این ماده دربارهٔ «پروانه بهرهبرداری اجباری» از یک اختراع است. اگر شرایط بند (۴) ماده (۳۹) این قانون وجود داشته باشد، مرجع ثبت با گرفتن هزینهٔ مربوط، به درخواست مالک اختراع موخّر (اختراع بعدی)، پروانه بهرهبرداری از اختراع مقدم (اختراع قبلی) را برای استفاده در اختراع بعدی، بدون موافقت مالک اختراع قبلی صادر میکند. اگر چنین پروانهای بدون موافقت مالک اختراع قبلی صادر شود، مرجع ثبت به درخواست او، پروانه بهرهبرداری از اختراع بعدی را هم بدون موافقت مالک آن صادر میکند.
درخواست باید همراه با دلایل و مدارکی باشد که ثابت کند متقاضی از مالک اختراع درخواست بهرهبرداری کرده، ولی نتوانسته است اجازه را در شرایط و مدت زمان متعارف بگیرد. مرجع ثبت درخواست را در دفتری مخصوص ثبت میکند و ظرف دهروز از زمان دریافت، همراه با دلایل و مدارک، به مالک اختراع قبلی ابلاغ میکند. مالک اختراع قبلی باید نظرات، دلایل و مدارک خود را ظرف بیستروز از تاریخ ابلاغ به مرجع ثبت بدهد. مرجع ثبت پس از دیدن دلایل و مستندات طرفین دربارهٔ اعطای پروانه تصمیم میگیرد. تصمیمگیری دربارهٔ اجرای این ماده با هیات موضوع ماده (۴۰) این قانون است.
طبق تبصره ۱، اگر به تصمیم هیات موضوع ماده (۴۰) اعتراض شود، تا قبل از نهایی شدن تصمیم مرجع صالح قضایی، پروانه بهرهبرداری اجباری صادرشده معلق میماند. طبق تبصره ۲، انتقال پروانه بهرهبرداری اجباری از اختراع قبلی فقط همراه با اختراع بعدی امکانپذیر است و انتقال پروانه بهرهبرداری اجباری از اختراع بعدی فقط همراه با اختراع قبلی.