ماده ۳۹ قانون اجرای احکام مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر‌گاه حکمی که به موقع اجرا گذارده شده بر اثر فسخ یا نقض یا اعاده دادرسی به موجب حکم نهایی بلااثر شود عملیات اجرایی به دستور دادگاه اجراکننده حکم به حالت قبل از اجرا بر می‌گردد و در صورتی که محکوم به عین معین بوده و استرداد آن ممکن نباشد دادورز (‌مامور اجرا) ‌مثل یا قیمت آن را وصول می‌نماید. ‌اعاده عملیات اجرایی به دستور دادگاه به ترتیبی که برای اجرای حکم مقرر است بدون صدور اجراییه به عمل می‌آید.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید اگر حکمی که اجرا شده بود، بعداً با یک حکم نهایی باطل شود — یعنی حکم قبلی فسخ یا نقض شود یا در نتیجهٔ اعاده دادرسی کنار گذاشته شود — همهٔ کارهای اجرایی باید به حالت قبل از اجرا برگردد. دستور این برگشت را دادگاهی می‌دهد که حکم را اجرا کرده بود.

اگر چیزی که حکم به آن مربوط بود «عین معین» بوده باشد (یعنی مال مشخص و معینی مثل یک خانه یا یک خودروی خاص) و برگرداندن همان مال ممکن نباشد، مأمور اجرا (دادورز) مثل یا قیمت آن را از کسی که مال دستش است وصول می‌کند.

نکتهٔ آخر اینکه برگرداندن عملیات اجرایی به همان روشی انجام می‌شود که برای اجرای حکم مقرر شده است، اما بدون اینکه اجراییه صادر شود.

مصادیق واقعی

فرض کنید دادگاه حکم داده خانهٔ علی به مریم تحویل داده شود و این کار انجام شده است. بعداً حکم در مرحلهٔ بالاتر نقض می‌شود؛ در این صورت با دستور دادگاه اجراکننده، خانه باید به علی برگردد.
فرض کنید حکم داده خودروی علی به مریم تحویل شود و خودرو تحویل داده شده است، اما بعداً حکم نقض می‌شود و خودرو دیگر در اختیار مریم نیست و استردادش ممکن نیست؛ در این حالت مأمور اجرا مثل یا قیمت آن خودرو را وصول می‌کند.

سؤالات پرتکرار

اگر حکمی که اجرا شده بود بعداً باطل شود، پولی که گرفته شده یا مالی که تحویل داده شده چه می‌شود؟

بر اساس این ماده، عملیات اجرایی به دستور دادگاه اجراکننده به حالت قبل از اجرا برمی‌گردد.

اگر مالی که باید برگردانده شود دیگر موجود نباشد، چه اتفاقی می‌افتد؟

در صورتی که محکوم‌به عین معین بوده و استرداد آن ممکن نباشد، مأمور اجرا مثل یا قیمت آن را وصول می‌نماید.

برای برگرداندن عملیات اجرایی، آیا اجراییه جدیدی صادر می‌شود؟

طبق همین ماده، اعادهٔ عملیات اجرایی به دستور دادگاه و به همان ترتیبی که برای اجرای حکم مقرر است انجام می‌شود، اما بدون صدور اجراییه.

مشاهدهٔ متن کامل قانون اجرای احکام مدنی ←