ماده ۳۵۲ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرگاه دادگاه تجدیدنظر، دادگاه بدوی را فاقد صلاحیت محلی یا ذاتی تشخیص دهد رای را نقض و پرونده را به مرجع صالح ارسال می‌دارد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که پرونده به دادگاه تجدیدنظر می‌رسد و دادگاه تجدیدنظر می‌بیند دادگاهی که در مرحلهٔ اول به پرونده رسیدگی کرده، صلاحیت نداشته است. در این صورت دادگاه تجدیدنظر رأی آن دادگاه را نقض می‌کند و پرونده را به مرجعی که صلاحیت دارد می‌فرستد.

متن ماده دو نوع بی‌صلاحیتی را نام می‌برد: «صلاحیت محلی» (اینکه پرونده باید در کدام شهر یا حوزهٔ قضایی رسیدگی شود) و «صلاحیت ذاتی» (اینکه اساساً رسیدگی به آن نوع پرونده در صلاحیت چه نوع دادگاهی است). خودِ متن این دو اصطلاح را توضیح نداده و تعریف نکرده است.

نکتهٔ مهم این است که متن فقط می‌گوید رأی نقض و پرونده ارسال می‌شود؛ دربارهٔ اینکه دادگاه تجدیدنظر خودش به ماهیت اختلاف رسیدگی کند یا جزئیات دیگر، در همین متن چیزی گفته نشده است.

مصادیق واقعی

علی در شهری غیر از شهر محل زندگی مریم از او شکایت می‌کند و دادگاه آن شهر رأی می‌دهد. مریم به رأی اعتراض می‌کند. اگر دادگاه تجدیدنظر بپذیرد که دادگاه بدوی صلاحیت محلی نداشته، بر اساس این ماده رأی را نقض می‌کند و پرونده را به دادگاه صالح می‌فرستد.
پرونده‌ای در دادگاهی مطرح و منتهی به رأی شده، اما دادگاه تجدیدنظر تشخیص می‌دهد که آن دادگاه اصلاً از نظر نوع پرونده صلاحیت رسیدگی نداشته است؛ در این حالت این ماده می‌گوید رأی نقض و پرونده به مرجع صالح ارسال می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر دادگاه تجدیدنظر بگوید دادگاه بدوی صلاحیت نداشته، چه سرنوشتی برای رأی رقم می‌خورد؟

طبق همین متن، دادگاه تجدیدنظر آن رأی را نقض می‌کند و پرونده را به مرجع صالح می‌فرستد.

صلاحیت محلی و صلاحیت ذاتی یعنی چه؟

این ماده فقط نام این دو نوع صلاحیت را آورده و توضیحی دربارهٔ معنای آن‌ها در همین متن نیامده است؛ بنابراین از روی همین متن نمی‌توان تعریف دقیق آن‌ها را گفت.

آیا دادگاه تجدیدنظر خودش به اصل موضوع رسیدگی می‌کند؟

در همین متن فقط گفته شده رأی نقض و پرونده به مرجع صالح ارسال می‌شود؛ دربارهٔ رسیدگی خودِ دادگاه تجدیدنظر به اصل موضوع چیزی در این متن نیست.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←
ماده ۳۵۲ قانون آیین دادرسی مدنی — لویادسک