ماده ۲۳۱ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در کلیه دعاوی که جنبه حق الناسی دارد اعم از امور جزایی یا مدنی (مالی و غیر آن) به شرح ماده فوق هرگاه به علت غیبت یا بیماری، سفر، حبس و امثال آن حضور گواه اصلی متعذر یا متعسر باشد گواهی بر شهادت گواه اصلی مسموع خواهد بود.

تبصره

گواه بر شاهد اصلی باید واجد شرایط مقرر برای گواه و گواهی باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ «شهادت بر شهادت» است؛ یعنی وقتی خود شاهد اصلی نمی‌تواند در دادگاه حاضر شود، کسی که شهادت او را شنیده می‌تواند به‌جای او شهادت بدهد. شرط این کار آن است که حضور شاهد اصلی به دلایلی مثل غیبت، بیماری، سفر، زندان یا مواردی شبیه این سخت یا ناممکن باشد. این حکم بر اساس متن، در همهٔ دعاوی مربوط به حق‌الناس (حقوق مردم) — چه کیفری و چه مدنی، مالی و غیرمالی — جاری است.

نکته مهم اینکه متن می‌گوید «به شرح ماده فوق»؛ یعنی به مادهٔ دیگری ارجاع داده است، اما در همین متن توضیح بیشتری دربارهٔ آن ماده نیامده است.

بر اساس تبصرهٔ این ماده، کسی که می‌خواهد به‌جای شاهد اصلی شهادت بدهد (گواه بر شاهد اصلی) باید همان شرایطی را داشته باشد که برای شاهد و شهادت تعیین شده است.

مصادیق واقعی

علی شاهد یک دعوای مالی است، اما به سفر رفته و نمی‌تواند در دادگاه حاضر شود. مریم که شهادت علی را شنیده است، با داشتن شرایط لازم برای شاهد، در دادگاه به‌جای او شهادت می‌دهد.
حسن که شاهد اصلی یک پرونده است، بیمار است و حضور او در دادگاه دشوار می‌باشد؛ در این حالت می‌توان از کسی که شهادت حسن را شنیده است خواست تا در دادگاه شهادت بدهد.

سؤالات پرتکرار

اگر شاهد اصلی مریض باشد و نتواند به دادگاه بیاید، چه می‌شود؟

بر اساس این ماده، چون حضور او دشوار یا ناممکن است، می‌توان کسی را که شهادت او را شنیده به‌عنوان گواه بر شاهد اصلی به دادگاه آورد، به شرط آنکه آن شخص شرایط لازم برای شاهد و شهادت را داشته باشد.

این حکم فقط در دعواهای مدنی است یا در دعواهای کیفری هم هست؟

متن می‌گوید در کلیهٔ دعاوی که جنبه حقوق‌الناس دارد، اعم از امور جزایی (کیفری) یا مدنی، مالی و غیرمالی، این حکم جاری است.

کسی که به‌جای شاهد اصلی شهادت می‌دهد باید شرایطی داشته باشد؟

بله؛ طبق تبصرهٔ این ماده، گواه بر شاهد اصلی باید واجد شرایط مقرر برای گواه و گواهی باشد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←
ماده ۲۳۱ قانون آیین دادرسی مدنی — لویادسک