ماده ۴۹۴ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

عقد اجاره به محض انقضاء مدت برطرف میشود و اگر پس از انقضاء آن مستاجر عین مستاجره را بدون اذن مالک مدتی در تصرف‌ خود نگاه دارد موجر برای مدت مزبور مستحق اجرت‌المثل خواهد بود اگرچه مستاجر استیفاء منفعت نکرده باشد و اگر با اجازه مالک در تصرف نگه دارد وقتی باید اجرت‌المثل بدهد که استیفاء منفعت کرده باشد مگر اینکه مالک اجازه داده باشد که مجاناً استفاده نماید.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

بر اساس این ماده، قرارداد اجاره به‌محض تمام‌شدن مدتی که در قرارداد تعیین شده، خودبه‌خود تمام می‌شود؛ یعنی لازم نیست کسی آن را به‌هم بزند.

اگر بعد از تمام شدن مدت، مستأجر بدون اجازهٔ مالک، ملک را مدتی در اختیار خود نگه دارد، باید برای همان مدت «اجرت‌المثل» بپردازد؛ حتی اگر از ملک هیچ استفاده‌ای نکرده باشد. (این ماده فقط می‌گوید موجر مستحق اجرت‌المثل است و تعریف یا مبلغ آن را مشخص نکرده است.)

اما اگر مستأجر با اجازهٔ مالک، ملک را در تصرف خود نگه دارد، فقط در صورتی باید اجرت‌المثل بدهد که از ملک استفاده کرده باشد؛ مگر اینکه مالک اجازه داده باشد که از ملک به‌صورت رایگان استفاده کند.

مصادیق واقعی

علی مغازه‌ای را از مریم برای یک سال اجاره کرده بود. پس از پایان این یک سال، علی بدون اجازهٔ مریم مغازه را دو ماه در اختیار خود نگه داشت، هرچند در این دو ماه مغازه تعطیل بود. بر اساس این ماده، علی باید بابت آن دو ماه اجرت‌المثل بپردازد، حتی اگر از مغازه استفاده نکرده باشد.
مریم به علی اجازه داد بعد از پایان مدت اجاره، مدتی وسایلش را در انبار او بگذارد و قرار شد این استفاده رایگان باشد. در این حالت علی بابت آن مدت اجرت‌المثل نمی‌دهد.

سؤالات پرتکرار

اگر بعد از تمام شدن مدت اجاره، مستأجر بدون اجازهٔ مالک ملک را نگه دارد ولی از آن استفاده نکند، باز هم باید پول بدهد؟

بله؛ بر اساس همین متن، موجر برای آن مدت مستحق اجرت‌المثل است، حتی اگر مستأجر از ملک استفاده نکرده باشد.

اگر با اجازهٔ مالک بمانم، چه زمانی باید اجرت‌المثل بدهم؟

اگر با اجازهٔ مالک در ملک بمانید، فقط زمانی اجرت‌المثل بدهید که از ملک استفاده کرده باشید؛ مگر اینکه مالک اجازه داده باشد رایگان استفاده کنید.

اجرت‌المثل چقدر است و چطور محاسبه می‌شود؟

همین متن فقط می‌گوید موجر مستحق اجرت‌المثل است و دربارهٔ مقدار یا روش محاسبهٔ آن چیزی نگفته است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۴۹۴ قانون مدنی — لویادسک