ماده ۹۱ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در موارد ذیل منافع موقوفات عامه صرف بریات عمومیه خواهد شد: ۱- در صورتی که منافع موقوفه مجهول‌المصرف باشد مگر اینکه قدر متیقنی در بین باشد. ۲- در صورتی که صرف منافع موقوفه در مورد خاصی که واقف معین کرده است متعذر باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید اگر در وقف‌هایی که برای منافع عمومی (وقفی که برای عموم مردم است) منافع آن دو حالت پیش بیاید، باید در امور خیر و عام‌المنفعه مصرف شود.

حالت اول: وقتی مشخص نیست منافع این وقف باید در چه کاری خرج شود (مجهول‌المصرف باشد). اما اگر در همان ابهام، بخشی وجود داشته باشد که روشن و قطعی است که نظر واقف همان بوده، این ماده دربارهٔ آن بخش روشن صدق نمی‌کند.

حالت دوم: وقتی واقف مشخص کرده که منافع وقف در کار خاصی خرج شود، ولی انجام دادن همان کار ممکن نیست (متعذر باشد). در این دو حالت، منافع وقف باید در امور خیر عمومی مصرف شود.

توجه: تعبیر «بریات عمومیه» در متن، اصطلاحی قدیمی و تا حدودی مبهم است و در این متن توضیح داده نشده که دقیقاً شامل چه کارهایی می‌شود؛ متن فقط می‌گوید منافع به امور خیر و عام‌المنفعه اختصاص می‌یابد. همچنین این ماده ظاهراً به تبصره‌ دیگری ارجاع نداده است.

مصادیق واقعی

علی زمینی را وقف کرده برای کارهای عمومی، اما در وقف‌نامه مشخص نکرده که منافع آن دقیقاً به چه کسی یا چه کاری برسد و راهی هم برای روشن شدن آن وجود ندارد. در این حالت، منافع آن زمین صرف کارهای خیر عمومی می‌شود.
مریم مغازه‌ای را وقف کرده تا درآمدش به کتابخانهٔ یک مدرسهٔ خاص برسد، اما آن مدرسه تعطیل شده و دیگر وجود ندارد. چون مصرف در همان مورد خاص ممکن نیست، منافع آن مغازه به امور خیر عمومی اختصاص می‌یابد.

سؤالات پرتکرار

اگر وقف‌نامه مشخص نکرده باشد منافع وقف کجا خرج شود، تکلیف چیست؟

بر اساس این ماده، منافع آن وقف به امور خیر و عام‌المنفعه عمومی اختصاص می‌یابد. اما اگر بخشی از مصرف در میان باشد که روشن و قطعی باشد، این حکم شامل آن بخش روشن نمی‌شود.

اگر واقف کار مشخصی را برای خرج شدن منافع وقف تعیین کرده باشد ولی انجام آن ممکن نباشد، چه می‌شود؟

این ماده می‌گوید در این صورت منافع آن وقف به امور خیر و عام‌المنفعه عمومی صرف می‌شود.

منظور از «بریات عمومیه» در این ماده چیست؟

این عبارت در همین متن توضیح داده نشده و تا حدودی مبهم است. از لحن ماده برمی‌آید که منظور، کارها و امور خیر و عام‌المنفعهٔ عمومی است، اما جزئیات آن در همین متن مشخص نیست.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←