ماده ۸ قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

سپردن سرپرستی افراد موضوع این قانون در صورتی مجاز است که دارای یکی از شرایط ذیل باشند: الف - امکان شناخت هیچ یک از پدر، مادر و جد پدری آنان وجود نداشته باشد. ب - پدر، مادر، جدپدری و وصی منصوب از سوی ولی ‌قهری‌ آنان در قید حیات نباشند. ج - افرادی که سرپرستی آنان به موجب حکم مراجع صلاحیتدار به سازمان سپرده گردیده و تا زمان دو سال از تاریخ سپردن آنان به سازمان، پدر یا مادر و یا جدپدری و وصی منصوب از سوی ولی قهری برای سرپرستی آنان مراجعه ننموده باشند. د- هیچ یک از پدر، مادر و جدپدری آنان و وصی منصوب از سوی ولی قهری صلاحیت سرپرستی را نداشته باشند و به تشخیص دادگاه صالح این امر حتی با ضم امین یا ناظر نیز حاصل نشود.

تبصره ۱

چنانچه پدر یا مادر یا جدپدری کودک یا نوجوان و وصی منصوب از سوی ولی قهری مراجعه کنند، دادگاه در صورتی‌که آنان را واجد صلاحیت لازم ولو با ضم امین یا ناظر تشخیص دهد و مفسده مهمی نیز کودک یا نوجوان را تهدید نکند؛ با اخذ نظر سازمان با رعایت حق حضانت مادر و تقدم آن نسبت به استرداد آنان حکم صادر می‌کند در غیر این‌صورت حکم سرپرستی ابقاء می‌شود.

تبصره ۲

در صورت وجود اقارب طبقه دوم و تقاضای هر یک از آنان و وجود شرایط، سرپرستی به وی واگذار می‌شود و در صورت تعدد تقاضا و یکسانی شرایط متقاضیان، سرپرست با قرعه انتخاب می‌گردد. در صورت نبود اقارب طبقه دوم بین اقارب طبقه سوم بدین نحو عمل می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید سرپرستی کودک یا نوجوانِ مشمول این قانون را فقط در چهار حالت می‌توان به کسی سپرد: (الف) هیچ راهی برای شناختن پدر، مادر و جد پدری او نباشد؛ (ب) پدر، مادر، جد پدری و وصی‌ای که ولی قهری برای او تعیین کرده زنده نباشند؛ (ج) کودک به حکم مراجع صلاحیت‌دار به «سازمان» سپرده شده باشد و تا دو سال از تاریخ آن سپردن، هیچ‌یک از پدر، مادر، جد پدری یا وصی برای سرپرستی او مراجعه نکرده باشد؛ (د) هیچ‌یک از پدر، مادر، جد پدری و وصی، صلاحیت سرپرستی نداشته باشند و دادگاه صالح تشخیص بدهد این صلاحیت حتی با اضافه‌شدن یک امین یا ناظر هم به دست نمی‌آید.

تبصره ۱ تکلیف حالتی را روشن می‌کند که پدر یا مادر یا جد پدری یا وصی مراجعه کند: دادگاه اگر آن‌ها را دارای صلاحیت لازم (حتی با ضم امین یا ناظر) بداند و خطری مهم کودک یا نوجوان را تهدید نکند، با گرفتن نظر «سازمان» و با رعایت حق حضانت مادر و تقدم آن بر استرداد، حکم صادر می‌کند؛ در غیر این صورت حکم سرپرستی به قوت خود باقی می‌ماند.

تبصره ۲ می‌گوید اگر اقارب طبقه دوم باشند و هر یک از آن‌ها درخواست کند و شرایط را داشته باشد، سرپرستی به او واگذار می‌شود؛ اگر چند نفر درخواست کنند و شرایط‌شان یکسان باشد، سرپرست با قرعه انتخاب می‌شود. اگر اقارب طبقه دوم نباشند، همین روش دربارهٔ اقارب طبقه سوم اجرا می‌شود. نکته: متن این ماده مشخص نکرده که منظور از «سازمان» یا «اقارب طبقه دوم و سوم» دقیقاً چه کسانی هستند و این بخش‌ها در همین متن توضیح داده نشده است.

مصادیق واقعی

کودکی به حکم مرجع صلاحیت‌دار به «سازمان» سپرده شده است. اگر دو سال بگذرد و هیچ‌یک از پدر، مادر، جد پدری یا وصیِ تعیین‌شده برای سرپرستی او مراجعه نکند، با توجه به بند (ج) امکان سپردن سرپرستی او به شخص دیگر مطرح می‌شود.
علی و مریم، که از اقارب طبقه دوم کودک هستند، هر دو درخواست سرپرستی می‌دهند و شرایط‌شان یکسان است؛ بر اساس تبصره ۲ سرپرست با قرعه انتخاب می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر مادر کودک بعد از سپرده‌شدن او به سازمان مراجعه کند، چه اتفاقی می‌افتد؟

بر اساس تبصره ۱، دادگاه اگر مادر را دارای صلاحیت لازم بداند — حتی با ضم امین یا ناظر — و خطری مهم کودک را تهدید نکند، با اخذ نظر سازمان و با رعایت حق حضانت مادر و تقدم آن بر استرداد، حکم صادر می‌کند؛ در غیر این صورت حکم سرپرستی ابقاء می‌شود.

چند نفر از اقارب طبقه دوم با هم درخواست سرپرستی بدهند و شرایط‌شان هم برابر باشد؟

طبق تبصره ۲ سرپرست با قرعه انتخاب می‌گردد.

منظور از «سازمان» در این ماده کدام سازمان است؟

متن همین ماده توضیحی دربارهٔ اینکه «سازمان» به کدام نهاد گفته می‌شود نداده است؛ فقط گفته شده سرپرستی می‌تواند به سازمان سپرده شود و نظر سازمان در تصمیم دادگاه گرفتن می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست ←