ماده ۱۵۳ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

دادگاه می‌تواند تامین دلیل را به دادرس علی‌البدل یا مدیر دفتر دادگاه ارجاع دهد. مگر در مواردی که فقط تامین دلیل مبنای حکم دادگاه قرار گیرد در این صورت قاضی صادرکننده رای باید شخصا اقدام نماید یا گزارش تامین دلیل موجب وثوق دادگاه باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ «تامین دلیل» است؛ یعنی وقتی کسی می‌خواهد پیش از طرح کامل دعوا یا در جریان آن، اوضاع و شرایطی را برای جلوگیری از از بین رفتن دلیل، ثبت و ضبط کند. بر اساس این متن، دادگاه می‌تواند کار تامین دلیل را به دادرس علی‌البدل (قاضی جایگزین در همان دادگاه) یا مدیر دفتر دادگاه بسپارد.

اما یک استثنا وجود دارد: اگر قرار باشد فقط و فقط همین تامین دلیل مبنای حکم دادگاه قرار بگیرد، در این صورت قاضی صادرکنندهٔ رای باید خودش شخصاً اقدام کند، یا گزارش تامین دلیل باید آن‌قدر برای دادگاه قانع‌کننده و قابل اعتماد باشد.

نکته: این ماده تبصره ندارد. همچنین در متن روشن نشده که معیار دقیق «وثوق» (اعتماد) دادگاه چیست؛ این بخش از متن کلی است و توضیح بیشتری در خود آن نیامده.

مصادیق واقعی

علی از مریم بابت ترکیدگی لولهٔ ساختمان شکایت دارد و می‌ترسد پیش از رسیدگی، آثار خرابی از بین برود. او درخواست تامین دلیل می‌کند. چون قرار نیست تنها همین تامین دلیل پایهٔ حکم باشد، دادگاه می‌تواند رسیدگی به آن را به دادرس علی‌البدل یا مدیر دفتر بسپارد.
در پرونده‌ای که تنها مدرک موجود، همان گزارش تامین دلیل است و دادگاه می‌خواهد بر پایهٔ آن رای بدهد، طبق این ماده قاضی صادرکنندهٔ رای باید شخصاً اقدام کند، مگر آنکه همان گزارش برای دادگاه قانع‌کننده باشد.

سؤالات پرتکرار

آیا همیشه خود قاضی باید برای تامین دلیل اقدام کند؟

نه؛ بر اساس این متن، دادگاه می‌تواند این کار را به دادرس علی‌البدل یا مدیر دفتر واگذار کند. فقط در حالتی که تامین دلیل تنها مبنای حکم باشد، قاضی صادرکنندهٔ رای باید شخصاً اقدام کند یا گزارش باید برای دادگاه قانع‌کننده باشد.

«دادرس علی‌البدل» یعنی چه؟

همان‌طور که از متن برمی‌آید، فردی در دادگاه است که دادگاه می‌تواند انجام تامین دلیل را به او بسپارد. متن توضیح بیشتری دربارهٔ وظایف او نداده است.

اگر گزارش تامین دلیل برای دادگاه قانع‌کننده نباشد چه می‌شود؟

این متن فقط می‌گوید در حالتی که تامین دلیل تنها مبنای حکم است، یا قاضی صادرکنندهٔ رای باید شخصاً اقدام کند یا گزارش باید موجب وثوق دادگاه باشد. دربارهٔ نتیجهٔ حالت قانع‌نشدن، توضیحی در همین متن نیامده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←
ماده ۱۵۳ قانون آیین دادرسی مدنی — لویادسک