ماده ۴۹۷ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

عقد اجاره به واسطه فوت موجر یا مستاجر باطل نمیشود ولیکن اگر موجر فقط برای مدت عمر خود مالک منافع عین مستاجره بوده ‌است اجاره به فوت موجر باطل میشود. اگر شرط مباشرت مستاجر شده باشد به فوت مستاجر باطل میگردد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید فوتِ موجر (صاحب ملک) یا فوت مستاجر (کسی که ملک را اجاره کرده) به‌خودی‌خود قرارداد اجاره را باطل نمی‌کند؛ یعنی اجاره به قوت خود باقی می‌ماند.

اما دو حالت استثنا دارد: اول، اگر موجر تنها برای مدت عمر خودش حق بهره‌بردن از منافع ملک را داشته است (نه به‌طور دائمی مالک منافع باشد)، با فوت او اجاره باطل می‌شود. دوم، اگر در قرارداد شرط شده باشد که مستاجر شخصاً و خودش از ملک استفاده کند (شرط مباشرت مستاجر)، با فوت مستاجر اجاره باطل می‌گردد.

نکته: این متن دربارهٔ اینکه اجاره‌نامه هنوز معتبر است یا اصلاح شده، چیزی نمی‌گوید و به مادهٔ دیگری هم ارجاع نداده است.

مصادیق واقعی

علی خانه‌ای را از مریم برای دو سال اجاره کرده است. مریم در میانهٔ این دو سال فوت می‌کند. چون او مالک دائمی منافع خانه بوده، اجاره باطل نمی‌شود و علی می‌تواند تا پایان مدت در خانه بماند.
حسن مغازه‌ای را از کریم اجاره کرده است، ولی کریم فقط برای مدت عمر خودش حق بهره‌بردن از منافع آن مغازه را داشته است. با فوت کریم، اجاره باطل می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر موجر در وسط مدت اجاره فوت کند، اجاره‌نامه‌ام باطل می‌شود؟

به‌طور کلی نه؛ طبق این ماده فوت موجر اجاره را باطل نمی‌کند، مگر اینکه موجر فقط برای مدت عمر خودش مالک منافع ملک بوده باشد که در آن صورت اجاره با فوت او باطل می‌شود.

اگر مستاجر فوت کند، اجاره چه می‌شود؟

اصل بر این است که اجاره باطل نمی‌شود، ولی اگر در قرارداد شرط شده باشد که مستاجر خودش شخصاً از ملک استفاده کند، با فوت مستاجر اجاره باطل می‌گردد.

منظور از «شرط مباشرت مستاجر» چیست؟

یعنی در قرارداد توافق شده باشد که خودِ مستاجر شخصاً از ملک استفاده کند؛ در این حالت با فوت او اجاره باطل می‌شود. این متن توضیح بیشتری دربارهٔ جزئیات این شرط نمی‌دهد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۴۹۷ قانون مدنی — لویادسک