ماده ۴ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

دفاتر اسناد رسمی موظفند هنگام ثبت هر گونه نقل و انتقال راجع به عین (عرصه و اعیان) و یا حق واگذاری محل (حق کسب و پیشه یا سرقفلی یا حقوق ناشی از موقعیت تجاری و اداری) اعم از اینکه توام با انتقال مالکیت باشد یا جدا از آن، مالیات نقل و انتقال قطعی املاک را به ماخذ ارزش معاملاتی به نرخ پنج‌درصد (۵%) و مالیات نقل و انتقال حق واگذاری محل را به ماخذ وجوه دریافتی اعلامی مالک یا صاحب حق در تاریخ انتقال به نرخ دو درصد (۲%) محاسبه و نسبت به اخذ آن از ذی‌نفع از طریق سامانه پرداخت الکترونیک، اقدام و مشخصات آن را در سامانه ثبت الکترونیک اسناد قید نمایند.

تبصره ۱

در‌ صورتی که وجوه دریافتی اعلامی معامله حق واگذاری محل، کمتر از بیست و پنج برابر ارزش معاملاتی ملک موضوع ماده (۶۴) قانون مالیات‌های مستقیم باشد، رقم مذکور ماخذ محاسبه مالیات است.

تبصره ۲

وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلف است میزان ارزش معاملاتی املاک موضوع ماده (۶۴) قانون مالیات‌های مستقیم را به‌صورت آنی از طریق سامانه ثبت الکترونیک اسناد به دفاتر اسناد رسمی اعلام نماید، در غیر این صورت سردفتر، مجاز به تنظیم و ثبت سند معامله بوده و سردفتر و منتقلٌ‌الیه تعهدی در‌ خصوص مالیات نقل و انتقال ملک ندارند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

طبق این ماده، دفاتر اسناد رسمی وقتی هر نوع انتقالی مربوط به خود ملک (عرصه و اعیان) یا حق واگذاری محل (مثل حق کسب و پیشه، سرقفلی یا حقوق ناشی از موقعیت تجاری و اداری) را ثبت می‌کنند، باید مالیات را حساب کنند و از ذی‌نفع بگیرند؛ فرقی ندارد این انتقال همراه با انتقال مالکیت باشد یا جدا از آن. برای انتقال قطعی املاک، مالیات به مأخذ ارزش معاملاتی و نرخ ۵٪ و برای انتقال حق واگذاری محل، به مأخذ وجوه دریافتی اعلامی مالک یا صاحب حق در تاریخ انتقال و نرخ ۲٪ محاسبه می‌شود. پرداخت از طریق سامانه پرداخت الکترونیک انجام و مشخصات آن در سامانه ثبت الکترونیک اسناد قید می‌شود.

تبصره ۱ می‌گوید اگر وجوه دریافتی اعلامی برای حق واگذاری محل کمتر از ۲۵ برابر ارزش معاملاتی ملک موضوع ماده ۶۴ قانون مالیات‌های مستقیم باشد، همان ۲۵ برابر مأخذ محاسبه مالیات است.

تبصره ۲ می‌گوید وزارت امور اقتصادی و دارایی باید ارزش معاملاتی املاک موضوع ماده ۶۴ قانون مالیات‌های مستقیم را فوری از طریق سامانه ثبت الکترونیک اسناد به دفاتر اسناد رسمی اعلام کند. اگر این کار را نکند، سردفتر می‌تواند سند معامله را تنظیم و ثبت کند و سردفتر و منتقلٌ‌الیه تعهدی درباره مالیات نقل و انتقال ملک ندارند.

مصادیق واقعی

علی می‌خواهد مغازه‌اش را با حق کسب و پیشه به مریم منتقل کند. در دفتر اسناد رسمی، مالیات انتقال حق واگذاری محل با نرخ ۲٪ بر مأخذ وجوه دریافتی اعلامی حساب می‌شود؛ اما اگر آن مبلغ کمتر از ۲۵ برابر ارزش معاملاتی ملک موضوع ماده ۶۴ قانون مالیات‌های مستقیم باشد، همان ۲۵ برابر مأخذ محاسبه مالیات است.
مریم آپارتمانش را به علی می‌فروشد. دفتر اسناد رسمی هنگام ثبت انتقال، مالیات نقل و انتقال قطعی ملک را با نرخ ۵٪ بر مأخذ ارزش معاملاتی حساب و از ذی‌نفع می‌گیرد. اگر وزارت امور اقتصادی و دارایی ارزش معاملاتی را در سامانه اعلام نکرده باشد، طبق تبصره ۲ سردفتر مجاز به ثبت سند است و سردفتر و منتقلٌ‌الیه تعهدی در خصوص این مالیات ندارند.

سؤالات پرتکرار

اگر ملکی فروخته شود، مالیات نقل و انتقال آن چند درصد است و بر چه مبنایی حساب می‌شود؟

طبق این ماده، برای انتقال قطعی املاک، مالیات با نرخ ۵٪ و به مأخذ ارزش معاملاتی محاسبه می‌شود.

برای انتقال سرقفلی یا حق واگذاری محل، اگر مبلغ اعلامی کم باشد چه می‌شود؟

اگر وجوه دریافتی اعلامی کمتر از ۲۵ برابر ارزش معاملاتی ملک موضوع ماده ۶۴ قانون مالیات‌های مستقیم باشد، همان ۲۵ برابر مأخذ محاسبه مالیات است.

اگر وزارت امور اقتصادی و دارایی ارزش معاملاتی را به دفاتر اسناد رسمی اعلام نکند، تکلیف ثبت سند چیست؟

در این صورت سردفتر مجاز به تنظیم و ثبت سند معامله است و سردفتر و منتقلٌ‌الیه تعهدی درباره مالیات نقل و انتقال ملک ندارند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول ←