ماده ۱۷۴ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

دادگاه در صورتی رای به نفع خواهان می‌دهد که به طور مقتضی احراز کند خوانده، ملک متصرفی خواهان را عدواناً تصرف و یا مزاحمت یا ممانعت از حق استفاده خواهان نموده است. چنانچه قبل از صدور رای، خواهان تقاضای صدور دستور موقت نماید و دادگاه دلایل وی را موجه تشخیص دهد، دستور جلوگیری از ایجاد اثار تصرف و یا تکمیل اعیانی از قبیل احداث بنا یاغرس اشجار یا کشت و زرع، یا از بین بردن آثار موجود و یا جلوگیری از ادامه مزاحمت و یا ممانعت از حق را در ملک مورد دعوا صادر خواهد کرد. این دستور با صدور رای به رد دعوا مرتفع می‌شود مگر اینکه مرجع تجدیدنظر دستور مجددی در این خصوص صادر نماید.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دو موضوع را کنار هم می‌گوید. اول شرط اصلی صدور رأی به نفع خواهان: دادگاه باید به‌طور مقتضی (یعنی با بررسی کافی) احراز کند که خوانده ملک مورد تصرف خواهان را «عدواناً» تصرف کرده، یا مزاحمت کرده، یا مانع استفاده خواهان از حق او شده است. اگر دادگاه این موضوع را احراز نکند، رأی به نفع خواهان صادر نمی‌شود. «عدواناً» یعنی بدون حق و به‌زور و ناحق.

موضوع دوم مربوط به قبل از صدور رأی است. اگر خواهان پیش از صدور رأی درخواست «دستور موقت» کند و دادگاه دلایل او را موجه بداند، دادگاه دستور می‌دهد که از ایجاد آثار تصرف جلوگیری شود، یا کارهای ساختمانی مثل احداث بنا، غرس اشجار و کشت و زرع متوقف شود، یا آثار موجود از بین برود، یا از ادامه مزاحمت و ممانعت از حق جلوگیری شود. این دستور فقط در ملک مورد دعوا صادر می‌شود.

سرانجام ماده می‌گوید این دستور با صدور رأی به رد دعوا مرتفع (برداشته) می‌شود، مگر اینکه مرجع تجدیدنظر در این مورد دستور جدیدی صادر کند. این متن اشاره‌ای به مدت دستور موقت، مبلغ یا مجازاتی نکرده است.

مصادیق واقعی

علی می‌گوید مریم بدون اجازه در زمین او ساختمان می‌سازد. علی پیش از صدور رأی از دادگاه درخواست دستور موقت می‌کند و دادگاه اگر دلایل او را موجه بداند، دستور می‌دهد که مریم ادامه ساخت و ساز را متوقف کند.
مردی به نام حسین می‌گوید همسایه‌اش مرتب مانع عبور او از مسیر می‌شود. اگر دادگاه دلایل او را موجه بداند، می‌تواند پیش از رأی نهایی دستور جلوگیری از ادامه این ممانعت از حق را صادر کند.

سؤالات پرتکرار

برای اینکه دادگاه رأی به نفع من بدهد، چه چیزی باید ثابت شود؟

بر اساس این ماده، دادگاه باید به‌طور مقتضی احراز کند که خوانده ملک متصرفی تو را عدواناً تصرف کرده، یا مزاحمت کرده، یا مانع استفاده تو از حقت شده است.

قبل از اینکه دادگاه رأی نهایی بدهد، می‌توانم جلوی کار طرف مقابل را بگیرم؟

بله، اگر درخواست دستور موقت کنی و دادگاه دلایل تو را موجه تشخیص دهد، دستور جلوگیری از ایجاد آثار تصرف یا ادامه مزاحمت و ممانعت از حق در ملک مورد دعوا صادر می‌شود.

اگر دادگاه درخواست اصلی من را رد کند، آن دستور موقت چه می‌شود؟

این ماده می‌گوید آن دستور با صدور رأی به رد دعوا مرتفع می‌شود، مگر اینکه مرجع تجدیدنظر در این مورد دستور مجددی صادر کند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←
ماده ۱۷۴ قانون آیین دادرسی مدنی — لویادسک