ماده ۴۹۰ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در مورد ماده فوق هریک از طرفین می‌تواند ظرف بیست روز بعد از ابلاغ رای داور از دادگاهی که دعوا را ارجاع به داوری کرده یا دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد، حکم به بطلان رای داور را بخواهد در این صورت دادگاه مکلف است به درخواست رسیدگی کرده، هرگاه رای از موارد مذکور در ماده فوق باشد حکم به بطلان آن دهد و تا رسیدگی به اصل دعوا و قطعی شدن حکم به بطلان، رای داور متوقف می‌ماند.

تبصره

مهلت یادشده در ماده فوق و ماده (۴۸۸) نسبت به اشخاصی که مقیم خارج از کشور می‌باشند دو ماه خواهد بود. شروع مهلت‌های تعیین شده در این ماده و ماده (۴۸۸) برای اشخاصی که دارای عذر موجه به شرح مندرج در ماده (۳۰۶) این قانون و تبصره (۱) آن بوده‌اند پس از رفع عذر احتساب خواهد شد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید اگر داور رأیی صادر کند، هر یک از دو طرف دعوا می‌تواند تا بیست روز پس از اینکه رأی داور به او ابلاغ شد، از دادگاه بخواهد که آن رأی را باطل کند. دادگاهی که می‌توان به آن مراجعه کرد، یا دادگاهی است که اصل دعوا را به داوری ارجاع داده، یا دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد. دادگاه باید به این درخواست رسیدگی کند و اگر رأی داور از مواردی باشد که در «ماده فوق» (ماده پیش از این ماده) گفته شده، حکم به بطلان آن می‌دهد. تا زمانی که اصل دعوا رسیدگی نشده و حکم بطلان قطعی نشده، رأی داور متوقف می‌ماند؛ یعنی اجرا نمی‌شود.

تبصره این ماده دو نکته را دربارهٔ مهلت‌ها اضافه می‌کند: اول اینکه برای اشخاصی که در خارج از کشور زندگی می‌کنند، مهلت‌های گفته‌شده در این ماده و ماده (۴۸۸) دو ماه است، نه بیست روز. دوم اینکه برای کسانی که عذر موجه داشته‌اند — با توضیحی که در ماده (۳۰۶) این قانون و تبصره (۱) آن آمده — شروع این مهلت‌ها پس از برطرف شدن عذر حساب می‌شود.

نکته: این متن به ماده‌های ۴۸۸ و ۳۰۶ و تبصره (۱) آن ارجاع داده، ولی محتوای آن‌ها را توضیح نداده است؛ همچنین مشخص نکرده که «موارد مذکور در ماده فوق» دقیقاً چیست، چون آن ماده در این متن نیاورده شده است.

مصادیق واقعی

علی و مریم دعوای مالی خود را به داوری می‌سپارند. داور رأی می‌دهد. اگر علی رأی را قبول نداشته باشد و آن را در زمرهٔ مواردی بداند که در ماده پیش از ماده ۴۹۰ آمده، می‌تواند ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ رأی، از دادگاهی که دعوا را به داوری ارجاع داده درخواست بطلان رأی داور کند.
مریم در خارج از کشور زندگی می‌کند و رأی داور به او ابلاغ می‌شود. بر اساس تبصره این ماده، مهلت او برای درخواست بطلان رأی، به‌جای بیست روز، دو ماه است.

سؤالات پرتکرار

برای درخواست بطلان رأی داور چقدر وقت دارم؟

طبق این ماده، بیست روز از بعد از ابلاغ رأی داور. ولی اگر مقیم خارج از کشور باشید، تبصره همین ماده این مهلت را دو ماه قرار داده است.

اگر عذر موجهی داشتم که نتوانستم در این مهلت درخواست بدهم، چه می‌شود؟

تبصره این ماده می‌گوید شروع این مهلت برای کسانی که عذر موجه به شرح ماده (۳۰۶) و تبصره (۱) آن داشته‌اند، پس از رفع عذر حساب می‌شود. خود این متن توضیح نمی‌دهد که عذر موجه چیست و به آن ماده ارجاع داده است.

اگر درخواست بطلان بدهم، رأی داور بلافاصله باطل می‌شود؟

نه. طبق این ماده، تا زمانی که به اصل دعوا رسیدگی شود و حکم بطلان قطعی شود، رأی داور متوقف می‌ماند. دادگاه باید به درخواست رسیدگی کند و اگر رأی از مواردی باشد که در «ماده فوق» آمده، حکم به بطلان آن بدهد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←