ماده ۹۶ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

چشمه واقعه در زمین کسی محکوم به ملکیت صاحب زمین است مگر اینکه دیگری نسبت به آن چشمه عیناً یا انتفاعاً حقی داشته‌ باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید چشمه‌ای که در زمین کسی قرار دارد، مال صاحب همان زمین حساب می‌شود.

اما اگر شخص دیگری نسبت به آن چشمه حقی داشته باشد، این حکم کنار می‌رود. این حق می‌تواند دو شکل داشته باشد: یا آن شخص مالک خودِ چشمه است (عیناً)، یا فقط حق بهره‌بردن و استفاده از آن را دارد (انتفاعاً).

پس به‌طور خلاصه: اصل این است که چشمه مال صاحب زمین است، مگر اینکه حق دیگری بر آن ثابت باشد.

مصادیق واقعی

علی زمینی دارد و در آن زمین چشمه‌ای می‌جوشد. طبق این ماده، آن چشمه مال علی است، مگر اینکه مریم ثابت کند نسبت به آن چشمه حقی دارد.
مریم در زمین خود چشمه‌ای دارد، ولی همسایه‌اش علی حق استفاده از آب آن چشمه را دارد. در این حالت چشمه همچنان در زمین مریم است، اما علی هم حق بهره‌بردن از آن را دارد.

سؤالات پرتکرار

اگر چشمه‌ای در زمین من باشد، مال من است؟

بله، طبق این ماده چشمه‌ای که در زمین شما واقع شده، مال صاحب همان زمین (شما) محسوب می‌شود.

اگر کسی ادعا کند نسبت به چشمهٔ زمین من حقی دارد، چه می‌شود؟

طبق این ماده، اگر آن شخص نسبت به چشمه حقی داشته باشد، چشمه دیگر فقط مال صاحب زمین نیست و آن حق باید در نظر گرفته شود؛ ولی خودِ ماده توضیح نمی‌دهد که این حق چگونه اثبات می‌شود.

«عیناً» و «انتفاعاً» در این ماده یعنی چه؟

«عیناً» یعنی آن شخص مالک خودِ چشمه باشد. «انتفاعاً» یعنی فقط حق بهره‌بردن و استفاده از چشمه را داشته باشد، نه مالکیت خودِ آن.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←