ماده ۵۴۸ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

حصه هر یک از مالک و مضارب در منافع باید جزء مشاع از کل از قبیل ربع یا ثلث و غیره باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره سهم مالک و مضارب در منافع در قرارداد مضاربه است. طبق آن، سهم هر یک از این دو طرف باید «جزء مشاع از کل» باشد؛ یعنی بخشی از مجموع منافع به صورت کسری از کل تعیین شود، نه چیزی جدا از کل.

متن ماده برای نمونه «ربع» (یک‌چهارم) و «ثلث» (یک‌سوم) را آورده و با عبارت «و غیره» نشان می‌دهد که کسرهای دیگر هم ممکن است. بنابراین شرط اصلی همین است که سهم هر طرف جزء مشاع از کل منافع باشد.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی و مریم در قرارداد مضاربه توافق می‌کنند سهم علی از منافع یک‌چهارم و سهم مریم سه‌چهارم باشد. این توافق با شرط ماده ۵۴۸ هم‌خوان است، چون سهم هر کدام جزء مشاع از کل منافع است.
اگر در همان قرارداد شرط شود که سهم علی مبلغ ثابتی باشد، این شرط به صورت «جزء مشاع از کل» نیست و با ظاهر ماده ۵۴۸ هم‌خوانی ندارد.

سؤالات پرتکرار

آیا می‌توان سهم یکی از طرفین را مبلغ ثابتی تعیین کرد؟

این ماده می‌گوید سهم هر یک از مالک و مضارب در منافع باید جزء مشاع از کل باشد، مثل ربع یا ثلث. بنابراین مبلغ ثابت که جزء مشاع از کل نیست، با این شرط ماده مطابقت ندارد.

آیا فقط ربع یا ثلث برای سهم قابل تعیین است؟

نه، متن ماده ربع و ثلث را مثال آورده و عبارت «و غیره» را هم دارد. بنابراین طبق همین متن، سهم باید جزء مشاع از کل باشد و کسرهای دیگر هم ممکن است.

منظور از «جزء مشاع از کل» در این ماده چیست؟

یعنی سهم هر طرف بخشی از مجموع منافع باشد و به صورت کسری از کل تعیین شود، مثل یک‌چهارم یا یک‌سوم؛ نه اینکه سهمی جدا و مستقل از کل باشد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۵۴۸ قانون مدنی — لویادسک