ماده ۳ لایحه قانونی راجع به اشتباهات ثبتی و اسناد مالکیت معارض

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اصلاحی ۱۳۵۱/۱۰/۱۸

هر موقع در هیات نظارت تشخیص شود نسبت به ملکی کلاً یا بعضاً اسناد مالکیت معارض صادر شده خواه نسبت به اصل ملک خواه نسبت ‌به حدود یا حقوق ارتفاقی آن به ترتیب زیر عمل خواهد شد: ۱ - سند مالکیت ثبت مقدم تا موقعی که به موجب حکم نهایی دادگاه ابطال نشده است معتبر شناخته خواهد شد و سند مالکیت ثبت موخر تا زمانی که حکم نهایی از دادگاه به صحت آن صادر نشده باشد نسبت به مورد تعارض سند معارض تلقی میشود. ۲ - ادارات ثبت مکلفند به محض اطلاع از صدور اسناد معارض وجود سند مالکیت معارض (‌ثبت موخر) و همچنین سند مالکیت ثبت مقدم را به دفاتر اسناد رسمی حوزه مربوط کتباً ابلاغ نمایند و گزارش امر را جهت اتخاذ تصمیم به هیات نظارت ارسال دارند. ‌ در صورتی که هیات نظارت یا شورای عالی ثبت در تجدید رسیدگی وقوع تعارض را محرز بداند ثبت محل مراتب را کتباً به دارنده سند مالکیت معارض (‌ثبت موخر) ابلاغ مینماید چنانچه دارنده سند مالکیت معارض با اخطاری که طبق مقررات آیین دادرسی مدنی به او ابلاغ شده است در مدت دو ماه از ‌تاریخ ابلاغ به دادگاه محل وقوع ملک مراجعه نکند و گواهی طرح دعوﻯ را به اداره ثبت محل تسلیم و رسید اخذ ننماید و دارنده سند مالکیت مقدم گواهی عدم طرح دعوﻯ را از مراجع صالحه در مدت مزبور تقدیم دارد اداره ثبت بطلان سند مالکیت معارض را نسبت به مورد تعارض در ستون ملاحظات ثبت ملک قید و مراتب را به دارنده سند مزبور و دفاتر اسناد رسمی اعلام خواهد نمود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که برای یک ملک — کل آن یا بخشی از آن، یا دربارهٔ حدود و حقوق ارتفاقی آن — دو سند مالکیت متعارض (معارض) صادر شده باشد. وقتی هیئت نظارت چنین تعارضی را تشخیص دهد، تکلیف مشخص می‌شود: سند مالکیت «ثبت مقدم» (سندی که زودتر صادر شده) تا وقتی حکم نهایی دادگاه آن را باطل نکرده، معتبر شناخته می‌شود؛ و سند مالکیت «ثبت موخر» (سندی که بعدتر صادر شده) تا زمانی که حکم نهایی دادگاه بر صحت آن صادر نشده، در مورد تعارض، سند معارض به حساب می‌آید. ماده برای مفهوم «حقوق ارتفاقی» توضیحی نداده و فقط آن را به عنوان یکی از موارد تعارض ذکر کرده است.

اداره‌های ثبت مکلف‌اند به محض اطلاع از صدور اسناد معارض، موضوع را کتباً به دفاتر اسناد رسمی همان حوزه ابلاغ کنند و گزارش را برای تصمیم‌گیری به هیئت نظارت بفرستند. اگر هیئت نظارت یا شورای عالی ثبت در رسیدگی مجدد، وقوع تعارض را مسلم بداند، ثبت محل موضوع را کتباً به دارنده سند معارض (ثبت موخر) ابلاغ می‌کند.

در ادامه ماده یک مهلت دو ماهه تعیین شده است: اگر دارنده سند معارض، با اخطاری که طبق مقررات آیین دادرسی مدنی به او ابلاغ شده، در مدت دو ماه از تاریخ ابلاغ به دادگاه محل وقوع ملک مراجعه نکند و گواهی طرح دعوا را به اداره ثبت محل تحویل ندهد و رسید نگیرد، و در مقابل دارنده سند مقدم گواهی عدم طرح دعوا را از مراجع صالح در همان مدت ارائه کند، اداره ثبت بطلان سند مالکیت معارض را نسبت به مورد تعارض در ستون ملاحظات ثبت ملک قید می‌کند و موضوع را به دارنده آن سند و دفاتر اسناد رسمی اعلام می‌کند. متن به مقررات آیین دادرسی مدنی و به مراجع صالحه ارجاع داده، ولی محتوای آن مقررات را بیان نکرده است؛ همچنین روشن نکرده که اگر اداره ثبت این اقدام را انجام ندهد چه می‌شود یا جزئیات دقیق این فرایند در رویه چگونه است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی و مریم هر دو برای یک زمین سند مالکیت گرفته‌اند؛ سند علی زودتر و سند مریم بعدتر صادر شده است. هیئت نظارت تعارض را تشخیص می‌دهد و اداره ثبت موضوع را کتباً به مریم ابلاغ می‌کند. اگر مریم در مدت دو ماه از تاریخ ابلاغ به دادگاه محل وقوع زمین مراجعه نکند و گواهی طرح دعوا را به اداره ثبت محل ندهد، و علی هم در همان مدت گواهی عدم طرح دعوا را ارائه کند، اداره ثبت بطلان سند مریم را نسبت به مورد تعارض در ستون ملاحظات ثبت ملک قید و به مریم و دفاتر اسناد رسمی اعلام می‌کند.
فرض کنید بخشی از یک ملک یا حدود آن (یا حقوق ارتفاقی آن) موضوع دو سند مالکیت معارض باشد. در این حالت نیز بر اساس همین ماده، سند ثبت مقدم تا صدور حکم نهایی ابطال معتبر است و سند ثبت موخر تا صدور حکم نهایی بر صحت آن، نسبت به همان مورد تعارض سند معارض تلقی می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر برای یک ملک دو سند مالکیت صادر شده باشد، کدام سند معتبر است؟

بر اساس این ماده، سند مالکیت ثبت مقدم تا زمانی که با حکم نهایی دادگاه باطل نشده معتبر شناخته می‌شود و سند ثبت موخر تا زمانی که حکم نهایی بر صحت آن صادر نشده، نسبت به مورد تعارض سند معارض تلقی می‌شود.

دارنده سند مالکیت معارض چقدر وقت دارد به دادگاه مراجعه کند؟

طبق این ماده، دو ماه از تاریخ ابلاغ اخطار؛ در این مدت باید به دادگاه محل وقوع ملک مراجعه کند و گواهی طرح دعوا را به اداره ثبت محل تسلیم و رسید بگیرد. اگر این کار را نکند و دارنده سند مقدم هم گواهی عدم طرح دعوا را در همان مدت ارائه دهد، اداره ثبت بطلان سند معارض را نسبت به مورد تعارض در ستون ملاحظات ثبت ملک قید می‌کند.

اداره ثبت چه وظیفه‌ای در این مورد دارد؟

اداره ثبت مکلف است به محض اطلاع از صدور اسناد معارض، وجود سند مالکیت معارض (ثبت موخر) و همچنین سند مالکیت ثبت مقدم را کتباً به دفاتر اسناد رسمی حوزه مربوط ابلاغ کند و گزارش را برای تصمیم‌گیری به هیئت نظارت بفرستد. اگر هیئت نظارت یا شورای عالی ثبت در رسیدگی مجدد وقوع تعارض را مسلم بداند، ثبت محل مراتب را کتباً به دارنده سند معارض ابلاغ می‌کند.

مشاهدهٔ متن کامل لایحه قانونی راجع به اشتباهات ثبتی و اسناد مالکیت معارض ←
ماده ۳ لایحه قانونی راجع به اشتباهات ثبتی و اسناد مالکیت معارض — لویادسک