ماده ۱۵۲ قانون آیین دادرسی کیفری

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

تفتیش و بازرسی مراسلات پستی مربوط به متهم در مواردی به عمل می آید که ظن قوی به کشف جرم، دستیابی به ادله وقوع جرم و یا شناسایی متهم وجود داشته باشد. در این صورت، بازپرس از مرجع مربوط می خواهد، این مراسلات را توقیف کند و نزد او بفرستد. در صورت عدم امکان توقیف، مرجع مربوط، این امر را به اطلاع بازپرس می رساند و از وی کسب تکلیف می کند. پس از وصول، بازپرس آنها را در حضور متهم یا وکیل او بررسی و مراتب را در صورتمجلس قید می کند و پس از امضای متهم، آن را پیوست پرونده می‌نماید یا در محل مناسب نگهداری می کند. استنکاف متهم از امضا یا عدم حضور متهم یا وکیل او در صورتمجلس قید می‌شود. چنانچه اشیای مزبور حائز اهمیت نباشد و نگهداری آنها ضرورت نداشته باشد، با اخذ رسید به مرجع ارسال کننده یا به صاحبش مسترد می‌شود.

تبصره

موارد ضرورت بازرسی مکاتبات و مراسلات محکومان، به تشخیص دادگاه به وسیله ماموران مورد اعتماد زندان اعمال می‌گردد و پس از تایید، حسب مورد ارسال یا به محکوم تسلیم می‌شود. در صورت عدم تایید، مکاتبات و مراسلات ضبط و مراتب به اطلاع دادگاه می‌رسد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ بازرسی و تفتیش نامه‌ها و مراسلات پستی متهم است. بر اساس این متن، چنین کاری تنها وقتی انجام می‌شود که ظن قوی (گمانهٔ قوی) برای کشف جرم، به دست آوردن دلیل وقوع جرم یا شناسایی متهم وجود داشته باشد. در این حالت بازپرس از مرجع مربوط (مثلاً ادارهٔ پست) می‌خواهد که این مراسلات را توقیف کند و نزد او بفرستد. اگر توقیف ممکن نباشد، آن مرجع موضوع را به بازپرس اطلاع می‌دهد و از او دستور می‌گیرد.

پس از رسیدن مراسلات، بازپرس آن‌ها را در حضور متهم یا وکیل او بررسی می‌کند و همهٔ این مراحل را در صورتمجلس (صورت‌جلسهٔ رسمی پرونده) می‌نویسد. اگر متهم امضا کند، صورت‌جلسه ضمیمهٔ پرونده می‌شود یا در جای مناسب نگهداری می‌گردد. اگر متهم از امضا خودداری کند یا او یا وکیلش حاضر نباشد، این موضوع در صورتمجلس ثبت می‌شود. اگر اشیا و مدارک به‌دست‌آمده مهم نباشند و نگهداری‌شان لازم نباشد، با گرفتن رسید به مرجع فرستنده یا به صاحبش برگردانده می‌شود.

تبصرهٔ این ماده حکم جداگانه‌ای برای محکومان (کسانی که حکم محکومیت دارند) دارد: در موارد ضرورت، بازرسی مکاتبات و مراسلات آن‌ها به تشخیص دادگاه و توسط مأموران مورد اعتماد زندان انجام می‌شود. پس از تأیید، مکاتبات حسب مورد ارسال یا به خود محکوم تحویل داده می‌شود؛ و اگر تأیید نشود، ضبط می‌گردد و موضوع به اطلاع دادگاه می‌رسد.

مصادیق واقعی

علی متهم به یک جرم است و بازپرس گمانهٔ قوی دارد که نامه‌های پستی او می‌تواند دلیل جرم باشد. بازپرس از ادارهٔ پست می‌خواهد نامه‌ها را توقیف و نزد او بفرستد. نامه‌ها که رسید، بازپرس آن‌ها را در حضور علی یا وکیلش بررسی می‌کند و شرح ماجرا را در صورتمجلس می‌نویسد. اگر علی حاضر نشود یا امضا نکند، همین در صورتمجلس ثبت می‌شود.
مریم در زندان محکومیت دارد. دادگاه تشخیص می‌دهد که بازرسی مکاتبات او لازم است؛ این کار توسط مأمور مورد اعتماد زندان انجام می‌شود. اگر نامه تأیید شود، ارسال یا به خود مریم داده می‌شود و اگر تأیید نشود، نامه ضبط و موضوع به دادگاه اطلاع داده می‌شود.

سؤالات پرتکرار

آیا بازپرس می‌تواند به‌راحتی و بدون دلیل نامه‌های پستی کسی را باز کند؟

بر اساس این متن، نه؛ تفتیش و بازرسی مراسلات پستی متهم فقط وقتی انجام می‌شود که ظن قوی به کشف جرم، دستیابی به ادلهٔ وقوع جرم یا شناسایی متهم وجود داشته باشد.

اگر بازپرس نتواند نامه‌ها را توقیف کند چه اتفاقی می‌افتد؟

طبق این ماده، مرجع مربوط این ناتوانی را به بازپرس اطلاع می‌دهد و از او دستور و تکلیف می‌خواهد.

اگر نامه‌های بازرسی‌شده اهمیت نداشته باشند چه سرنوشتی پیدا می‌کنند؟

این متن می‌گوید چنانچه آن اشیا حائز اهمیت نباشند و نگهداری‌شان ضرورت نداشته باشد، با اخذ رسید به مرجع ارسال‌کننده یا به صاحبشان مسترد می‌شوند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی کیفری ←