ماده ۳۸۳ باب هشتم قانون تجارت

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در موارد ذیل ارسال‌کننده نمی‌تواند از حق استرداد مذکور در ماده ۳۸۲ استفاده کند: ۱ - در صورتی که بارنامه توسط ارسال‌کننده تهیه و به وسیله متصدی حمل و نقل به مرسل‌الیه تسلیم شده باشد. ۲ - در صورتی که متصدی حمل و نقل رسیدی به ارسال‌کننده داده و ارسال‌کننده نتواند آن را پس دهد. ۳ - در صورتی که متصدی حمل و نقل به مرسل‌الیه اعلام کرده باشد که مال‌التجاره به مقصد رسیده و باید آن را تحویل گیرد. ۴ - در صورتی که پس از وصول مال‌التجاره به مقصد مرسل‌الیه تسلیم آن را تقاضا کرده باشد. ‌در این موارد متصدی حمل و نقل باید مطابق دستور مرسل‌الیه عمل کند معذالک اگر متصدی حمل و نقل رسیدی به ارسال‌کننده داده مادام که مال‌التجاره به مقصد نرسیده مکلف به رعایت دستور مرسل‌الیه نخواهد بود مگر اینکه رسید به مرسل‌الیه تسلیم شده باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده چهار حالت را نام می‌برد که در آن‌ها ارسال‌کننده نمی‌تواند از حق استردادِ ذکرشده در ماده ۳۸۲ استفاده کند:

۱. بارنامه را ارسال‌کننده تهیه کرده و متصدی حمل و نقل آن را به مرسل‌الیه (گیرنده) تحویل داده باشد.

۲. متصدی حمل و نقل به ارسال‌کننده رسید داده باشد و ارسال‌کننده نتواند آن رسید را پس بدهد.

۳. متصدی حمل و نقل به گیرنده اعلام کرده باشد که مال‌التجاره به مقصد رسیده و باید آن را تحویل بگیرد.

۴. پس از رسیدن مال‌التجاره به مقصد، گیرنده تحویل آن را درخواست کرده باشد.

در این موارد، متصدی حمل و نقل باید مطابق دستور گیرنده عمل کند. اما اگر متصدی به ارسال‌کننده رسید داده باشد، تا وقتی مال‌التجاره به مقصد نرسیده، متصدی مکلف به رعایت دستور گیرنده نیست، مگر اینکه رسید به گیرنده تسلیم شده باشد.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی فرستنده و مریم گیرنده باشد. متصدی حمل به علی رسید داده و کالا هنوز به مقصد نرسیده است. اگر مریم بخواهد متصدی کالا را به او تحویل دهد، متصدی تا زمانی که رسید به مریم تسلیم نشده، لازم نیست به دستور مریم عمل کند.
فرض کنید بار به مقصد رسیده و مریم درخواست تحویل آن را کرده است. در این حالت علی نمی‌تواند از حق استرداد ماده ۳۸۲ استفاده کند و متصدی باید مطابق دستور مریم عمل کند.

سؤالات پرتکرار

اگر بارنامه را خود فرستنده تهیه کرده باشد و متصدی آن را به گیرنده بدهد، فرستنده دیگر نمی‌تواند از حق استرداد ماده ۳۸۲ استفاده کند؟

نه؛ طبق بند ۱ ماده ۳۸۳ در این حالت نمی‌تواند.

اگر متصدی به فرستنده رسید داده باشد و فرستنده نتواند رسید را پس بدهد، چه وضعی دارد؟

طبق بند ۲ ماده ۳۸۳، فرستنده نمی‌تواند از حق استرداد ماده ۳۸۲ استفاده کند.

اگر متصدی به فرستنده رسید داده و کالا هنوز به مقصد نرسیده، آیا متصدی باید به دستور گیرنده عمل کند؟

نه؛ مادام که مال‌التجاره به مقصد نرسیده، متصدی مکلف به رعایت دستور گیرنده نیست، مگر اینکه رسید به گیرنده تسلیم شده باشد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون تجارت ←