ماده ۵۳۳ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اگر عقد مزارعه به علتی باطل شود تمام حاصل مال صاحب بذر است و طرف دیگر که مالک زمین یا آب یا صاحب عمل بوده است به نسبت آنچه که مالک بوده مستحق اجرت‌المثل خواهد بود. اگر بذر مشترک بین مزارع و عامل باشد حاصل و اجرت‌المثل نیز به نسبت بذر بین آنها ‌تقسیم میشود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که قرارداد «مزارعه» به دلیلی باطل (بی‌اعتبار) شود. مزارعه قراردادی است که در آن یک طرف زمین یا آب در اختیار می‌گذارد و طرف دیگر کار کشاورزی را انجام می‌دهد و حاصل بین آن‌ها تقسیم می‌شود.

اگر این قرارداد باطل شود، طبق این ماده همهٔ محصول (حاصل) مال کسی است که بذر را تهیه کرده است. طرف دیگر که مالک زمین یا آب بوده یا کار را انجام داده است، به اندازهٔ آنچه مالکِ آن بوده، مستحق «اجرت‌المثل» می‌شود. اجرت‌المثل یعنی پولی که به‌عنوان دستمزد معمول و متعارف برای همان کار یا همان مال پرداخت می‌شود.

حالت دیگری هم در این ماده آمده است: اگر بذر بین مزارع (طرفی که زمین یا آب می‌دهد) و عامل (کسی که کار می‌کند) مشترک باشد، هم محصول و هم اجرت‌المثل به همان نسبتی که بذر میان آن‌ها تقسیم شده بود، بین آن‌ها تقسیم می‌شود.

مصادیق واقعی

علی بذر را تهیه می‌کند و مریم زمین کشاورزی‌اش را در اختیار او می‌گذارد تا مزارعه انجام شود. اگر این قرارداد باطل شود، تمام محصول مال علی است و مریم به‌خاطر زمینش مستحق دریافت اجرت‌المثل است.
علی و مریم توافق می‌کنند که بذر را به‌طور مشترک و نصف‌نصف تهیه کنند و مریم زمین بدهد. اگر قرارداد باطل شود، محصول و اجرت‌المثل هم به نسبت بذر، یعنی نصف‌نصف، بین آن‌ها تقسیم می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر قرارداد مزارعه باطل شود، محصولی که به دست آمده مال کیست؟

طبق این ماده، تمام حاصل مال کسی است که بذر را تهیه کرده است.

اگر زمین مال من بوده ولی قرارداد باطل شده، آیا چیزی به من می‌رسد؟

بله؛ طرفی که مالک زمین یا آب بوده یا کار انجام داده، به نسبت آنچه مالک بوده مستحق اجرت‌المثل است.

اگر بذر را با هم تهیه کرده باشیم، چه اتفاقی می‌افتد؟

در این حالت، هم حاصل و هم اجرت‌المثل به نسبت بذر میان مزارع و عامل تقسیم می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←