ماده ۲۰ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

دعاوی راجع به ترکه متوفی اگرچه خواسته، دین و یا مربوط به وصایای متوفی باشد تا زمانی که ترکه تقسیم نشده در دادگاه محلی اقامه می‌شود که اخرین اقامتگاه متوفی در ایران، آن محل بوده و اگر آخرین اقامتگاه متوفی معلوم نباشد، رسیدگی به دعاوی یاد شده در صلاحیت دادگاهی است که آخرین محل سکونت متوفی در ایران، در حوزه آن بوده است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید اگر دربارهٔ اموال و دارایی‌های باقی‌مانده از فرد فوت‌شده (که به آن «ترکه» می‌گویند) دعوایی مطرح شود، این دعوا تا وقتی که ترکه بین وارثان تقسیم نشده است، در دادگاهی اقامه می‌شود که آخرین اقامتگاه آن فرد در ایران در حوزهٔ آن بوده است. این حکم هم شامل دعواهایی است که خواستهٔ آن‌ها خودِ ترکه باشد و هم دعواهایی مربوط به بدهی یا وصیت‌های آن فرد.

اگر معلوم نباشد که آخرین اقامتگاه فرد فوت‌شده در ایران کجا بوده است، رسیدگی به این دعواها در صلاحیت دادگاهی است که آخرین محل سکونت او در ایران در حوزهٔ آن قرار داشته است.

نکته: متن، تعریف یا توضیحی دربارهٔ تفاوت «اقامتگاه» و «محل سکونت» نداده و مشخص نکرده این دو واژه در این ماده دقیقاً به یک معنا به کار رفته‌اند یا نه؛ این بخش برای خوانندهٔ غیرحقوقدان مبهم است.

مصادیق واقعی

علی که در ایران زندگی می‌کرد فوت می‌شود و اموالش بین وارثان تقسیم نشده است. یکی از طلبکاران علی برای گرفتن طلبش از دارایی‌های باقی‌مانده اقامه دعوا می‌کند. طبق این ماده، این دعوا در دادگاه محلی مطرح می‌شود که آخرین اقامتگاه علی در ایران در آنجا بوده است.
مریم فوت می‌شود و ورثه دربارهٔ وصیتی که او کرده اختلاف پیدا می‌کنند، در حالی که ترکه هنوز تقسیم نشده است. اگر معلوم نباشد آخرین اقامتگاه مریم در ایران کجا بوده، دعوا در دادگاهی مطرح می‌شود که آخرین محل سکونت او در ایران در حوزهٔ آن بوده است.

سؤالات پرتکرار

اگر شخصی که فوت کرده، اموالش بین وارثان تقسیم شده باشد، تکلیف دعوا چیست؟

بر اساس همین متن، حکم این ماده تا زمانی است که ترکه تقسیم نشده است؛ متن دربارهٔ بعد از تقسیم ترکه چیزی نمی‌گوید.

دعوا فقط دربارهٔ طلب یا وصیت متوفی باشد، وارد کدام دادگاه می‌شود؟

طبق این ماده، حتی اگر خواسته دین یا مربوط به وصایای متوفی باشد، تا تقسیم نشدن ترکه همان قاعدهٔ دادگاه محل آخرین اقامتگاه متوفی در ایران اعمال می‌شود.

اگر آخرین اقامتگاه متوفی در ایران معلوم نباشد چه می‌شود؟

این ماده می‌گوید در این حالت رسیدگی در صلاحیت دادگاهی است که آخرین محل سکونت متوفی در ایران در حوزهٔ آن بوده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←