‌ماده ۱۴ قانون روابط موجر و مستاجر

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در موارد زیر موجر می‌تواند حسب مورد صدور حکم فسخ اجاره یا تخلیه را از دادگاه درخواست کند دادگاه ضمن حکم فسخ اجاره ‌دستور تخلیه مورد اجاره را صادر می‌نماید و این حکم علیه مستاجر یا متصرف اجرا و محل تخلیه خواهد شد. ۱- در موردی که مستاجر مسکن بدون داشتن حق انتقال به غیر در اجاره‌نامه و یا در موردی که اجاره‌نامه‌‌ای در بین نباشد مورد اجاره را کلاً یا جزئاً ‌به هر صورتی که باشد به غیر واگذار نموده یا عملاً از طریق وکالت یا نمایندگی و غیره در اختیار و استفاده دیگری جز اشخاص تحت‌الکفاله قانونی خود ‌قرار داده باشد. ۲- در موردی که عین مستاجره به منظور کسب یا پیشه و یا تجارت خود مستاجر اجاره داده شده و مستاجر آن را به عناوینی از قبیل وکالت یا ‌نمایندگی و غیره عملاً به غیر واگذار کند بدون اینکه طبق ماده ۱۹ این قانون با مستاجر لاحق اجاره‌نامه تنظیم شده باشد. ۳- در صورتی که در اجاره‌نامه محل سکنی حق فسخ اجاره هنگام انتقال قطعی شرط شده باشد مشروط به اینکه خریدار بخواهد شخصاً در‌ مورد اجاره سکونت نماید و یا آن را برای سکونت اولاد یا پدر یا مادر یا همسر خود تخصیص دهد. در این صورت اگر خریدار تا سه ماه از تاریخ انتقال‌ ملک برای تخلیه مراجعه ننماید درخواست تخلیه به این علت تا انقضای مدت اجاره پذیرفته نمی‌شود. ۴- در صورتی که مورد اجاره محل سکنی بوده و مالک پس از انقضای مدت اجاره احتیاج به مورد اجاره برای سکونت خود یا اشخاص مذکور در‌ بند فوق داشته باشد. ۵- هر‌گاه مورد اجاره محل سکنی در معرض خرابی بوده و قابل تعمیر نباشد. ۶- در صورتی که از مورد اجاره محل سکنی بر خلاف منظوری که در اجاره‌نامه قید شده استفاده گردد. ۷- در مورد محل کسب و پیشه و تجارت هر‌گاه مورد اجاره برای شغل معینی اجاره داده شده و مستاجر بدون رضای موجر شغل خود را تغییر‌دهد مگر اینکه شغل جدید عرفاً مشابه شغل سابق باشد. ۸- در صورتی که مستاجر در مورد اجاره تعدی یا تفریط کرده باشد. ۹- در صورتی که مستاجر در مهلت مقرر در ماده ۶ این قانون از پرداخت مال‌الاجاره یا اجرت‌المثل خودداری نموده و با ابلاغ اخطار دفترخانه ‌تنظیم‌کننده سند اجاره یا اظهارنامه (‌در موردی که اجاره‌نامه عادی بوده یا اجاره‌نامه‌‌ای در بین نباشد) ظرف ده روز قسط یا اقساط عقب افتاده را نپردازد. ‌در این مورد اگر اجاره‌نامه رسمی‌باشد موجر می‌تواند از دفترخانه یا اجری ثبت صدور اجراییه بر تخلیه و وصول اجاره بها را درخواست نماید. ‌هر‌گاه پس از صدور اجراییه مستاجر اجاره‌بهای عقب افتاده را تودیع کند اجرای ثبت تخلیه را متوقف می‌کند ولی موجر می‌تواند به استناد تخلف‌ مستاجر از پرداخت اجاره بها از دادگاه درخواست تخلیه عین مستاجر را بنماید. ‌هر‌گاه اجاره‌نامه عادی بوده یا سند اجاره تنظیم نشده باشد موجر می‌تواند برای تخلیه عین مستاجره و وصول اجاره بها به دادگاه مراجعه کند. ‌در موارد فوق هر‌گاه مستاجر قبل از صدور حکم دادگاه اضافه بر اجاره‌بهای معوقه صدی بیست آن را به نفع موجر در صندوق دادگستری تودیع نماید حکم به تخلیه صادر نمی‌شود و مستاجر به پرداخت خسارت دادرسی محکوم و مبلغ تودیع شده نیز به موجر پرداخت می‌گردد، ولی هر مستاجر فقط ‌یک بار می‌تواند از این ارفاق استفاده کند، حکم دادگاه در موارد مذکور در این بند قطعی است. ‌تبصره ۱- در صورتی که مستاجر دو بار ظرف یک سال در اثر اخطار یا اظهارنامه مذکور در بند ۹ این ماده اقدام به پرداخت اجاره بها کرده باشد و‌ برای بار سوم اجاره بها را در موعد مقرر به موجر نپردازد و یا در صندوق ثبت تودیع ننماید موجر می‌تواند با تقدیم دادخواست مستقیماً از دادگاه ‌درخواست تخلیه عین مستاجر را نماید. حکم دادگاه در این مورد قطعی است. ‌تبصره ۲- در صورتی که مورد اجاره به منظوری غیر از کسب یا پیشه یا تجارت اجاره داده شود از هر حیث تابع مقررات مربوط به اجاره محل سکنی خواهد بود. ‌تبصره ۳- در مورد بند شش این ماده اگر مستاجر مرکز فساد که قانوناً دائر کردن آن ممنوع است در مورد اجاره دایر نماید دادستان علاوه بر انجام ‌وظیف قانونی خود به محض صدور کیفرخواست به درخواست موجر مورد اجاره را در اختیار موجر قرار می‌دهد. ‌تبصره ۴- در صورتی که مستاجر محل سکنی در شهر محل سکونت خود مالک یک واحد مسکونی باشد موجر حق دارد پس از انقضای مدت اجاره تقاضای تخلیه مورد اجاره را بنماید. ‌

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید در بعضی حالت‌ها موجر می‌تواند از دادگاه بخواهد اجاره فسخ شود یا مورد اجاره تخلیه شود. اگر دادگاه حکم فسخ اجاره بدهد، در همان حکم دستور تخلیه را هم صادر می‌کند و این حکم علیه مستاجر یا کسی که ملک را در تصرف دارد اجرا می‌شود. موارد در نُه بند آمده است؛ مثل واگذاری مورد اجاره به غیر بدون حق انتقال یا در حالی که اجاره‌نامه‌ای در بین نیست، تغییر شغل در محل کسب بدون رضایت موجر، تعدی یا تفریط، و برخی موارد مربوط به محل سکنی مانند نیاز مالک پس از پایان اجاره یا خرابی قابل تعمیر نبودن.

بند ۹ درباره تخلف از پرداخت اجاره‌بهاست: اگر مستاجر در مهلت مقرر در ماده ۶ این قانون پرداخت نکند و با اخطار دفترخانه یا اظهارنامه ظرف ده روز قسط یا اقساط عقب‌افتاده را نپردازد، موجر می‌تواند درخواست تخلیه کند. متن به ماده ۱۹ و ماده ۶ ارجاع داده، ولی محتوای آن‌ها را توضیح نمی‌دهد. اگر مستاجر قبل از حکم دادگاه، علاوه بر اجاره‌بهای معوقه، صدی بیست آن را به نفع موجر در صندوق دادگستری تودیع کند، حکم تخلیه صادر نمی‌شود؛ اما به پرداخت خسارت دادرسی محکوم می‌شود و مبلغ تودیع‌شده به موجر پرداخت می‌شود. این ارفاق فقط یک بار برای هر مستاجر است و حکم دادگاه در این موارد قطعی است.

چهار تبصره هم دارد: تبصره ۱ درباره دو بار پرداخت پس از اخطار در یک سال و بار سوم عدم پرداخت است که موجر می‌تواند مستقیم از دادگاه درخواست تخلیه کند و حکم قطعی است. تبصره ۲ می‌گوید اگر مورد اجاره برای غیر کسب و پیشه و تجارت اجاره داده شود، از هر حیث تابع مقررات محل سکنی است. تبصره ۳ درباره مرکز فساد است و نقش دادستان و تحویل مورد اجاره به موجر پس از کیفرخواست. تبصره ۴ می‌گوید اگر مستاجر محل سکنی در شهر محل سکونت خود مالک یک واحد مسکونی باشد، موجر حق دارد پس از انقضای مدت اجاره تقاضای تخلیه مورد اجاره را بکند.

مصادیق واقعی

علی خانه‌ای را اجاره کرده و در اجاره‌نامه حق انتقال به غیر ندارد. اگر او خانه را به مریم واگذار کند، طبق بند ۱ موجر می‌تواند از دادگاه درخواست فسخ اجاره یا تخلیه کند.
مستاجر مغازه‌ای که برای شغل مشخصی اجاره داده شده، بدون رضایت موجر شغل را تغییر می‌دهد و شغل جدید هم عرفاً مشابه قبلی نیست. طبق بند ۷ موجر می‌تواند درخواست تخلیه کند.

سؤالات پرتکرار

اگر مستاجر اجاره‌بها را پرداخت نکند، موجر چه می‌تواند بکند؟

طبق بند ۹، اگر مستاجر در مهلت مقرر در ماده ۶ پرداخت نکند و با اخطار دفترخانه یا اظهارنامه ظرف ده روز قسط یا اقساط عقب‌افتاده را نپردازد، موجر می‌تواند برای تخلیه به دادگاه مراجعه کند. جزئیات بیشتر به ماده ۶ ارجاع داده شده است.

آیا اگر مستاجر بدهی را قبل از حکم دادگاه بپردازد، تخلیه می‌شود؟

بر اساس بند ۹، اگر مستاجر قبل از صدور حکم دادگاه علاوه بر اجاره‌بهای معوقه صدی بیست آن را به نفع موجر در صندوق دادگستری تودیع کند، حکم به تخلیه صادر نمی‌شود؛ ولی به پرداخت خسارت دادرسی محکوم می‌شود و مبلغ تودیع‌شده به موجر پرداخت می‌گردد. این امکان فقط یک بار برای هر مستاجر است.

اگر مستاجر در شهر خودش یک واحد مسکونی داشته باشد، موجر می‌تواند تخلیه بخواهد؟

تبصره ۴ می‌گوید اگر مستاجر محل سکنی در شهر محل سکونت خود مالک یک واحد مسکونی باشد، موجر حق دارد پس از انقضای مدت اجاره تقاضای تخلیه مورد اجاره را بکند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون روابط موجر و مستاجر ←
‌ماده ۱۴ قانون روابط موجر و مستاجر — لویادسک