ماده ۴۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

درخواست اعاده دادرسی در مورد احکام محکومیت قطعی دادگاه‌ها اعم از آنکه حکم مذکور به اجراء گذاشته شده یا نشده باشد در موارد زیر پذیرفته می‌شود: الف- کسی به اتهام قتل شخصی محکوم شود و سپس زنده بودن وی محرز گردد. ب- چند نفر به اتهام ارتکاب جرمی محکوم شوند و ارتکاب آن جرم به گونه ای باشد که نتوان بیش از یک مرتکب برای آن قائل شد. پ - شخصی به علت انتساب جرمی محکوم شود و فرد دیگری نیز به موجب حکمی از مرجع قضائی به علت انتساب همان جرم محکوم شده باشد، به طوری که از تعارض و تضاد مفاد دو حکم، بی گناهی یکی از آنان احراز گردد. ت- درباره شخصی به اتهام واحد، احکام متفاوتی صادر شود. ث- در دادگاه صالح ثابت شود که اسناد جعلی یا شهادت خلاف واقع گواهان، مبنای حکم بوده است. ج - پس از صدور حکم قطعی، واقعه جدیدی حادث و یا ظاهر یا ادله جدیدی ارائه شود که موجب اثبات بی گناهی محکوم علیه یا عدم تقصیر وی باشد. چ- عمل ارتکابی جرم نباشد و یا مجازات مورد حکم بیش از مجازات مقرر قانونی باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ «اعاده دادرسی» در پرونده‌های کیفری است. می‌گوید اگر حکم محکومیت قطعی صادر شده باشد — چه حکم اجرا شده باشد و چه نشده باشد — در موارد مشخصی که در همین ماده آمده، درخواست اعاده دادرسی پذیرفته می‌شود. اعاده دادرسی یعنی درخواست دوباره رسیدگی کردن به پرونده‌ای که حکم آن قطعی شده است.

مواردی که در متن آمده عبارت‌اند از: زنده بودن کسی که به قتل او حکم داده شده؛ محکومیت چند نفر به جرمی که بیش از یک مرتکب نمی‌تواند داشته باشد؛ محکومیت دو نفر به یک جرم به شکلی که از تضاد دو حکم بی‌گناهی یکی معلوم شود؛ صدور احکام متفاوت دربارهٔ یک شخص به اتهام واحد؛ جعلی بودن اسناد یا خلاف واقع بودن شهادت شهود که مبنای حکم بوده است؛ پیش آمدن واقعه جدید یا ارائهٔ دلیل جدید پس از حکم قطعی که بی‌گناهی یا عدم تقصیر محکوم‌علیه را اثبات کند؛ و در نهایت، جرم نبودن عمل ارتکابی یا بیش از حد قانونی بودن مجازات.

در متنی که ارائه شده، تبصره‌ای برای این ماده نیامده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی به اتهام قتل محکوم شده است، اما بعداً معلوم می‌شود فردی که گفته شده کشته شده، زنده است. این مورد در بند «الف» این ماده آمده است.
فرض کنید مریم و دو نفر دیگر به جرمی محکوم شده‌اند، در حالی که به گفتهٔ دادگاه فقط یک نفر می‌توانسته آن جرم را انجام دهد. این مورد در بند «ب» این ماده آمده است.

سؤالات پرتکرار

برای چه حکم‌هایی می‌توان درخواست اعاده دادرسی داد؟

بر اساس این ماده، درخواست اعاده دادرسی در مورد احکام محکومیت قطعی دادگاه‌ها پذیرفته می‌شود، چه آن حکم اجرا شده باشد و چه نشده باشد، اما فقط در مواردی که خود ماده برشمرده است.

اگر بعد از صدور حکم قطعی مدرک یا دلیل جدیدی پیدا شود، چه می‌شود؟

در بند «ج» این ماده آمده که اگر پس از حکم قطعی، واقعه جدیدی پیش بیاید یا ظاهر یا ادله جدیدی ارائه شود و اینها بی‌گناهی محکوم‌علیه یا عدم تقصیر او را اثبات کند، درخواست اعاده دادرسی پذیرفته می‌شود.

اگر عمل انجام‌شده اصلاً جرم نباشد یا مجازات بیشتر از قانون باشد، چه؟

بند «چ» این ماده این دو حالت را از موارد پذیرش درخواست اعاده دادرسی شمرده است: عمل ارتکابی جرم نباشد، یا مجازات مورد حکم بیش از مجازات مقرر قانونی باشد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی کیفری ←