ماده ۳۰۶ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

مهلت واخواهی از احکام غیابی برای کسانی که مقیم کشورند بیست روز و برای کسانی که خارج از کشور اقامت دارند دو ماه از تاریخ ابلاغ واقعی خواهد بود مگر اینکه معترض به حکم ثابت نماید عدم اقدام به واخواهی در این مهلت به دلیل عذر موجه بوده است. در این صورت باید دلایل موجه بودن عذر خود را ضمن دادخواست واخواهی به دادگاه صادرکننده رای اعلام نماید. اگر دادگاه ادعا را موجه تشخیص داد قرار قبول دادخواست واخواهی را صادر و اجرای حکم نیز متوقف می‌شود. جهات زیر عذر موجه محسوب می‌گردد: ۱- مرضی که مانع از حرکت است. ۲- فوت یکی از والدین یا همسر یا اولاد. ۳- حوادث قهریه از قبیل سیل، زلزله و حریق که بر اثر آن تقدیم دادخواست واخواهی در مهلت مقرر ممکن نباشد. ۴- توقیف یا حبس بودن به نحوی که نتوان در مهلت مقرر دادخواست واخواهی تقدیم کرد.

تبصره ۱

چنانچه ابلاغ واقعی به شخص محکوم علیه میسر نباشد و ابلاغ قانونی به عمل آید، آن ابلاغ معتبر بوده و حکم غیابی پس از انقضای مهلت قانونی و قطعی شدن به موقع اجرای گذارده خواهد شد. در صورتی که حکم ابلاغ واقعی نشده باشد و محکوم علیه مدعی عدم اطلاع از مفاد رای باشد می‌تواند دادخواست واخواهی به دادگاه صادرکننده حکم غیابی تقدیم دارد. دادگاه بدواً خارج از نوبت در این مورد رسیدگی نموده قرار رد یا قبول دادخواست را صادر می‌کند. قرار قبول دادخواست مانع اجرای حکم خواهد بود.

تبصره ۲

اجرای حکم غیابی منوط به معرفی ضامن معتبر یا اخذ تامین متناسب از محکوم له خواهد بود. مگر اینکه دادنامه یا اجراییه به محکوم علیه غایب ابلاغ واقعی شده و نامبرده در مهلت مقرر از تاریخ ابلاغ دادنامه واخواهی نکرده باشد.

تبصره ۳

تقدیم دادخواست خارج از مهلت یادشده بدون عذر موجه قابل رسیدگی در مرحله تجدیدنظر برابر مقررات مربوط به آن مرحله می‌باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ «واخواهی» از حکم غیابی است؛ یعنی وقتی کسی در دادگاه حاضر نشده و رأی به غیاب او صادر شده است. بر اساس این متن، چنین کسی برای واخواهی بیست روز وقت دارد اگر در ایران زندگی می‌کند، و دو ماه اگر خارج از کشور اقامت دارد. این مهلت‌ها از تاریخ ابلاغ واقعی (یعنی اطلاع واقعی) شمرده می‌شود، مگر اینکه شخص ثابت کند در این مدت به دلیل عذر موجه نتوانسته واخواهی کند. عذرهای موجه در همین متن نام برده شده‌اند: بیماری که مانع حرکت باشد، فوت یکی از والدین یا همسر یا فرزند، حوادث قهری مثل سیل و زلزله و آتش‌سوزی که تقدیم دادخواست در مهلت را ناممکن کرده باشد، و توقیف یا حبس به شکلی که نتوان در مهلت مقرر دادخواست داد. دلایل موجه بودن عذر باید همراه دادخواست واخواهی به دادگاه صادرکنندهٔ رأی گفته شود و اگر دادگاه آن را موجه بداند، قرار قبول دادخواست را صادر می‌کند و اجرای حکم هم متوقف می‌شود.

تبصره ۱ این ماده دو حالت را توضیح می‌دهد: اگر ابلاغ واقعی ممکن نباشد و ابلاغ قانونی انجام شود، آن ابلاغ معتبر است و حکم غیابی پس از پایان مهلت قانونی و قطعی شدن اجرا می‌شود؛ اما اگر حکم واقعاً ابلاغ نشده باشد و محکوم‌علیه بگوید از مفاد رأی خبر نداشته، می‌تواند دادخواست واخواهی به دادگاه صادرکننده بدهد و دادگاه خارج از نوبت به این موضوع رسیدگی می‌کند و قرار رد یا قبول می‌دهد؛ قرار قبول مانع اجرای حکم است.

تبصره ۲ می‌گوید اجرای حکم غیابی به معرفی ضامن معتبر یا گرفتن تأمین متناسب از محکوم‌له وابسته است، مگر اینکه دادنامه یا اجراییه به محکوم‌علیه غایب ابلاغ واقعی شده باشد و او در مهلت مقرر واخواهی نکرده باشد. تبصره ۳ هم می‌گوید اگر دادخواست واخواهی بعد از این مهلت و بدون عذر موجه داده شود، در مرحلهٔ تجدیدنظر و بر اساس مقررات همان مرحله قابل رسیدگی است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی در ایران زندگی می‌کند و حکم غیابی صادر شده و در تاریخ مشخصی به او ابلاغ واقعی می‌شود. او بیست روز از همان تاریخ فرصت دارد دادخواست واخواهی بدهد؛ اگر مثلاً در این فاصله پدرش فوت کند و نتواند اقدام کند، می‌تواند دلایل این عذر را همراه دادخواست به دادگاه صادرکنندهٔ رأی اعلام کند.
فرض کنید مریم خارج از کشور زندگی می‌کند و حکم غیابی برایش ابلاغ واقعی می‌شود. مهلت او دو ماه از تاریخ ابلاغ واقعی است. اگر سیل یا زلزله‌ای رخ دهد که در آن مدت تقدیم دادخواست ممکن نباشد، این از عذرهای موجهی است که در این ماده نام برده شده است.

سؤالات پرتکرار

اگر در ایران زندگی می‌کنم، چند روز برای واخواهی از حکم غیابی وقت دارم؟

بر اساس این ماده، بیست روز از تاریخ ابلاغ واقعی، مگر اینکه ثابت کنید در این مهلت عذر موجهی داشته‌اید.

اگر خارج از کشور زندگی می‌کنم چه فرقی دارد؟

این ماده برای کسانی که خارج از کشور اقامت دارند، مهلت دو ماه از تاریخ ابلاغ واقعی تعیین کرده است.

اگر ابلاغ واقعی به من نشده باشد و بگویم از رأی خبر نداشتم چه می‌شود؟

طبق تبصره ۱، در این صورت می‌توانید دادخواست واخواهی به دادگاه صادرکنندهٔ حکم غیابی بدهید؛ دادگاه خارج از نوبت رسیدگی می‌کند و قرار رد یا قبول صادر می‌کند و قرار قبول مانع اجرای حکم است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←