ماده ۱۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در صورتی که حق یا دینی بر عهده کسی ثابت شد، اصل بر بقای آن است مگر اینکه خلاف آن ثابت شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده یک قاعدهٔ ساده و کلی می‌گوید: اگر در دادگاه ثابت شود که کسی حقی دارد یا کسی بدهکار است، از آن لحظه فرض بر این است که آن حق یا بدهی همچنان باقی است. یعنی کسی که مدعی است آن حق یا بدهی از بین رفته، باید این را ثابت کند.

به زبان دیگر، بار اثبات «از بین رفتن» بر دوش کسی است که چنین ادعایی دارد، نه بر دوش کسی که حق یا طلب به نفع او ثابت شده است. متن این ماده تبصره ندارد و به مادهٔ دیگری هم ارجاع نداده است.

مصادیق واقعی

در دادگاه ثابت می‌شود که علی به مریم یک میلیون تومان بدهکار است. مدتی بعد علی می‌گوید آن را پرداخت کرده‌ام؛ بر اساس این ماده، او باید پرداخت را ثابت کند، وگرنه فرض بر باقی بودن بدهی است.
ثابت می‌شود که حق ارتفاق یا حق استفاده‌ای برای مریم بر ملک علی وجود دارد. اگر علی بعداً بگوید آن حق از بین رفته، باید از بین رفتن آن را ثابت کند.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی بدهی‌اش را پرداخت کرده باشد ولی نتواند اثبات کند، چه می‌شود؟

بر اساس همین متن، چون بدهی قبلاً ثابت شده، اصل بر بقای آن است و ادعای پرداخت باید اثبات شود؛ در غیر این صورت فرض می‌شود بدهی همچنان باقی است.

این ماده دربارهٔ خودِ اثبات حق یا دین هم چیزی می‌گوید؟

نه؛ این ماده فقط دربارهٔ بعد از اثبات شدن حق یا دین صحبت می‌کند و می‌گوید پس از اثبات، اصل بر بقای آن است.

آیا این ماده استثنا هم دارد؟

در همین متن، تنها استثنا این است که «خلاف آن ثابت شود»؛ یعنی اگر ثابت شود حق یا دین از بین رفته، دیگر اصل بقا جاری نیست. متن این ماده تبصره‌ای ندارد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←
ماده ۱۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی — لویادسک