ماده ۴۸ قانون اجرای احکام مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در صورتی که در ملک مورد حکم خلع ید زراعت شده و تکلیف زرع در حکم معین نشده باشد به ترتیب زیر رفتار می‌شود: اگر موقع برداشت محصول رسیده باشد محکوم‌علیه باید فوراً محصول را بردارد والا دادورز (‌مامور اجرا) اقدام به برداشت محصول نموده و هزینه‌های مربوط را تا زمان تحویل محصول به محکوم‌علیه از او وصول می‌نماید. هرگاه موقع برداشت محصول نرسیده باشد اعم از اینکه بذر روییده یا نروییده باشد محکوم‌له مخیر است که بهای زراعت را بپردازد و ملک را تصرف کند یا ملک را تا زمان رسیدن محصول به تصرف محکوم‌علیه باقی بگذارد و‌ اجرت‌المثل بگیرد. تشخیص بهای زراعت و اجرت‌المثل با دادگاه خواهد بود و نظر دادگاه در این مورد قطعی است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که ملکی بر اساس حکم قضایی باید تخلیه شود (خلع ید)، اما روی آن زراعت کاشته شده و در خودِ حکم مشخص نشده که تکلیف این زراعت چیست. قانون دو حالت را از هم جدا کرده است.

حالت اول: اگر زمان برداشت محصول رسیده باشد، محکوم‌علیه (کسی که باید ملک را تخلیه کند) باید فوراً محصول را بردارد. اگر این کار را نکند، مأمور اجرا (دادورز) خودش محصول را برداشت می‌کند و هزینه‌های این کار تا زمان تحویل محصول به محکوم‌علیه، از خود او گرفته می‌شود.

حالت دوم: اگر زمان برداشت نرسیده باشد — چه بذر روییده باشد و چه نروییده باشد — محکوم‌له (کسی که حکم به نفع او صادر شده) دو انتخاب دارد: یا بهای زراعت را بپردازد و ملک را تصرف کند، یا ملک را تا رسیدن زمان برداشت در تصرف محکوم‌علیه بگذارد و در این مدت اجرت‌المثل (اجاره‌بهای متعارف و مشابه) بگیرد. تشخیص میزان بهای زراعت و اجرت‌المثل با دادگاه است و نظر دادگاه در این مورد قطعی است.

مصادیق واقعی

فرض کنید حکم خلع ید ملکی به نفع مریم صادر شده، اما روی آن زمین گندم کاشته شده و در حکم چیزی دربارهٔ گندم‌ها گفته نشده. اگر زمان برداشت گندم رسیده باشد و کشاورز (محکوم‌علیه) آن را برندارد، مأمور اجرا گندم را برداشت می‌کند و هزینه‌ها را از او می‌گیرد.
در همان مثال، اگر زمان برداشت گندم نرسیده باشد، مریم می‌تواند بهای گندم را بپردازد و زمین را تصرف کند، یا زمین را تا زمان رسیدن محصول در اختیار کشاورز بگذارد و در این مدت اجرت‌المثل بگیرد.

سؤالات پرتکرار

اگر روی ملکی که باید تخلیه شود زراعت کاشته شده باشد و حکم چیزی دربارهٔ آن نگفته باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟

بستگی به زمان برداشت دارد: اگر موقع برداشت رسیده باشد، محکوم‌علیه باید فوراً محصول را بردارد وگرنه مأمور اجرا آن را برداشت می‌کند و هزینه‌ها از محکوم‌علیه وصول می‌شود؛ اگر زمان برداشت نرسیده باشد، محکوم‌له بین پرداخت بهای زراعت و تصرف ملک، یا باقی گذاشتن ملک در تصرف محکوم‌علیه تا رسیدن محصول و گرفتن اجرت‌المثل، مخیر است.

بهای زراعت و اجرت‌المثل را چه کسی تعیین می‌کند؟

طبق همین متن، تشخیص بهای زراعت و اجرت‌المثل با دادگاه است و نظر دادگاه در این مورد قطعی است.

اگر زمان برداشت محصول نرسیده باشد، فرقی می‌کند که بذر روییده باشد یا نه؟

نه؛ متن می‌گوید اعم از اینکه بذر روییده یا نروییده باشد، همان دو انتخاب برای محکوم‌له وجود دارد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون اجرای احکام مدنی ←