ماده ۳۹ قانون حمایت از مالکیت صنعتی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

موارد صدور پروانه‌ بهره‌برداری اجباری به‌شرح زیر است: ۱- اقتضای مصالح ملی و منافع عمومی: درمواردی که با نظر بالاترین مقام دستگاه اجرایی مربوط، مصالح ملی و منافع عمومی (مانند امنیت ملی، تغذیه، بهداشت یا توسعه‌ سایر بخش‌های اقتصاد کشور) اقتضاء کند که دستگاه اجرایی یا اشخاص ثالث معین از اختراع بهره‌برداری کنند. ۲- اتخاذ رویه‌های ضدرقابتی: در صورتی که بهره‌برداری مالک اختراع یا اشخاص مجاز از طرف او، مغایر با رقابت آزاد باشد و بالاترین مقام دستگاه اجرایی مربوط، بهره‌برداری از اختراع را رافع مشکل تشخیص دهد. ۳- کوتاهی بهره‌برداری اختراع در ایران: هنگامی که سه سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه‌ اختراع یا دو سال از تاریخ صدور گواهینامه‌ اختراع گذشته و مخترع، بدون عذر موجه در ایران از آن بهره‌برداری نکرده یا به میزان کافی عرضه نکرده باشد. در محاسبه‌ مهلت حمایت، مهلتی که طولانی‌تر است باید منظور گردد. ۴- وجود اختراعات وابسته: در مواردی که اختراع موخّر که متضمن پیشرفت مهم فنی است و اهمیت اقتصادی قابل‌توجهی دارد بدون استفاده از یک اختراع مقدم، قابل بهره‌برداری نباشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده چهار موقعیتی را نام می‌برد که در آن‌ها می‌توان «پروانه بهره‌برداری اجباری» صادر کرد؛ یعنی به‌جای اینکه فقط صاحب اختراع اجازهٔ استفاده از آن را داشته باشد، در این شرایط مقرر در متن، امکان استفاده از اختراع برای دستگاه اجرایی یا اشخاص معین فراهم می‌شود.

موارد چهارگانه عبارت‌اند از: ۱) اقتضای مصالح ملی و منافع عمومی مانند امنیت ملی، تغذیه، بهداشت یا توسعهٔ سایر بخش‌های اقتصاد کشور، با نظر بالاترین مقام دستگاه اجرایی مربوط؛ ۲) رویه‌های ضدرقابتی، اگر بهره‌برداری مالک اختراع یا اشخاص مجاز از طرف او مغایر با رقابت آزاد باشد و بالاترین مقام دستگاه اجرایی مربوط تشخیص دهد بهره‌برداری از اختراع مشکل را رفع می‌کند؛ ۳) کوتاهی در بهره‌برداری از اختراع در ایران؛ ۴) وجود اختراعات وابسته.

دربارهٔ مورد سوم، متن می‌گوید هنگامی که سه سال از تاریخ تسلیم اظهارنامهٔ اختراع یا دو سال از تاریخ صدور گواهی‌نامهٔ اختراع گذشته و مخترع بدون عذر موجه در ایران از اختراع بهره‌برداری نکرده یا به میزان کافی عرضه نکرده باشد؛ و در محاسبهٔ مهلت حمایت، مهلتی که طولانی‌تر است منظور می‌شود. در مورد چهارم نیز آمده است که اختراع مؤخر متضمن پیشرفت مهم فنی و دارای اهمیت اقتصادی قابل‌توجه باشد و بدون استفاده از اختراع مقدم قابل بهره‌برداری نباشد. متن این ماده تبصره‌ای ندارد.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی صاحب اختراعی در زمینهٔ یک محصول بهداشتی است. اگر بالاترین مقام دستگاه اجرایی مربوط تشخیص دهد که مصالح ملی و منافع عمومی مانند بهداشت اقتضا می‌کند دستگاه اجرایی یا شخص معینی از این اختراع بهره‌برداری کند، طبق بند ۱ این ماده پروانه بهره‌برداری اجباری قابل صدور است.
فرض کنید مریم اختراعی ثبت کرده که پیشرفت مهم فنی دارد و اهمیت اقتصادی قابل‌توجهی هم دارد، اما بدون استفاده از اختراع مقدم علی قابل بهره‌برداری نیست. این وضعیت در بند ۴ این ماده به‌عنوان یکی از موارد صدور پروانه بهره‌برداری اجباری ذکر شده است.

سؤالات پرتکرار

این ماده چه شرایطی را برای صدور پروانه بهره‌برداری اجباری مشخص کرده است؟

چهار مورد: اقتضای مصالح ملی و منافع عمومی با نظر بالاترین مقام دستگاه اجرایی مربوط؛ اتخاذ رویه‌های ضدرقابتی؛ کوتاهی بهره‌برداری اختراع در ایران؛ و وجود اختراعات وابسته.

اگر مخترع در ایران از اختراعش بهره‌برداری نکند، متن چه زمانی را ملاک قرار داده است؟

متن می‌گوید هنگامی که سه سال از تاریخ تسلیم اظهارنامهٔ اختراع یا دو سال از تاریخ صدور گواهی‌نامهٔ اختراع گذشته و مخترع بدون عذر موجه در ایران بهره‌برداری نکرده یا به میزان کافی عرضه نکرده باشد؛ و در محاسبهٔ مهلت حمایت، مهلتی که طولانی‌تر است منظور می‌شود.

در مورد مصالح ملی و منافع عمومی، نظر چه مقامی در متن ذکر شده است؟

نظر بالاترین مقام دستگاه اجرایی مربوط؛ و متن نمونه‌هایی مانند امنیت ملی، تغذیه، بهداشت یا توسعهٔ سایر بخش‌های اقتصاد کشور را نام برده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون حمایت از مالکیت صنعتی ←