ماده ۲۵۰ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اجرای قرار معاینه محل یا تحقیق محلی ممکن است توسط یکی از دادرسان دادگاه یا قاضی تحقیق به عمل آید. وقت و محل تحقیقات باید از قبل به طرفین اطلاع داده شود. در صورتی که محل تحقیقات خارج از حوزه دادگاه باشد، دادگاه می‌تواند اجرای تحقیقات را از دادگاه محل درخواست نماید. مگر اینکه مبنای رای دادگاه معاینه و یا تحقیقات محلی باشد که در این صورت باید اجرای قرارهای مذکور توسط شخص قاضی صادر کننده رای صورت گیرد یا گزارش مورد وثوق دادگاه باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ اجرای دو تصمیم («قرار») در دادرسی مدنی است: «معاینه محل» یعنی رفتن و دیدن یک مکان، و «تحقیق محلی» یعنی پرس‌وجو و جمع‌آوری اطلاعات در همان محل. طبق این ماده، اجرای این کارها می‌تواند بر عهدهٔ یکی از دادرسان (قاضی‌های) دادگاه یا یک قاضی تحقیق باشد.

نکتهٔ مهم دیگر اینکه زمان و محل انجام این بررسی‌ها باید از قبل به طرف‌های دعوا اطلاع داده شود. اگر محلی که باید بررسی شود بیرون از حوزهٔ دادگاه باشد، دادگاه می‌تواند از دادگاه همان محل بخواهد که این تحقیق را انجام دهد.

اما یک استثنا وجود دارد: اگر قرار باشد رأی دادگاه بر پایهٔ همان معاینه یا تحقیق محلی باشد، این کارها باید خودِ قاضی‌ای که رأی را صادر می‌کند انجام دهد، یا گزارش تهیه‌شده برای دادگاه مورد وثوق (مورد اعتماد) باشد. متن دربارهٔ جزئیات بیشتر یا تبصره‌ای در این ماده چیزی نگفته است.

مصادیق واقعی

علی و مریم بر سر یک دیوار مشترک اختلاف دارند و دادگاه دستور می‌دهد محل ملک دیده شود. مسئول این کار می‌تواند یکی از قاضی‌های همان دادگاه یا قاضی تحقیق باشد و دادگاه باید زمان و محل بازدید را از قبل به علی و مریم اطلاع بدهد.
اگر ملکی که باید معاینه شود در شهر دیگری باشد، دادگاه از دادگاه آن شهر می‌خواهد که معاینه را انجام دهد؛ ولی اگر رأی دادگاه قرار باشد بر اساس همان معاینه صادر شود، باید قاضی صادرکنندهٔ رأی خودش این کار را انجام دهد یا گزارشی که به او می‌رسد مورد وثوق او باشد.

سؤالات پرتکرار

چه کسی می‌تواند معاینه محل یا تحقیق محلی را انجام دهد؟

طبق همین متن، یکی از دادرسان دادگاه یا قاضی تحقیق می‌تواند این کار را انجام دهد.

آیا طرف‌های دعوا از قبل از زمان و محل تحقیق باخبر می‌شوند؟

بله، متن می‌گوید وقت و محل تحقیقات باید از قبل به طرفین اطلاع داده شود.

اگر محل مورد بررسی خارج از حوزهٔ دادگاه باشد چه می‌شود؟

دادگاه می‌تواند اجرای تحقیقات را از دادگاه آن محل درخواست کند، مگر اینکه مبنای رأی دادگاه همان معاینه یا تحقیق محلی باشد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←
ماده ۲۵۰ قانون آیین دادرسی مدنی — لویادسک