ماده ۱۳۱ بخش ۶ قانون تجارت

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در صورتی که معاملات مذکور در ماده ۱۲۹ این قانون بدون اجازه هیات مدیره صورت گرفته باشد هرگاه مجمع عمومی عادی شرکت آنها را تصویب نکند آن معاملات قابل ابطال خواهد بود و شرکت می‌تواند تا سه سال از تاریخ انعقاد معامله و در صورتی که معامله مخفیانه انجام گرفته باشد تا سه سال از تاریخ کشف آن بطلان معامله را از دادگاه صلاحیتدار درخواست کند. لیکن در هر حال مسئولیت مدیر و مدیران و یا مدیر عامل ذی‌نفع در مقابل شرکت باقی خواهد بود. تصمیم به درخواست بطلان معامله با مجمع عمومی عادی صاحبان سهام است که پس از استماع گزارش بازرس مشعر بر عدم رعایت تشریفات لازم جهت انجام معامله در این مورد رای خواهد داد. مدیر یا مدیر عامل ذینفع در معامله حق شرکت در رای نخواهد داشت. مجمع عمومی مذکور در این ماده به دعوت هیات مدیره یا بازرس شرکت تشکیل خواهد شد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ معاملاتی است که در مادهٔ ۱۲۹ همین قانون آمده ولی بدون اجازهٔ هیات مدیره انجام شده‌اند. اگر مجمع عمومی عادی شرکت این معاملات را تصویب نکند، آن معاملات «قابل ابطال» هستند؛ یعنی شرکت می‌تواند از دادگاه صلاحیت‌دار بخواهد که بطلان آن معامله را اعلام کند. مهلت این درخواست تا سه سال از تاریخ بستن معامله است، و اگر معامله پنهانی انجام شده باشد، تا سه سال از تاریخ کشف آن.

در هر صورت، مسئولیت مدیر یا مدیران یا مدیر عامل ذی‌نفع در برابر شرکت باقی می‌ماند. تصمیم به درخواست بطلان، کار مجمع عمومی عادی صاحبان سهام است و این مجمع پس از شنیدن گزارش بازرس — گزارشی که می‌گوید تشریفات لازم برای انجام معامله رعایت نشده — رأی می‌دهد. مدیر یا مدیر عامل ذی‌نفع در آن معامله حق رأی دادن ندارد. این مجمع به دعوت هیات مدیره یا بازرس شرکت تشکیل می‌شود.

مصادیق واقعی

فرض کنید «علی» یکی از مدیران شرکت است و بدون اجازهٔ هیات مدیره، ملکی را به خودش می‌فروشد. اگر مجمع عمومی عادی این معامله را تصویب نکند، شرکت می‌تواند تا سه سال از تاریخ انعقاد معامله از دادگاه بخواهد بطلان آن را اعلام کند؛ و مسئولیت علی در برابر شرکت هم از بین نمی‌رود.
فرض کنید «مریم» مدیرعامل شرکتی است و معامله‌ای را پنهانی و بدون اجازهٔ هیات مدیره انجام می‌دهد. اگر بعداً این معامله کشف شود، شرکت تا سه سال از تاریخ کشف می‌تواند درخواست بطلان کند، و مریم در رأی‌گیری مجمع دربارهٔ درخواست بطلان حق رأی ندارد.

سؤالات پرتکرار

اگر معامله بدون اجازهٔ هیات مدیره انجام شده باشد، شرکت چقدر وقت دارد که بطلان آن را از دادگاه بخواهد؟

تا سه سال از تاریخ انعقاد معامله؛ و اگر معامله مخفیانه بوده، تا سه سال از تاریخ کشف آن.

چه کسی تصمیم می‌گیرد که شرکت درخواست بطلان معامله را بدهد؟

مجمع عمومی عادی صاحبان سهام، که پس از شنیدن گزارش بازرس مبنی بر رعایت نشدن تشریفات لازم، در این باره رأی می‌دهد.

مدیری که خودش در آن معامله ذی‌نفع است، می‌تواند در رأی‌گیری شرکت کند؟

نه؛ بر اساس همین متن، مدیر یا مدیر عامل ذی‌نفع در معامله حق شرکت در رأی را ندارد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون تجارت ←
ماده ۱۳۱ بخش ۶ قانون تجارت — لویادسک