ماده ۵۶۵ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

جعاله تعهدی است جائز و مادامی که عمل به اتمام نرسیده است هر یک از طرفین میتوانند رجوع کنند ولی اگر جاعل در اثناء عمل ‌رجوع نماید باید اجرت‌المثل عمل عامل را بدهد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید «جعاله» یک تعهد «جائز» است؛ یعنی قراردادی که دو طرف می‌توانند از آن برگردند و لازم نیست تا آخر بمانند. تا زمانی که کار مورد نظر به پایان نرسیده، هر یک از دو طرف (کسی که کار را سفارش داده و کسی که انجام می‌دهد) می‌تواند رجوع کند، یعنی از ادامهٔ کار و قرارداد منصرف شود.

اما یک استثنا دارد: اگر کسی که کار را سفارش داده (که در متن «جاعل» نامیده شده) در میانهٔ کار رجوع کند، باید «اجرت‌المثل» کارِ انجام‌شده توسط طرف دیگر را بپردازد. اجرت‌المثل یعنی دستمزد متعارف و معمولی برای همان مقدار کاری که انجام شده است.

نکتهٔ مهم این است که این حق رجوع تنها مربوط به زمانی است که کار تمام نشده باشد؛ متن دربارهٔ بعد از اتمام کار حکمی نگفته است.

مصادیق واقعی

علی اعلام می‌کند هر کس گوشی گمشده‌اش را پیدا کند مبلغی به او می‌دهد. مریم شروع به جست‌وجو می‌کند، اما علی در میانهٔ کار منصرف می‌شود. بر اساس این ماده، علی می‌تواند رجوع کند ولی باید دستمزد متعارف همان مقدار جست‌وجویی که مریم انجام داده را بپردازد.
مریم قبول می‌کند در ازای مبلغی، اتاقی را برای علی رنگ کند. پیش از پایان رنگ‌آمیزی، خود مریم از ادامهٔ کار منصرف می‌شود؛ چون تعهد جائز است، رجوع او در این متن پیش‌بینی شده است.

سؤالات پرتکرار

تا وقتی کار تمام نشده، آیا هر دو طرف می‌توانند از قرارداد جعاله بیرون بیایند؟

بله؛ این ماده می‌گوید جعاله تعهدی جائز است و مادامی که عمل به اتمام نرسیده، هر یک از طرفین می‌توانند رجوع کنند.

اگر کسی که کار را سفارش داده، وسط کار پشیمان شود، چه باید بکند؟

بر اساس همین ماده، باید اجرت‌المثل عملِ عاملی که کار را انجام داده بپردازد.

منظور از «اجرت‌المثل» در این متن چیست؟

خود متن فقط عبارت «اجرت‌المثل عمل عامل» را آورده و تعریف بیشتری ارائه نکرده است؛ مفاد این ماده توضیح نمی‌دهد که این مبلغ چگونه محاسبه می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۵۶۵ قانون مدنی — لویادسک