اصل ۱۳۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

علاوه بر مواردی که هیأت وزیران یا وزیری مأمور تدوین آیین‌نامه‌های اجرایی قوانین می‌شود، هیأت وزیران حق دارد برای انجام وظایف اداری و تامین اجرای قوانین و تنظیم سازمان‌های اداری به وضع تصویب‌نامه و آیین‌نامه بپردازد. هر یک از وزیران نیز در حدود وظایف خویش و مصوبات هیأت وزیران حق وضع آیین‌نامه و صدور بخشنامه را دارد ولی مفاد این مقررات نباید با متن و روح قوانین مخالف باشد. دولت می‌تواند تصویب برخی از امور مربوط به وظایف خود را به کمیسیون‌های متشکل از چند وزیر واگذار نماید. مصوبات این کمیسیون‌ها در محدوده قوانین پس از تایید رئیس جمهور لازم‌الاجرا است. تصویب‌نامه‌ها و آیین‌نامه‌های دولت و مصوبات کمیسیونهای مذکور در این اصل، ضمن ابلاغ برای اجرا به اطلاع رئیس مجلس شورای اسلامی می‌رسد تا در صورتی که آن‌ها را بر خلاف قوانین بیابد با ذکر دلیل برای تجدیدنظر به هیأت وزیران بفرستند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این اصل می‌گوید علاوه بر جاهایی که هیأت وزیران یا یک وزیر مأمور تهیه آیین‌نامه اجرایی قوانین می‌شود، هیأت وزیران حق دارد برای انجام وظایف اداری، اجرای قوانین و تنظیم سازمان‌های اداری، تصویب‌نامه و آیین‌نامه وضع کند. هر وزیر هم در محدوده وظایف خودش و مصوبات هیأت وزیران می‌تواند آیین‌نامه وضع کند و بخشنامه صادر کند؛ اما محتوای این مقررات نباید با متن و روح قوانین مخالف باشد.

دولت می‌تواند تصویب برخی از امور مربوط به وظایف خود را به کمیسیون‌هایی که از چند وزیر تشکیل می‌شود واگذار کند. مصوبات این کمیسیون‌ها در محدوده قوانین و پس از تأیید رئیس‌جمهور لازم‌الاجرا است.

تصویب‌نامه‌ها و آیین‌نامه‌های دولت و مصوبات این کمیسیون‌ها، همزمان با ابلاغ برای اجرا، به اطلاع رئیس مجلس شورای اسلامی می‌رسد. اگر رئیس مجلس آن‌ها را خلاف قوانین بداند، با ذکر دلیل آن‌ها را برای تجدیدنظر به هیأت وزیران می‌فرستد.

مصادیق واقعی

فرض کنید هیأت وزیران برای سامان دادن به امور اداری یک سازمان دولتی، یک آیین‌نامه وضع می‌کند. اصل ۱۳۸ این کار را پیش‌بینی کرده است؛ و همین آیین‌نامه باید برای اجرا ابلاغ و به اطلاع رئیس مجلس شورای اسلامی برسد.
فرض کنید وزیری در محدوده وظایف خود بخشنامه‌ای صادر می‌کند. این بخشنامه نباید با متن و روح قوانین مخالف باشد؛ اگر رئیس مجلس آن را خلاف قوانین بیابد، با ذکر دلیل برای تجدیدنظر به هیأت وزیران فرستاده می‌شود.

سؤالات پرتکرار

چه کسانی می‌توانند آیین‌نامه، تصویب‌نامه و بخشنامه وضع کنند؟

هیأت وزیران می‌تواند برای انجام وظایف اداری، تأمین اجرای قوانین و تنظیم سازمان‌های اداری تصویب‌نامه و آیین‌نامه وضع کند. هر وزیر هم در حدود وظایف خودش و مصوبات هیأت وزیران می‌تواند آیین‌نامه وضع کند و بخشنامه صادر کند.

اگر این مقررات با قانون مخالف باشد چه اتفاقی می‌افتد؟

این مصوبات به اطلاع رئیس مجلس شورای اسلامی می‌رسد؛ اگر او آن‌ها را خلاف قوانین بیابد، با ذکر دلیل برای تجدیدنظر به هیأت وزیران می‌فرستد. همچنین مفاد مقررات وزیران نباید با متن و روح قوانین مخالف باشد.

آیا دولت می‌تواند تصویب بعضی کارها را به چند وزیر بسپارد؟

بله. دولت می‌تواند تصویب برخی امور مربوط به وظایف خود را به کمیسیون‌هایی متشکل از چند وزیر واگذار کند و مصوبات این کمیسیون‌ها در محدوده قوانین، پس از تأیید رئیس‌جمهور، لازم‌الاجرا است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ←
اصل ۱۳۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران — لویادسک