ماده ۱۷۲ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اگر در جریان رسیدگی به دعوای تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق، سند ابرازی یکی از طرفین با رعایت مفاد ماده (۱۲۹۲) قانون مدنی مورد تردید یا انکار یا جعل قرار گیرد، چه تعیین جاعل شده یا نشده باشد، چنانچه سند یاد شده موثر در دعوا باشد و نتوان از طریق دیگری حقیقت را احراز نمود، مرجع رسیدگی کننده به اصالت سند نیز رسیدگی خواهد کرد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره دعواهایی است که موضوع آن‌ها تصرف عدوانی، مزاحمت یا ممانعت از حق است. اگر در جریان چنین پرونده‌ای، یکی از طرفین به سندی که طرف مقابل ارائه کرده تردید کند، آن را انکار کند یا بگوید جعل شده است، مقرر می‌کند که باید مفاد ماده ۱۲۹۲ قانون مدنی رعایت شود؛ این ماده فقط به آن ماده ارجاع داده و محتوای آن را در این متن توضیح نمی‌دهد.

در چنین حالتی، فرقی نمی‌کند که جاعل تعیین شده باشد یا نه. اگر سند مورد اختلاف در دعوا مؤثر باشد و نتوان از راه دیگری حقیقت را روشن کرد، مرجع رسیدگی‌کننده به اصالت سند نیز به آن رسیدگی می‌کند. اگر این دو شرط، یعنی مؤثر بودن سند و نبودن راه دیگر برای احراز حقیقت، وجود نداشته باشد، این ماده برای آن حالت حکمی بیان نکرده است.

مصادیق واقعی

علی در دعوای تصرف عدوانی علیه مریم، سندی ارائه می‌کند. مریم سند را انکار می‌کند. اگر آن سند در دعوا مؤثر باشد و حقیقت از راه دیگری روشن نشود، بر اساس این ماده به اصالت سند هم رسیدگی می‌شود.
در دعوای ممانعت از حق، سند ارائه‌شده مورد تردید قرار می‌گیرد. خواه جاعل مشخص شده باشد خواه نه، اگر سند مؤثر باشد و احراز حقیقت از راه دیگر ممکن نباشد، این ماده می‌گوید به اصالت سند نیز رسیدگی خواهد شد.

سؤالات پرتکرار

اگر در دعوای تصرف عدوانی، سند طرف مقابل را انکار کنم، چه اتفاقی می‌افتد؟

بر اساس این ماده، اگر سند مؤثر در دعوا باشد و حقیقت از راه دیگری روشن نشود، مرجع رسیدگی‌کننده به اصالت سند نیز رسیدگی می‌کند؛ با رعایت مفاد ماده ۱۲۹۲ قانون مدنی.

آیا برای رسیدگی به اصالت سند لازم است جاعل مشخص شده باشد؟

نه. متن می‌گوید چه تعیین جاعل شده یا نشده باشد، در صورت وجود شرایط گفته‌شده، به اصالت سند نیز رسیدگی می‌شود.

اگر سند در دعوا تأثیر نداشته باشد، این ماده چه می‌گوید؟

این ماده حکم خود را مشروط کرده به اینکه سند مؤثر در دعوا باشد و نتوان از طریق دیگری حقیقت را احراز کرد. درباره حالتی که سند مؤثر نباشد، در همین متن توضیحی نیامده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←
ماده ۱۷۲ قانون آیین دادرسی مدنی — لویادسک