ماده ۳۹۱ باب هشتم قانون تجارت

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اگر مال‌التجاره بدون هیچ قیدی قبول و کرایه آن تادیه شود دیگر بر علیه متصدی حمل و نقل دعوی پذیرفته نخواهد شد مگر در مورد تدلیس یا تقصیر عمده به علاوه متصدی حمل و نقل مسئول آواری غیر ظاهر نیز خواهد بود در صورتی که مرسل‌الیه آن آواری را در مدتی که مطابق اوضاع و احوال رسیدگی به مال‌التجاره ممکن بود به عمل آید و یا بایستی به عمل آمده باشد مشاهده کرده و فوراً پس از مشاهده به متصدی حمل و نقل اطلاع دهد در هر حال این اطلاع باید منتها تا هشت روز بعد از تحویل گرفتن مال‌التجاره داده شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که مال‌التجاره (کالای تجاری) بدون هیچ قید و شرطی تحویل گرفته شده و کرایهٔ حمل هم پرداخت شده باشد. در این حالت، دیگر نمی‌توان علیه متصدی حمل و نقل (کسی که حمل کالا را انجام می‌دهد) دعوا مطرح کرد؛ فقط در دو مورد استثنا وجود دارد: تدلیس (یعنی فریب عمدی) یا تقصیر عمده (خطای بسیار مهم).

در کنار این موضوع، متصدی حمل و نقل مسئول «آواری غیر ظاهر» هم هست؛ یعنی خسارتی که در ظاهر کالا دیده نمی‌شود. اما این مسئولیت مشروط است: مرسل‌الیه (گیرندهٔ کالا) باید این خسارت پنهان را در زمانی که برای رسیدگی به کالا ممکن بوده — یا باید انجام می‌شده — مشاهده کرده باشد و بلافاصله پس از مشاهده به متصدی حمل اطلاع دهد. در هر حال این اطلاع باید حداکثر تا هشت روز بعد از تحویل گرفتن کالا داده شود.

مصادیق واقعی

علی کالایی را برای مریم می‌فرستد. مریم کالا را بدون هیچ قید و شرطی قبول می‌کند و کرایه را می‌پردازد. بعداً اگر بخواهد به خاطر خسارت معمولی از متصدی حمل شکایت کند، این ماده می‌گوید دیگر دعوایش پذیرفته نمی‌شود؛ مگر اینکه پای تدلیس یا تقصیر عمده در میان باشد.
مریم بسته‌ای را تحویل می‌گیرد و بعد متوجه می‌شود داخل بسته آسیب دیده، ولی ظاهر بسته سالم بود. در این حالت باید بلافاصله پس از مشاهده به متصدی حمل اطلاع دهد و در هر حال این اطلاع حداکثر تا هشت روز پس از تحویل گرفتن کالا داده شود.

سؤالات پرتکرار

اگر کالا را بدون هیچ ایرادی قبول کنم و کرایه را بدهم و بعد بفهمم آسیب دیده، می‌توانم از متصدی حمل شکایت کنم؟

بر اساس این ماده، اگر کالا را بدون هیچ قید و شرطی قبول و کرایه را پرداخت کرده باشید، دیگر دعوا علیه متصدی حمل پذیرفته نمی‌شود؛ مگر در مورد تدلیس یا تقصیر عمده.

مهلت اطلاع دادن دربارهٔ خسارت پنهان چقدر است؟

باید بلافاصله پس از مشاهدهٔ خسارت به متصدی حمل اطلاع داده شود، و در هر حال این اطلاع حداکثر تا هشت روز بعد از تحویل گرفتن مال‌التجاره باید داده شود.

اگر خسارت پنهان را دیدم ولی به‌موقع اطلاع ندادم، تکلیف چیست؟

متن فقط می‌گوید اطلاع باید فوراً و در هر حال حداکثر تا هشت روز بعد از تحویل داده شود؛ دربارهٔ نتیجهٔ عدم رعایت این شرط، همین متن حکم صریحی ندارد و این بخش مبهم است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون تجارت ←
ماده ۳۹۱ باب هشتم قانون تجارت — لویادسک