ماده ۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

شاکی می‌تواند جبران تمام ضرر و زیان های مادی و معنوی و منافع ممکن الحصول ناشی از جرم را مطالبه کند.

تبصره ۱

زیان معنوی عبارت از صدمات روحی یا هتک حیثیت و اعتبار شخصی، خانوادگی یا اجتماعی است. دادگاه می‌تواند علاوه بر صدور حکم به جبران خسارت مالی، به رفع زیان از طرق دیگر از قبیل الزام به عذرخواهی و درج حکم در جراید و امثال آن حکم نماید.

تبصره ۲

منافع ممکن الحصول تنها به مواردی اختصاص دارد که صدق اتلاف نماید. همچنین مقررات مرتبط به منافع ممکن الحصول و نیز پرداخت خسارت معنوی شامل جرائم موجب تعزیرات منصوص شرعی و دیه نمی‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده به شاکی (کسی که از وقوع جرم شکایت کرده) اجازه می‌دهد که جبران همهٔ ضرر و زیان‌های مادی، معنوی و همچنین «منافع ممکن الحصول» ناشی از جرم را مطالبه کند. طبق تبصره ۱، زیان معنوی یعنی صدمات روحی یا لطمه به حیثیت و اعتبار شخصی، خانوادگی یا اجتماعی؛ و دادگاه می‌تواند علاوه بر حکم به جبران خسارت مالی، برای رفع این زیان راه‌های دیگری هم تعیین کند، مثل الزام به عذرخواهی یا درج حکم در روزنامه‌ها و امثال آن.

تبصره ۲ دو محدودیت را بیان می‌کند: اول اینکه «منافع ممکن الحصول» تنها در مواردی قابل مطالبه است که صدق اتلاف کند؛ دوم اینکه مقررات مربوط به منافع ممکن الحصول و نیز پرداخت خسارت معنوی شامل جرائم موجب تعزیرات منصوص شرعی و دیه نمی‌شود. متن قانون توضیح نداده که این دو اصطلاح دقیقاً چه مصادیقی دارند.

مصادیق واقعی

علی در نتیجه یک جرم آسیب بدنی دیده و هزینهٔ درمان پرداخت کرده است؛ او می‌تواند هم این ضرر مادی را مطالبه کند و هم برای صدمات روحی‌ای که دیده، بر پایهٔ تبصره ۱ جبران زیان معنوی بخواهد و دادگاه می‌تواند علاوه بر خسارت مالی، به عذرخواهی طرف مقابل یا درج حکم در روزنامه هم حکم بدهد.
مریم به دلیل جرمی سود مورد انتظار از کارش را از دست داده است؛ مطالبهٔ این منافع ممکن الحصول تنها در صورتی در چارچوب این ماده قرار می‌گیرد که صدق اتلاف کند.

سؤالات پرتکرار

اگر از جرمی فقط ناراحتی روحی و لطمه به آبرویم خورده باشد، می‌توانم مطالبه‌ای داشته باشم؟

بله؛ طبق تبصره ۱، زیان معنوی شامل صدمات روحی و هتک حیثیت و اعتبار شخصی، خانوادگی یا اجتماعی است و دادگاه می‌تواند علاوه بر جبران خسارت مالی، راه‌های دیگری مثل الزام به عذرخواهی یا درج حکم در جراید را تعیین کند.

آیا دادگاه فقط با پرداخت پول می‌تواند زیان معنوی را جبران کند؟

نه؛ بر اساس تبصره ۱، دادگاه می‌تواند علاوه بر حکم به جبران خسارت مالی، به رفع زیان از راه‌های دیگر مانند الزام به عذرخواهی و درج حکم در جراید و امثال آن حکم نماید.

آیا همیشه می‌توانم منافع ممکن الحصول و خسارت معنوی را در همهٔ جرم‌ها مطالبه کنم؟

طبق تبصره ۲، منافع ممکن الحصول تنها در مواردی است که صدق اتلاف کند، و مقررات مربوط به منافع ممکن الحصول و پرداخت خسارت معنوی شامل جرائم موجب تعزیرات منصوص شرعی و دیه نمی‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی کیفری ←