ماده ۸ قانون امور حسبی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

دادرس باید در موارد زیر از مداخله در امور حسبی خودداری کند: ۱- اموری که در آنها ذینفع است. ۲- امور راجع به زوجه خود (‌زوجه‌ای که در عده طلاق رجعی است در حکم زوجه است). ۳- امور اقرباء نسبی و سببی خود در درجه یک و دو از طبقه اول و درجه یک از طبقه دوم. ۴- امور راجع به اشخاصی که سمت ولایت یا قیمومت یا نمایندگی نسبت به آنها دارد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده به یک «دادرس» (قاضی) می‌گوید در چه شرایطی نباید در امور حسبی وارد شود و باید خودش را کنار بکشد. امور حسبی به کارهایی گفته می‌شود که دادگاه بدون دعوای بین دو طرف و بیشتر برای سر و سامان دادن به یک وضعیت انجام می‌دهد.

چهار موردی که در متن آمده این‌هاست: نخست، کاری که خود قاضی در آن نفع دارد. دوم، کارهای مربوط به همسر خودش؛ و در متن توضیح داده شده که زنی که در «عده طلاق رجعی» است، از این نظر مثل همسر او حساب می‌شود. سوم، کارهای مربوط به نزدیکان نسبی و سببی خودش، اما فقط در محدوده‌ای که در متن مشخص شده (درجه یک و دو از طبقه اول و درجه یک از طبقه دوم). چهارم، کارهای مربوط به کسانی که قاضی نسبت به آن‌ها ولایت، قیمومت یا نمایندگی دارد.

نکته: متن فقط می‌گوید قاضی «باید خودداری کند»؛ دربارهٔ اینکه این ماده هنوز معتبر است یا اصلاح و نسخ شده، در همین متن چیزی گفته نشده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی، قاضی دادگاه است و پرونده‌ای در باب امور حسبی مربوط به برادر خودش به او ارجاع می‌شود. طبق این ماده، علی باید از مداخله در آن کار خودداری کند.
فرض کنید مریم، قاضی است و کاری مربوط به کسی که قیمومت او را بر عهده دارد به او ارجاع می‌شود؛ بر اساس این ماده او نباید در آن کار وارد شود.

سؤالات پرتکرار

اگر قاضی خودش در آن کار نفع داشته باشد، چه باید بکند؟

طبق بند ۱ این ماده، باید از مداخله در آن کار خودداری کند.

منظور از «زوجه‌ای که در عده طلاق رجعی است در حکم زوجه است» چیست؟

متن می‌گوید زنی که در عده طلاق رجعی به سر می‌برد، از نظر این ماده مثل همسر قاضی حساب می‌شود؛ یعنی بند ۲ دربارهٔ او هم جاری است.

این محدودیت برای همهٔ نزدیکان قاضی است یا فقط بعضی از آن‌ها؟

نه برای همه؛ متن فقط از نزدیکان نسبی و سببی در درجه یک و دو از طبقه اول و درجه یک از طبقه دوم نام برده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون امور حسبی ←