرف عدوانی، مزاحمت و ممانعت از حق؛ دعاوی راجع به جهیزیه، مهریه و نفقه تا نصاب بند (۱) در صورتی که مشمول ماده (۲۹) قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱/۱۲/۱ نباشد؛ دعاوی و درخواست‌های تخلیه عین مستاجره و تعدیل اجاره‌بها جز سرقفلی و حق کسب یا پیشه یا تجارت؛ اعسار از پرداخت محکوم‌به در صورتی که دادگاه صلح اصل دعوی را رسیدگی کرده باشد؛ حصر ورثه، تحریر ترکه، مهر و موم و رفع آن؛ تامین دلیل؛ تقاضای سازش موضوع ماده (۱۸۶) قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) مصوب ۱۳۷۹/۱/۲۱؛ جنبه عمومی و خصوصی کلیه جرائم غیرعمدی ناشی از کار یا تصادفات رانندگی؛ جرائم عمدی تعزیری مستوجب مجازات درجه هفت و هشت؛ و دعاوی اصلاح شناسنامه، استرداد شناسنامه، اصلاح مشخصات مدرک تحصیلی (به‌استثنای موارد در صلاحیت دیوان عدالت اداری)، الزام به اخذ پایان کار، اثبات رشد، الزام به صدور شناسنامه، تصحیح و تغییر نام.

در تبصره‌های این ماده آمده است: رئیس قوه قضائیه می‌تواند نصاب بند (۱) را هر سه سال یک بار با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه که از سوی بانک مرکزی اعلام می‌شود، تعدیل کند. به کلیه جرائم مذکور در این ماده مستقیماً و بدون نیاز به کیفرخواست در دادگاه صلح رسیدگی می‌شود. دادگاه صلح با حضور رئیس یا دادرس علی‌البدل رسمیت می‌یابد و با رضایت طرفین، پرونده را برای حصول سازش به عضو یا اعضای شورا که در دادگاه مستقر می‌باشند یا شعبه شورا یا میانجی‌گری ارجاع می‌دهد؛ چنانچه حداکثر ظرف دو ماه موضوع منتهی به سازش شود، صورت‌جلسه برای تصمیم به قاضی دادگاه صلح اعلام می‌شود و در صورت عدم حصول سازش، قاضی مطابق قانون رسیدگی کرده و رأی می‌دهد.

همچنین دادگاه صلح می‌تواند در ساعات غیر اداری یا روزهای تعطیل به دعاوی رسیدگی کند و استقرار آن در محل شورا بلامانع است. تبصره ۴ نحوه حل اختلاف بین دادگاه‌های صلح و سایر مراجع قضایی و غیر قضایی را بیان می‌کند. تبصره ۵ می‌گوید آرای دادگاه صلح قطعی است مگر در موارد فهرست‌شده در همان تبصره که قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان است.

مصادیق واقعی

علی از مریم مبلغی طلب دارد که در محدودهٔ نصاب یک میلیارد ریال قرار می‌گیرد. طبق بند (۱) ماده ۱۲، این دعوای مالی در صلاحیت دادگاه صلح است.
مریم در یک تصادف رانندگی غیرعمدی دچار آسیب می‌شود. طبق بند (۹) این ماده، جنبه عمومی و خصوصی این جرم در دادگاه صلح رسیدگی می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر مبلغ دعوای مالی من از یک میلیارد ریال کمتر باشد، دادگاه صلح صلاحیت دارد؟

بله، طبق بند (۱) ماده ۱۲ دعاوی مالی تا نصاب یک میلیارد ریال در صلاحیت دادگاه صلح است. تبصرهٔ مربوط به این بند می‌گوید رئیس قوه قضائیه می‌تواند هر سه سال یک بار این نصاب را با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه بانک مرکزی تعدیل کند.

آیا رأی دادگاه صلح قطعی است؟

در متن آمده آرای دادگاه صلح قطعی است، مگر در مواردی که در تبصره ۵ ذکر شده است؛ در آن موارد قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان است. مثلاً موارد مذکور در بندهای (۲)، (۳) و (۴) این ماده از موارد قابل تجدیدنظر شمرده شده است.

اگر طرفین راضی باشند، پرونده برای سازش به شورا ارجاع می‌شود؟

بله، طبق تبصره ۲ دادگاه صلح با رضایت طرفین، پرونده را برای حصول سازش به عضو یا اعضای شورا که در دادگاه مستقر می‌باشند یا شعبه شورا یا میانجی‌گری ارجاع می‌دهد. اگر حداکثر ظرف دو ماه سازش حاصل شود، صورت‌جلسه برای تصمیم به قاضی دادگاه صلح اعلام می‌شود؛ در صورت عدم حصول سازش، قاضی مطابق قانون رسیدگی کرده و رأی می‌دهد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون شوراهای حل اختلاف ←
ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف — لویادسک