ماده ۱۰ قانون دیوان عدالت اداری

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

صلاحیت و حدود اختیارات دیوان به قرار زیر است: ۱- رسیدگی به شکایات و تظلّمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از: الف - تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی اعم از وزارتخانه ها و سازمانها و موسسات و شرکتهای دولتی و شهرداری‌ها و سازمان تامین اجتماعی و تشکیلات و نهادهای انقلابی و موسسات وابسته به آنها ب - تصمیمات و اقدامات ماموران واحدهای مذکور در بند «الف» در امور راجع به وظایف آنها ۲ - رسیدگی به اعتراضات و شکایات از آراء و تصمیمات قطعی هیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری و کمیسیون‌هایی مانند کمیسیون‌های مالیاتی، هیات حل‌اختلاف کارگر و کارفرما، کمیسیون موضوع ماده (۱۰۰) قانون شهرداری‌ها منحصراً از حیث نقض قوانین و مقررات یا مخالفت با آنها ۳- رسیدگی به شکایات قضات و مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری و سایر مستخدمان واحدها و موسسات مذکور در بند (۱) و مستخدمان موسساتی که شمول این قانون نسبت به آنها محتاج ذکر نام است اعم از لشکری و کشوری از حیث تضییع حقوق استخدامی

تبصره ۱اصلاحی ۱۴۰۲/۰۲/۱۰

رسیدگی به دعاوی مطالبه خسارت در صلاحیت دادگاه عمومی است لیکن در مواردی که مطالبه خسارت ناشی از تخلف در اجرای وظایف قانونی و اختصاصی یا ترک فعل از انجام وظایف مذکور از سوی واحدهای دولتی یا دستگاه‌های مذکور در بندهای (۱) و (۲) این ماده و مأمورین واحدها و دستگاه‌های یادشده باشد، موضوع در دیوان عدالت اداری مطرح و شعبه دیوان ضمن رسیدگی به احراز وقوع تخلف نسبت به اصل مطالبه خسارت و تعیین خسارت وارده اقدام نموده و حکم مقتضی صادر می‌نماید.

تبصره ۲

تصمیمات و آراء دادگاه‌ها و سایر مراجع قضائی دادگستری و نظامی و دادگاه‌های انتظامی قضات دادگستری و نیروهای مسلح قابل شکایت در دیوان عدالت اداری نمی‌باشد.

تبصره ۳الحاقی ۱۴۰۲/۰۲/۱۰

رسیدگی به شکایات و اعتراضات اشخاص حقیقی و حقوقی از وقوع تخلف و عدم رعایت قوانین و مقررات در مراحل انعقاد قرارداد توسط دستگاه‌های اجرائی در صلاحیت شعب دیوان عدالت اداری است، لیکن رسیدگی به دعاوی ناشی از اجرای قرارداد فی مابین طرفین در صلاحیت دیوان نیست.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

ماده ۱۰ صلاحیت و حدود اختیارات دیوان عدالت اداری را بیان می‌کند. بر اساس بند ۱، دیوان به شکایت‌ها و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی مانند وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، موسسات و شرکت‌های دولتی، شهرداری‌ها، سازمان تامین اجتماعی، تشکیلات و نهادهای انقلابی و موسسات وابسته به آنها، و نیز از تصمیمات و اقدامات ماموران این واحدها در امور مربوط به وظایفشان رسیدگی می‌کند.

بر اساس بند ۲، دیوان به اعتراض و شکایت از آراء و تصمیمات قطعی هیات‌های رسیدگی به تخلفات اداری و کمیسیون‌هایی مانند کمیسیون‌های مالیاتی، هیات حل‌اختلاف کارگر و کارفرما و کمیسیون موضوع ماده (۱۰۰) قانون شهرداری‌ها رسیدگی می‌کند، اما فقط از جهت نقض قوانین و مقررات یا مخالفت با آنها. بند ۳ هم رسیدگی به شکایات قضات و مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری و سایر مستخدمان واحدها و موسسات مذکور در بند ۱ و مستخدمان موسساتی که شمول این قانون نسبت به آنها محتاج ذکر نام است، اعم از لشکری و کشوری، از حیث تضییع حقوق استخدامی را مقرر می‌کند.

تبصره‌های ماده هم چند محدودیت و شرط اضافه می‌کند: تبصره ۱ می‌گوید دعاوی مطالبه خسارت در صلاحیت دادگاه عمومی است، ولی اگر خسارت ناشی از تخلف در اجرای وظایف قانونی و اختصاصی یا ترک فعل از انجام وظایف مذکور از سوی واحدها یا دستگاه‌های بندهای ۱ و ۲ و ماموران آنها باشد، موضوع در دیوان مطرح می‌شود و شعبه دیوان ضمن احراز تخلف، به اصل مطالبه خسارت و تعیین خسارت وارده رسیدگی و حکم می‌دهد. تبصره ۲ می‌گوید تصمیمات و آراء دادگاه‌ها و سایر مراجع قضائی دادگستری و نظامی و دادگاه‌های انتظامی قضات دادگستری و نیروهای مسلح قابل شکایت در دیوان نیست. تبصره ۳ می‌گوید شکایت از وقوع تخلف و عدم رعایت قوانین و مقررات در مراحل انعقاد قرارداد توسط دستگاه‌های اجرائی در صلاحیت شعب دیوان است، ولی رسیدگی به دعاوی ناشی از اجرای قرارداد میان طرفین در صلاحیت دیوان نیست.

مصادیق واقعی

علی کارمند یک سازمان دولتی است و معتقد است حقوق استخدامی‌اش تضییع شده است. بر اساس بند ۳ ماده ۱۰، رسیدگی به این نوع شکایت در دیوان عدالت اداری پیش‌بینی شده است.
شرکتی در مرحله انعقاد قرارداد با یک دستگاه اجرایی شاهد نقض قوانین و مقررات است. بر اساس تبصره ۳، رسیدگی به این شکایت در صلاحیت شعب دیوان عدالت اداری است، اما دعوای ناشی از اجرای همان قرارداد در صلاحیت دیوان نیست.

سؤالات پرتکرار

اگر از تصمیم یک سازمان دولتی شکایت داشته باشم، دیوان عدالت اداری به آن رسیدگی می‌کند؟

بر اساس بند ۱ ماده ۱۰، رسیدگی به شکایات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی و ماموران آنها در امور مربوط به وظایفشان در صلاحیت دیوان است.

آیا می‌توان مطالبه خسارت ناشی از تخلف دستگاه دولتی را در دیوان عدالت اداری مطرح کرد؟

طبق تبصره ۱، دعاوی مطالبه خسارت در صلاحیت دادگاه عمومی است، اما اگر خسارت ناشی از تخلف در اجرای وظایف قانونی و اختصاصی یا ترک فعل از انجام وظایف مذکور از سوی واحدها یا دستگاه‌های بندهای ۱ و ۲ و ماموران آنها باشد، موضوع در دیوان مطرح می‌شود و شعبه دیوان ضمن احراز وقوع تخلف، به اصل مطالبه خسارت و تعیین خسارت وارده رسیدگی و حکم مقتضی صادر می‌کند.

آیا رأی یا تصمیم یک دادگاه را می‌توان در دیوان عدالت اداری شکایت کرد؟

تبصره ۲ می‌گوید تصمیمات و آراء دادگاه‌ها و سایر مراجع قضائی دادگستری و نظامی و دادگاه‌های انتظامی قضات دادگستری و نیروهای مسلح قابل شکایت در دیوان عدالت اداری نیست.

مشاهدهٔ متن کامل قانون دیوان عدالت اداری ←
ماده ۱۰ قانون دیوان عدالت اداری — لویادسک