ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هیچ حکم یا قراری را نمی‌توان اجراء نمود مگر این که به صورت حضوری و یا به صورت دادنامه یا رونوشت گواهی شده آن به طرفین یا وکیل آنان ابلاغ شده باشد. نحوه ابلاغ دادنامه و رونوشت آن برابر مقررات مربوط به ابلاغ دادخواست و سایر اوراق رسمی خواهد بود.

تبصره

چنانچه رای دادگاه غیابی بوده و محکوم علیه مجهول‌المکان باشد، مفاد رای به وسیله آگهی در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار مرکز یا محلی با هزینه خواهان برای یکبار به محکوم علیه ابلاغ خواهد شد. تاریخ انتشار اگهی، تاریخ ابلاغ رای محسوب می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید هیچ حکم یا قراری را نمی‌توان اجرا کرد، مگر اینکه قبلاً به خود طرف‌های دعوا یا وکیل‌شان ابلاغ شده باشد. ابلاغ هم یا به‌صورت حضوری است یا با دادن دادنامه (متن رأی) یا رونوشت گواهی‌شدهٔ آن. به این ترتیب، تا وقتی رأی به اطلاع کسی که علیه او صادر شده نرسیده باشد، نمی‌توان آن را به اجرا گذاشت.

روش ابلاغ دادنامه و رونوشت آن هم مثل همان مقرراتی است که برای ابلاغ دادخواست و دیگر اوراق رسمی وجود دارد؛ یعنی این ماده خودش جزئیات نحوهٔ ابلاغ را تعیین نکرده و آن را به مقررات مربوطه ارجاع داده است.

در تبصره آمده اگر رأی دادگاه غیابی (یعنی بدون حضور طرف در جلسه) باشد و کسی که علیه او رأی صادر شده، مجهول‌المکان باشد (نشانی‌اش معلوم نباشد)، مفاد رأی یک‌بار و با هزینهٔ خواهان در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار مرکز یا محل، به‌صورت آگهی به او ابلاغ می‌شود. تاریخ چاپ آگهی، تاریخ ابلاغ رأی شمرده می‌شود.

مصادیق واقعی

فرض کنید دادگاه به پروندهٔ علی و مریم رسیدگی کرده و رأی به نفع علی صادر شده است. اگر مریم مجهول‌المکان باشد و رأی هم غیابی باشد، علی باید هزینه چاپ آگهی در یک روزنامهٔ کثیرالانتشار را بدهد تا مفاد رأی یک‌بار از این طریق به مریم ابلاغ شود؛ روزی که آگهی چاپ می‌شود، روز ابلاغ رأی به مریم حساب می‌شود.
تصور کنید رأیی صادر شده اما هنوز به طرف پرونده یا وکیلش ابلاغ نشده است. طبق این ماده، آن رأی را نمی‌توان اجرا کرد تا زمانی که ابلاغ صورت بگیرد.

سؤالات پرتکرار

آیا می‌توان رأی دادگاه را قبل از اینکه به طرف پرونده ابلاغ شود، اجرا کرد؟

نه. طبق این ماده، هیچ حکم یا قراری را نمی‌توان اجرا کرد مگر اینکه به‌صورت حضوری یا به‌صورت دادنامه یا رونوشت گواهی‌شدهٔ آن به طرف‌ها یا وکیل‌شان ابلاغ شده باشد.

اگر رأی غیابی باشد و کسی که علیه او رأی صادر شده، نشانی‌اش معلوم نباشد، چطور به او اطلاع می‌دهند؟

طبق تبصره، مفاد رأی یک‌بار و با هزینهٔ خواهان، به‌صورت آگهی در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار مرکز یا محلی به او ابلاغ می‌شود و تاریخ چاپ آگهی، تاریخ ابلاغ رأی به حساب می‌آید.

روش ابلاغ دادنامه در این ماده چگونه تعیین شده است؟

این ماده خودش جزئیات را نگفته و اعلام کرده که نحوهٔ ابلاغ دادنامه و رونوشت آن، برابر مقررات مربوط به ابلاغ دادخواست و سایر اوراق رسمی خواهد بود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←
ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی مدنی — لویادسک