ماده ۱۲ قانون بیمه

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر گاه بیمه‌گذار عمداً از اظهار مطالبی خودداری کند یا عمداً اظهارات کاذبه بنماید و مطالب اظهار نشده یا اظهارات کاذبه طوری باشد موضوع خطر را تغییر داده یا از اهمیت آن در نظر بیمه‌گر بکاهد عقد بیمه باطل خواهد بود حتی اگر مراتب مذکوره تاثیری در وقوع حادثه نداشته باشد.‌در این صورت نه فقط وجوهی که بیمه‌گذار پرداخته است قابل استرداد نیست بلکه بیمه‌گر حق دارد اقساط بیمه را که تا آن تاریخ عقب افتاده است نیز از ‌بیمه‌گذار مطالبه کند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید اگر کسی که بیمه می‌خرد (بیمه‌گذار) عمداً نکته‌ای را به شرکت بیمه نگوید یا عمداً اطلاعات نادرست بدهد، و آن نکتهٔ گفته‌نشده یا دروغ به‌گونه‌ای باشد که ماهیت خطری که بیمه می‌شود را عوض کند یا در نظر شرکت بیمه اهمیت آن خطر را کم کند، قرارداد بیمه باطل می‌شود. این بطلان حتی در صورتی است که آن موضوع اصلاً در به وجود آمدن حادثه تأثیری نداشته باشد.

وقتی قرارداد باطل شود، نتیجه‌اش این است که پولی که بیمه‌گذار پرداخته به او برگردانده نمی‌شود. علاوه بر آن، شرکت بیمه حق دارد قسط‌های بیمه‌ای که تا آن تاریخ پرداخت نشده و عقب افتاده است را هم از بیمه‌گذار بخواهد.

دقت کنید که این ماده دربارهٔ «عمد» است؛ یعنی پنهان‌کاری یا دروغ‌گویی باید آگاهانه و از روی قصد باشد. متن دربارهٔ وضعیت اشتباه یا فراموشی بدون قصد چیزی نمی‌گوید.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی برای بیمه کردن خودروی خود اعلام می‌کند که خودرو در پارکینگ نگهداری می‌شود، در حالی که عمداً می‌داند همیشه در خیابان پارک می‌کند. اگر این موضوع برای شرکت بیمه در ارزیابی خطر اهمیت داشته باشد، بر اساس این ماده قرارداد باطل می‌شود و پولی که علی پرداخته به او برنمی‌گردد.
فرض کنید مریم هنگام گرفتن بیمه، عمداً یک بیماری مهم را اعلام نکند و این موضوع خطر را در نظر شرکت بیمه تغییر دهد. حتی اگر بعداً حادثه‌ای پیش بیاید که هیچ ربطی به آن بیماری نداشته باشد، طبق این متن قرارداد باطل است و شرکت بیمه می‌تواند قسط‌های عقب‌افتاده را هم از او مطالبه کند.

سؤالات پرتکرار

اگر اشتباهی مطلبی را نگویم، نه از روی عمد، قرارداد هم باطل می‌شود؟

این ماده فقط دربارهٔ حالتی حرف می‌زند که بیمه‌گذار «عمداً» از اظهار مطلبی خودداری کند یا عمداً اظهارات نادرست بکند. دربارهٔ حالت اشتباه یا بی‌قصد چیزی در این متن گفته نشده است.

اگر آن موضوع اصلاً در وقوع حادثه تأثیری نداشته باشد، باز هم قرارداد باطل است؟

بله، متن این ماده صریحاً می‌گوید بطلان حتی در صورتی است که آن مطالب تأثیری در وقوع حادثه نداشته باشد.

اگر قرارداد باطل شود، پول‌هایی که پرداخت کرده‌ام برمی‌گردد؟

بر اساس این متن، وجوهی که بیمه‌گذار پرداخته قابل استرداد نیست و شرکت بیمه حق دارد قسط‌های عقب‌افتاده تا آن تاریخ را هم از بیمه‌گذار مطالبه کند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون بیمه ←