ماده ۷۳۳ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اگر در بیع بایع حواله داده باشد که مشتری ثمن را به شخصی بدهد یا مشتری حواله داده باشد که بایع ثمن را از کسی بگیرد و بعد بطلان ‌بیع معلوم گردد حواله باطل میشود و اگر محتال ثمن را اخذ کرده باشد باید مسترد دارد ولی اگر بیع به واسطه فسخ یا اقاله منفسخ شود حواله باطل ‌نبوده لیکن محال علیه بری و بایع یا مشتری میتواند به یکدیگر رجوع کند. ‌مفاد این ماده در مورد سایر تعهدات نیز جاری خواهد بود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که در یک بیع، فروشنده حواله داده باشد که خریدار ثمن را به شخصی بدهد، یا خریدار حواله داده باشد که فروشنده ثمن را از کسی بگیرد. اگر بعداً معلوم شود آن بیع باطل بوده، حواله هم باطل می‌شود. در این صورت اگر محتال (کسی که به نفع او حواله شده) ثمن را گرفته باشد، باید آن را مسترد کند.

اما اگر بیع به واسطهٔ فسخ یا اقاله از بین برود، حواله باطل نمی‌شود؛ فقط محال علیه (کسی که حواله روی او صادر شده) بری می‌شود و فروشنده یا خریدار می‌تواند به یکدیگر رجوع کند.

در پایان ماده گفته شده مفاد این حکم در مورد سایر تعهدات نیز جاری خواهد بود.

مصادیق واقعی

علی فروشنده و مریم خریدار هستند. علی حواله می‌دهد که مریم ثمن را به حسن بدهد. بعداً معلوم می‌شود بیع باطل بوده است. طبق این ماده حواله باطل می‌شود و اگر حسن ثمن را گرفته باشد باید آن را مسترد کند.
در همان مثال، اگر بیع به واسطهٔ فسخ یا اقاله منفسخ شود، حواله باطل نیست؛ ولی حسن (محال علیه) بری می‌شود و علی یا مریم می‌تواند به یکدیگر رجوع کند.

سؤالات پرتکرار

اگر بعد از حواله معلوم شود بیع باطل بوده، پولی که شخص ثالث گرفته چه می‌شود؟

حواله باطل می‌شود و اگر محتال ثمن را اخذ کرده باشد، باید مسترد دارد.

اگر بیع فسخ یا اقاله شود، آیا حواله باطل می‌شود؟

نه؛ در این حالت حواله باطل نیست، لیکن محال علیه بری می‌شود و بایع یا مشتری می‌تواند به یکدیگر رجوع کند.

آیا این حکم فقط برای بیع است؟

نه؛ در پایان ماده گفته شده مفاد این ماده در مورد سایر تعهدات نیز جاری خواهد بود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۷۳۳ قانون مدنی — لویادسک