ماده ۱۶۵ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در صورتی که در ملک مورد حکم تصرف عدوانی زراعت شده باشد، اگر موقع برداشت محصول رسیده باشد متصرف عدوانی باید فوری محصول را برداشت و اجرت‌المثل را تادیه نماید. چنانچه موقع برداشت محصول نرسیده باشد، چه اینکه بذر روییده یا نروییده باشد محکوم له پس از جلب رضایت متصرف عدوانی مخیر است بین اینکه قیمت زراعت را نسبت به سهم صاحب بذر و دسترنج او پرداخت کند و ملک را تصرف نماید یا ملک را تا پایان برداشت محصول در تصرف متصرف عدوانی باقی بگذارد و اجرت المثل آن را دریافت کند. همچنین محکوم له می‌تواند متصرف عدوانی را به معدوم کردن زراعت و اصلاح اثار تخریبی که توسط وی انجام گرفته مکلف نماید.

تبصره

در صورت تقاضای محکوم له دادگاه، متصرف عدوانی را به پرداخت اجرت المثل زمان تصرف نیز محکوم می‌نماید.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ زمینی است که حکم تصرف عدوانی برای آن صادر شده و در آن زراعت کاشته شده است. اگر زمان برداشت محصول رسیده باشد، کسی که به‌طور عدوانی تصرف کرده باید فوراً محصول را برداشت کند و اجرت‌المثل را بپردازد. اجرت‌المثل در اینجا مبلغی است که برای استفاده از ملک در نظر گرفته می‌شود.

اگر زمان برداشت نرسیده باشد، چه بذر روییده باشد و چه نروییده، محکوم‌له فقط پس از جلب رضایت متصرف عدوانی می‌تواند یکی از دو راه را انتخاب کند: یا قیمت زراعت را نسبت به سهم صاحب بذر و دسترنج او بپردازد و ملک را تصرف کند، یا ملک را تا پایان برداشت محصول در تصرف متصرف عدوانی باقی بگذارد و اجرت‌المثل آن را دریافت کند. همچنین محکوم‌له می‌تواند متصرف عدوانی را به از بین بردن زراعت و اصلاح آثار تخریبی که او انجام داده مکلف کند.

بر اساس تبصره، اگر محکوم‌له تقاضا کند، دادگاه متصرف عدوانی را به پرداخت اجرت‌المثل زمان تصرف نیز محکوم می‌کند.

مصادیق واقعی

علی زمین مریم را عدوانی تصرف کرده و در آن گندم کاشته است. اگر زمان برداشت گندم رسیده باشد، علی باید فوری گندم را برداشت کند و اجرت‌المثل را بپردازد.
علی زمین مریم را عدوانی تصرف کرده و در آن نهال کاشته است و هنوز زمان برداشت نرسیده. مریم اگر رضایت علی را جلب کند، می‌تواند قیمت زراعت را نسبت به سهم صاحب بذر و دسترنج او بپردازد و زمین را تصرف کند، یا زمین را تا پایان برداشت در تصرف علی بگذارد و اجرت‌المثل بگیرد. مریم می‌تواند علی را به از بین بردن زراعت و اصلاح آثار تخریبی هم مکلف کند.

سؤالات پرتکرار

اگر محصول رسیده باشد، متصرف عدوانی چه کاری باید انجام دهد؟

باید فوری محصول را برداشت کند و اجرت‌المثل را تادیه نماید.

اگر زمان برداشت نرسیده باشد، محکوم‌له چه انتخاب‌هایی دارد؟

پس از جلب رضایت متصرف عدوانی می‌تواند قیمت زراعت را نسبت به سهم صاحب بذر و دسترنج او بپردازد و ملک را تصرف کند، یا ملک را تا پایان برداشت در تصرف متصرف عدوانی باقی بگذارد و اجرت‌المثل دریافت کند. همچنین می‌تواند متصرف را به از بین بردن زراعت و اصلاح آثار تخریبی مکلف کند.

تبصره این ماده چه حکمی دارد؟

در صورت تقاضای محکوم‌له، دادگاه متصرف عدوانی را به پرداخت اجرت‌المثل زمان تصرف نیز محکوم می‌نماید.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←
ماده ۱۶۵ قانون آیین دادرسی مدنی — لویادسک