ماده ۱۱۰ قانون دیوان عدالت اداری

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اصلاحی ۱۴۰۲/۰۲/۱۰

واحد اجرای احکام دیوان موظف است اقدامات لازم را جهت اجرای احکام دیوان به عمل آورد و در صورت استنکاف شخص یا مرجع محکوم علیه از اجرای حکم قطعی، مراتب را به رئیس دیوان گزارش دهد. رئیس دیوان بلافاصله پرونده را به شعبه صادرکننده رای قطعی ارجاع می‌نماید. شعبه مذکور موظف است خارج از نوبت به موضوع استنکاف رسیدگی و رای مقتضی صادر و پرونده را جهت اقدامات بعدی به واحد اجرای احکام دیوان ارسال نماید.

تبصره ۱

در مواردی که اجرای حکم، مستلزم اتخاذ تصمیم توسط شورا، هیات و یا کمیسیونی مرکب از دو یا چند نفر باشد و اعضای آنها از تبعیت حکم صادر شده استنکاف نمایند، تمامی اعضای موثر در مخالفت با حکم دیوان، مستنکف شناخته می‌شوند.

تبصره ۲

مرجع رسیدگی به استنکاف از رای هیات عمومی، شعب تجدیدنظر دیوان است.

تبصره ۳اصلاحی ۱۴۰۲/۰۲/۱۰

شعبه رسیدگی کننده به استنکاف ابتدا شخص یا اشخاص مستنکف را احضار و موضوع را به آنها تفهیم می‌نماید و در هر صورت با احراز استنکاف، مشمول حکم مقرر در ماده (۱۱۲) این قانون قرار می‌گیرد. رعایت این امر در رسیدگی به سایر موارد استنکاف، از جمله موضوع مواد (۳۰)، (۳۹) و (۴۴) این قانون الزامی است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ اجرای حکم‌های دیوان عدالت اداری است. بر اساس آن، «واحد اجرای احکام دیوان» باید کارهای لازم را برای اجرای حکم‌ها انجام دهد. اگر شخص یا مرجعی که حکم علیه او صادر شده (محکوم‌علیه) از اجرای حکم قطعی سر باز بزند (استنکاف کند)، واحد اجرای احکام این موضوع را به رئیس دیوان گزارش می‌دهد. رئیس دیوان بی‌درنگ پرونده را به شعبه‌ای که آن رأی قطعی را صادر کرده ارجاع می‌دهد و آن شعبه باید خارج از نوبت (بدون رعایت ترتیب معمول پرونده‌ها) به موضوع سر باز زدن رسیدگی کند، رأی لازم را بدهد و پرونده را برای کارهای بعدی به واحد اجرای احکام برگرداند.

تبصره ۱ می‌گوید اگر اجرای حکم نیاز به تصمیم یک شورا، هیات یا کمیسیون دو یا چند نفره داشته باشد و اعضای آن از اجرای حکم سر باز بزنند، همهٔ اعضایی که در مخالفت با حکم دیوان نقش مؤثر داشته‌اند «مستنکف» (سر باز زننده) شناخته می‌شوند. تبصره ۲ می‌گوید رسیدگی به سر باز زدن از رأی هیات عمومی، کار شعبه‌های تجدیدنظر دیوان است. تبصره ۳ می‌گوید شعبه‌ای که به این موضوع رسیدگی می‌کند، ابتدا شخص یا اشخاص سر باز زننده را احضار می‌کند و موضوع را برایشان توضیح می‌دهد و در هر حال اگر سر باز زدن احراز شود، مشمول حکم ماده (۱۱۲) این قانون می‌شوند؛ رعایت این ترتیب در رسیدگی به سایر موارد سر باز زدن، از جمله موارد مواد (۳۰)، (۳۹) و (۴۴) این قانون هم الزامی است. متن این ماده به این مواد ارجاع داده، اما محتوای آنها را بیان نکرده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید مریم از یک اداره شکایت کرده و دیوان حکم قطعی صادر کرده که آن اداره باید کاری را انجام دهد. اگر اداره این حکم را اجرا نکند، واحد اجرای احکام دیوان موضوع را به رئیس دیوان گزارش می‌دهد و رئیس دیوان پرونده را به همان شعبه‌ای که حکم را صادر کرده ارجاع می‌دهد تا خارج از نوبت رسیدگی شود.
فرض کنید اجرای یک حکم نیازمند تصمیم یک کمیسیون سه‌نفره است و دو نفر از اعضا با اجرای حکم مخالفت می‌کنند. بر اساس تبصره ۱، همان اعضایی که در این مخالفت نقش مؤثر داشته‌اند سر باز زننده شناخته می‌شوند.

سؤالات پرتکرار

اگر اداره‌ای حکم دیوان عدالت اداری را اجرا نکند، اول چه اتفاقی می‌افتد؟

واحد اجرای احکام دیوان موضوع را به رئیس دیوان گزارش می‌دهد و رئیس دیوان بی‌درنگ پرونده را به شعبه‌ای که رأی قطعی را صادر کرده ارجاع می‌دهد.

شعبه‌ای که به موضوع سر باز زدن از اجرای حکم رسیدگی می‌کند، چگونه برخورد می‌کند؟

ابتدا شخص یا اشخاص سر باز زننده را احضار می‌کند و موضوع را به آنها تفهیم می‌کند و اگر سر باز زدن احراز شود، مشمول حکم ماده (۱۱۲) این قانون می‌شوند.

اگر اجرای حکم به تصمیم یک کمیسیون چندنفره نیاز داشته باشد و اعضا اجرا نکنند، چه کسی سر باز زننده شناخته می‌شود؟

بر اساس تبصره ۱، تمامی اعضایی که در مخالفت با حکم دیوان نقش مؤثر داشته‌اند سر باز زننده شناخته می‌شوند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون دیوان عدالت اداری ←
ماده ۱۱۰ قانون دیوان عدالت اداری — لویادسک