ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی کیفری

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

تعقیب امر کیفری که طبق قانون شروع شده است و همچنین اجرای مجازات موقوف نمی شود، مگر در موارد زیر: الف - فوت متهم یا محکومٌ علیه ب - گذشت شاکی یا مدعی خصوصی در جرائم قابل گذشت پ - شمول عفو ت - نسخ مجازات قانونی ث - شمول مرور زمان در موارد پیش بینی شده در قانون ج - توبه متهم در موارد پیش بینی شده در قانون چ - اعتبار امر مختوم

تبصره ۱

درباره دیه مطابق قانون مجازات اسلامی عمل می‌گردد.

تبصره ۲اصلاحی ۱۳۹۴/۰۳/۲۴

هر گاه مرتکب جرم پیش از صدور حکم قطعی مبتلا به جنون شود، تا زمان افاقه، تعقیب و دادرسی متوقف می‌شود. مگر آنکه در جرائم حق الناسی شرایط اثبات جرم به نحوی باشد که فرد مجنون یا فاقد هوشیاری در فرض افاقه نیز نتواند از خود رفع اتهام کند. در این صورت به ولی یا قیم یا سرپرست قانونی وی ابلاغ می‌شود که ظرف مهلت پنج روز نسبت به معرفی وکیل اقدام نماید. در صورت عدم معرفی، صرف نظر از نوع جرم ارتکابی و میزان مجازات آن وفق مقررات برای وی وکیل تسخیری تعیین می‌شود و تعقیب و دادرسی ادامه می یابد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید وقتی تعقیب یک پروندهٔ کیفری طبق قانون شروع شد، این تعقیب و همچنین اجرای مجازات، متوقف نمی‌شود؛ مگر در هفت موردی که در بندهای «الف» تا «چ» آمده است: فوت متهم یا محکومٌ علیه، گذشت شاکی یا مدعی خصوصی در جرائم قابل گذشت، شمول عفو، نسخ مجازات قانونی، شمول مرور زمان در موارد پیش‌بینی‌شده در قانون، توبه متهم در موارد پیش‌بینی‌شده در قانون، و اعتبار امر مختوم (یعنی موضوعی که قبلاً به‌طور قطعی در مرجع صالح رسیدگی شده و دوباره قابل طرح نیست).

تبصره ۱ این ماده می‌گوید دربارهٔ دیه مطابق قانون مجازات اسلامی عمل می‌شود (این تبصره فقط ارجاع می‌دهد و خودش حکم تازه‌ای بیان نمی‌کند). تبصره ۲ دربارهٔ حالتی است که مرتکب جرم پیش از صدور حکم قطعی دچار جنون شود؛ در این حالت تا زمان افاقه (بازگشت به هوشیاری) تعقیب و دادرسی متوقف می‌شود. اما اگر جرم از جرائم حق‌الناسی باشد و شرایط اثبات جرم طوری باشد که فرد مجنون یا فاقد هوشیاری حتی در فرض افاقه هم نتواند از خود رفع اتهام کند، به ولی یا قیم یا سرپرست قانونی او ابلاغ می‌شود که ظرف مهلت پنج روز وکیل معرفی کند؛ اگر معرفی نکند، صرف‌نظر از نوع جرم و میزان مجازات، برای او وکیل تسخیری تعیین می‌شود و تعقیب و دادرسی ادامه می‌یابد.

نکته: این متن به «قانون مجازات اسلامی»، «جرائم قابل گذشت»، «مرور زمان» و «توبه» ارجاع می‌دهد، ولی خودش شرایط و جزئیات آن‌ها را توضیح نمی‌دهد.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی در یک جرم قابل گذشت متهم شده و پرونده در جریان است. اگر شاکی (یا مدعی خصوصی) گذشت کند، بر اساس بند «ب» این ماده تعقیب متوقف می‌شود.
فرض کنید مریم در پرونده‌ای کیفری متهم است و پیش از صدور حکم قطعی دچار جنون می‌شود. طبق تبصره ۲، تا زمان افاقه تعقیب و دادرسی متوقف می‌شود؛ و اگر شرایط ذکرشده در همان تبصره پیش بیاید، به ولی یا قیم او ابلاغ می‌شود ظرف پنج روز وکیل معرفی کند و در صورت عدم معرفی، وکیل تسخیری تعیین می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر شاکی گذشت کند، پروندهٔ کیفری بسته می‌شود؟

بر اساس بند «ب» این ماده، گذشت شاکی یا مدعی خصوصی فقط در «جرائم قابل گذشت» موجب توقف تعقیب کیفری می‌شود؛ متن دربارهٔ سایر جرائم چنین چیزی نگفته است.

اگر متهم پیش از حکم قطعی دیوانه شود، پرونده چه می‌شود؟

طبق تبصره ۲، تا زمان افاقه تعقیب و دادرسی متوقف می‌شود؛ ولی اگر جرم از جرائم حق‌الناسی باشد و شرایط اثبات جرم به‌گونه‌ای باشد که فرد مجنون یا فاقد هوشیاری در فرض افاقه هم نتواند از خود رفع اتهام کند، به ولی یا قیم یا سرپرست قانونی او ابلاغ می‌شود ظرف پنج روز وکیل معرفی کند و در صورت عدم معرفی، وکیل تسخیری تعیین می‌شود و تعقیب و دادرسی ادامه می‌یابد.

آیا فوت متهم مانع ادامهٔ تعقیب است؟

بله، بند «الف» این ماده فوت متهم یا محکومٌ علیه را یکی از موارد توقف تعقیب و اجرای مجازات شمرده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی کیفری ←